chcieć

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

chcieć (język polski)[edytuj]

wymowa:
wymowa ?/i, IPA[çʨ̑ɛ̇ʨ̑], AS[χʹćėć], zjawiska fonetyczne: zmięk. podw. art. 
znaczenia:

czasownik modalny niedokonany

(1.1) odczuwać chęć zrobienia czegoś
odmiana:
(1.1) koniugacja VIIa z obocznościami
przykłady:
(1.1) Mamo, nie chcę dziś iść do szkoły!
składnia:
(1.1) chcieć +B.  lub +D.  z pojęciami abstrakcyjnymi (wolność, sprawiedliwość, pokój, …) tylko +D.  , nie chcieć +D. , (nie) chcieć zrobić coś/czegoś
kolokacje:
(1.1) chce mi się spać/jeść/… = jestem senny/głodny/… = chcę spać/jeść/…
synonimy:
(1.1) pragnąć, pożądać, mieć chęć, mieć ochotę, odczuwać brak, potrzebować, życzyć sobie, pot.  mieć chrapkę, napalić się
antonimy:
(1.1) