a

a (użycie międzynarodowe)

znaczenia:

symbol

(1.1) fiz. fizyka symbol jednostki powierzchni, ara, równego 100 m², czyli setnej części hektara

(1.2) $\vec a$ fiz. fizyka symbol oznaczający wektor przyspieszenia

(1.3) muz. muzyka szósty dźwięk w podstawowej skali diatonicznej; zob. zobacz też a (dźwięk) w Wikipedii

przedrostek

(2.1) przed symbolem jednostki: atto, 10^-18

odmiana:

przykłady:

(1.1) ha

(1.2) $\vec a = \frac {d \vec v}{dt} = \frac {d^2 \vec r}{dt^2} \quad \left[ \vec a \right] = \frac m {s^2}$

(2.1) am

składnia:

kolokacje:

(1.3) a-moll • A-dur

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

(2.1) as

związki frazeologiczne:

etymologia:

(1.1) franc. francuski are z łac. łacina area

uwagi:

(1.3) zobacz też: c • d • e • f • g • a • b • h

(1.3) zobacz też: asas • as • a • ais • aisis

(1.3) por. porównaj gisis • heses

źródła:

a (język polski)

Aa

wielka i mała litera A (4.1)

wymowa:

wymowa, IPA: [a], AS: [a]

znaczenia:

spójnik używany przy wprowadzaniu

(1.1) …uzupełniania

(1.2) …przeciwstawności

(1.3) …wynikania

(1.4) …objaśnień

partykuła

(2.1) …wzmacniająca

wykrzyknik

(3.1) wyraz zaskoczenia, zdziwienia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(4.1) pierwsza litera polskiego alfabetu; zob. zobacz też a w Wikipedii

przedimek

(5.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na zaprzeczenie lub brak jakiejś cechy

odmiana:

nieodm. nieodmienny

przykłady:

(1.1) Ala ma Asa (psa o imieniu As), a As ma kość.

(1.2) Ala lubi Asa, a ja (go) nie (lubię).

(1.3) As pogryzł Alę, a to oznacza wściekliznę.

(1.4) Ala ma Asa, a jest to mądry pies.

(2.1) A nie mówiłem!

(3.1) A! To znowu on!

(4.1) To małe a napisałeś okropnie koślawo.

(5.1) Był to aspołeczny typ o atypowych zainteresowaniach.

(5.1) abiogeneza (w Wikipedii), abiotyczny, agnozja (w Wikipedii), anestezja (w Wikipedii), analfabetyzm (w Wikipedii), analgezja (w Wikipedii), anarchia (w Wikipedii), asymetria

składnia:

(5.1) Przed samogłoskami występuje jako an-.

kolokacje:

synonimy:

(1.1) i, oraz

(1.2) ale, natomiast, zaś

(1.3) więc

(1.4) przy czym

(3.1) o!

(5.1) nie-, bez-

antonimy:

wyrazy pokrewne:

(4.1) ą

związki frazeologiczne:

(1.2) jak drozdy śpiewają na wierzchołkach drzew, wiosna wnet; a jak między gałęziami, to jeszcze het

(4.1) od A do Z • ABC

etymologia:

(1.1-2) W polszczyźnie od XIII wieku. ogsłow. ogólnosłowiański (por. czes. czeski a 'i', rzadziej 'a', ros. rosyjski а 'a, ale, lecz, i', serb. serbski-chorw. chorwacki a 'a, i', scs. staro-cerkiewno-słowiański a 'a, ale, i, chociaż, jakkolwiek') z prasł. prasłowiański ( słowo rekonstruowane) *a – partykuła wzmacniająca i nawiązująca, prapokrewne z litew. litewski õ 'i, a' oraz stind. staroindyjski ât 'potem, i, tak'

(3.1) W polszczyźnie od XV wieku

(4.1,5.1) gr. starogrecki ἀ-

(5.1) Spokrewniony etymologicznie z łacińskim przedrostkiem in-

uwagi:

(5.1) Przed samogłoskami cząstka ta przybiera rozszerzoną postać an- (np. analfabeta)

Należy zwrócić uwagę na różnice znaczeniowe między cząstką a- a przedrostkiem anty-, np. apolityczny to człowiek obojętny względem politycznym, zaś antypolityczny to przeciwny polityce, zwalczający ją.

tłumaczenia:

• amerykański język migowy: (5.1)
• angielski: (1.1) and; (1.2) but; (1.3) which; (1.4) that
• czeski: (1.1) a, ale
• duński: (1.1-3) og; (1.2) men
• esperanto: (1.1) kaj; (1.1) sed; (4.1) a
• francuski: (1.1-4) et; (3.1) ah!; (4.1) a
• hiszpański: (1.1-4) y; (4.1) a f rodzaj żeński
• islandzki: (1.1-3) og; (1.2) en
• kaszubski: (1.1) ë; (1.2) a
• koreański: (3.1) 아이구
• niemiecki: (1.1-3) und; (1.2) aber; (4.1) A n rodzaj nijaki
• nowogrecki: (1.1-4) και
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (5.1) , w zapisie SignWriting:
• rosyjski: (1.1-4) а; (2.1) а; (5.1) а
• szwedzki: (1.1-3) och; (1.2) men

źródła:

a (język angielski)

wymowa:

IPA: [ə] wymowa amerykańska

znaczenia:

określnik (przedimek nieokreślony); nie tłumaczy się, używany jest:

(1.1) przed rzeczownikiem do określenia rzeczy lub osoby, o której w wypowiedzi jest mowa po raz pierwszy, szczególnie jeśli chodzi nie o konkretną rzecz lub osobę

(1.2) do określenia zajęcia / zawodu osoby lub scharakteryzowania jakiejś rzeczy

(1.3) gdy mowa o wszystkich rzeczach lub osobach należących do danej kategorii

(1.4) przed pierwszym z dwóch rzeczowników określających dwa przedmioty występujące najczęściej razem

(1.5) przed rzeczownikami niepoliczalnymi – gdy chodzi o określoną ilość lub ilość mieszczącą się w jakimś naczyniu – „a coffee” = „a cup of coffee”

(1.6) przed rzeczownikami oznaczającymi czynność, gdy chodzi o jednorazowe jej wykonanie

odmiana:

(1) Przed wyrazem rozpoczynającym się w mowie na samogłoskę (np. hour) przyjmuje formę an

przykłady:

(1.1) I have a cat. → Mam kota.

(1.2) My father is an architect. → Mój ojciec jest architektem.

(1.6) Could you take a look at this? → Czy możesz na to spojrzeć?

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

(1) the

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język aragoński)

wymowa:

znaczenia:

(1.1) gram. gramatyka rodzajnik określony

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język bośniacki)

wymowa:

znaczenia:

spójnik

(1.1) a

(1.2) ale

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język chorwacki)

wymowa:

znaczenia:

spójnik

(1.1) a

(1.2) ale

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język czeski)

Aa

A (3.1)

wymowa:

wymowa, IPA: [a]

znaczenia:

spójnik

(1.1) a

(1.2) i

(1.3) mat. matematyka, matematyczny plus, dodać

(1.4) więc

partykuła

(2.1) a, i

rzeczownik, rodzaj nijaki

(3.1) a

odmiana:

nieodm. nieodmienny

przykłady:

(1.1) Pršelo, a on neměl bundu. → Padało, a on nie miał kurtki.

(1.2) Koupím chléb a čaj. → Kupię chleb i herbatę.

(1.3) Dvě a dvě jsou čtyři. → Dwa plus dwa jest cztery.

(1.4) Bylo mu horko, a otevřel okno. → Było mu gorąco, więc otworzył okno.

(2.1) A co teď uděláme? → A co teraz zrobimy?

(3.1) A je první písmeno latinské abecedy. → A jest pierwszą literą łacińskiego alfabetu.

składnia:

kolokacje:

a to • a sice • a také

synonimy:

(1.1) ale, však

(1.2) i, a také

(1.3) plus

(1.4) tedy, tak

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język dolnołużycki)

wymowa:

znaczenia:

spójnik

(1.1) i

odmiana:

(1.1) nieodm. nieodmienny

przykłady:

(1.1) Wjacork serbskeje literatury, muziki a źiwadła w Praze. → Wieczorek łużyckiej literatury, muzyki i teatru w Pradze.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (esperanto (morfem))

wymowa:

wymowa

znaczenia:

morfem przyrostkowy

(1.1) oznacza przymiotnik

(1.2) oznacza liczebnik porządkowy

odmiana:

przykłady:

(1.1) morfem bon – przymiotnik bona

(1.2) unu → jeden – unua → pierwszy

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pochodne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język francuski)

wymowa:

IPA: [ɑ]

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) a (pierwsza litera francuskiego alfabetu)

czasownik, forma pochodna

(2.1) 3. os. osoba lp liczba pojedyncza ter. czas teraźniejszy trybu oznajmującego czasownika avoir

odmiana:

(1.1) nieodm. nieodmienny

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

zobacz też: avoir

źródła:

a (język górnołużycki)

wymowa:

IPA: [a]

znaczenia:

spójnik

(1.1) i

odmiana:

(1.1) nieodm. nieodmienny

przykłady:

(1.1) Budyšin je stolica Hornjeje Łužicy a kulturelne srjedźišćo Serbow. → Budziszyn jest stolicą Górnych Łużyc i kulturalnym centrum Łużyczan.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język hawajski)

wymowa:

znaczenia:

przyimek

(1.1) …tworzący konstrukcję, w której wyrażenie przed przyimkiem jest własnością, cechą itp. wyrażenia po przyimku

skrót

(2.1) = ʻākau (północ)

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

(1.1) keiki a ka pueo

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język hiszpański)

wymowa:

IPA: [a]

znaczenia:

przyimek, wyrażający…

(1.1) … kierunek → do, na

(1.2) … odległość → o

(1.3) … miejsce → przy, w, na, nad

(1.4) … czas → o, w, po

(1.5) … sposób wykonania → po

(1.6) … tryb rozkazujący

(1.7) … stosunek ilościowy

(1.8) w funkcji dopełnienia dalszego (celownika)

(1.9) w funkcji dopełnienia bliższego (biernika), gdy chodzi o:

(1.9.1) osobę/osoby (z pewnymi wyjątkami);

(1.9.2) zwierzęta, w stosunku do których istnieje pewne uczucie lub przywiązanie; dlatego częściej stosuje się względem zwierząt domowych, żyjących między nami;

(1.9.3) rzeczy personifikowane

skrót

(2.1) = área → ar

odmiana:

nieodm. nieodmienny

przykłady:

(1.1) Vamos a casa. → Idziemy do domu.

(1.2) La estación está a dos kilometros de aquí. → Stacja jest o dwa kilometry stąd.

(1.3) Estamos sentados a la mesa y bebemos vino. → Siedzimy przy stole i pijemy wino.

(1.4) El tren de Madrid llega a las cinco de la tarde. → Pociąg z Madrytu przyjeżdża o piątej po południu.

(1.5) La langosta a la americana. → Langusta po amerykańsku. (potrawa)

(1.6) ¡A trabajar! → Do roboty!

(1.7) Barro el suelo tres veces a la semana. → Zamiatam podłogę trzy razy w tygodniu.

(1.8) Se lo dije a mi padre. → Powiedziałem/am to swemu ojcu.

(1.9.1) He visto a tu mujer en una tienda de ropa. → Widziałem twoją żonę w sklepie odzieżowym.

(1.9.2) Deja al perro que corra un poco. → Zostaw psa, niech pobiega trochę.

(1.9.3) El anciano esperaba a la muerte con resignación. → Starzec oczekiwał śmierci z rezygnacją.

składnia:

a + el → al

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

a pesar de que • a veces

etymologia:

łac. łacina ad

uwagi:

źródła:

a (język łaciński)

wymowa:

wymowa

znaczenia:

przyimek

(1.1) od, z (kierunek; czas)

skrót

(2.1) = annus → rok (r.)

(2.2) = ante → przed

odmiana:

(1-2) nieodm. nieodmienny

przykłady:

(1.1)

składnia:

(1.1) a +abl. ablativus, ablatyw

kolokacje:

(2.1) AD

(2.2) a.d.

synonimy:

(1.1) ab, abs

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język nauruański)

wymowa:

znaczenia:

(1.1) ja

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język niemiecki)

wymowa:

wymowa

znaczenia:

symbol

(1.1) litera a

odmiana:

(1.1) nieodm. nieodmienny

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

das A und O • von A bis Z

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (novial)

wymowa:

znaczenia:

przyimek

(1.1) w

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język portugalski)

wymowa:

wymowa

znaczenia:

rodzajnik

(1.1) przedimek określony

przyimek

(2.1) do, o, za, na

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język rumuński)

wymowa:

znaczenia:

przyimek

(1.1) do

spójnik

(2.1) i

(2.2) ale

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język słowacki)

wymowa:

znaczenia:

spójnik

(1.1) a

(1.2) i

partykuła

(2.1) a

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język susu)

wymowa:

IPA: [a]

znaczenia:

zaimek osobowy

(1.1) on, ona, ono

zaimek dzierżawczy

(2.1) jego, jej

odmiana:

przykłady:

(1.1) A xili Jan. → On ma na imię Jan.

(2.1) A bore. → Jego przyjaciel.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język węgierski)

wymowa:

znaczenia:

przedimek określony

(1.1) …przed wyrazami zaczynającymi się na spółgłoskę

odmiana:

przykłady:

(1.1) A fiú ruhája → Ubranie chłopca.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

zob. zobacz: az

źródła:

a (język wilamowski)

wymowa:

znaczenia:

rodzajnik nieokreślony

(1.1) rodzaj męski

(1.2) rodzaj nijaki

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

a (język włoski)

wymowa:

IPA: [a] wymowa

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski lub żeński

(1.1) (litera) a

przyimek

(2.1) … służący do określenia…

(2.1.1) … miejsca: w; przy; na; nad

(2.1.2) … kierunku, celu: do

(2.1.3) … czasu: o; do; na; w

(2.1.4) … sposobu: na; po; w; z

(2.1.5) … przyczyny, powodu

(2.1.6) … wieku

(2.1.7) … ceny: po; za

(2.2) … w połączeniu z bezokolicznikiem zaczynający zdanie…

(2.2.1) … celowe

(2.2.2) … przyczynowe

(2.2.3) … warunkowe

(2.2.4) … czasownikowe

(2.3) … wprowadzający celownik

(2.4) … używany do tworzenia wyrażeń przysłówkowych, przyimkowych itp.

odmiana:

(1.1) nieodm. nieodmienny

przykłady:

(2.1.1) Sei stato a scuola oggi? → Byłeś dziś w szkole?

(2.1.2) Domani vado a Varsavia. → Jutro jadę do Warszawy.

(2.1.3) Mi sveglio sempre alle sei. → Budzę się zawsze o szóstej.

(2.1.4) Scrivo la lettera a macchina. → Piszę list na maszynie.

(2.1.5) Mi sono svegliata a un forte rumore. → Obudziłam się z powodu silnego hałasu.

(2.1.6) A vent'anni ho comprato questa macchina. → W wieku dwudziestu lat kupiłem ten samochód.

(2.1.7) Ho comprato a poco prezzo una borsa di marca. → Kupiłam za niską cenę markową torebkę.

(2.2.1) Andiamo a fare la spesa. → Idziemy zrobić zakupy.

(2.2.2) Ho fatto male ad accettare la tua proposta. → Źle zrobiłem, że przyjąłem twoją propozycję.

(2.2.3) A dire il vero, non sono persuaso. → Jeżeli mam powiedzieć prawdę, nie jestem przekonany.

(2.3) Devo comprare un regalo a Marco. → Muszę kupić Markowi prezent.

składnia:

kolokacje:

(1.1) dall'a alla zeta → od a do z, od początku do końca

(2.4) accanto a → obok / koło • davanti a → przed • dentro (a) → w • dietro (a) → za (przestrzeń) • di fronte a → naprzeciw • fino a → do / aż do • in fondo a → w głębi / na końcu • in mezzo a → na środku • intorno a → wokół / dokoła • vicino a → blisko

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

(1) zobacz też: a • b • c • d • e • f • g • h • i • j • k • l • m • n • o • p • q • r • s • t • u • v • w • x • y • z

(2) w połączeniu z rodzajnikami określonymi tworzy przyimki ściągnięte: al, allo, alla, ai, agli, alle

(2) przed samogłoską, głównie przed a, przyjmuje formę ad

źródła: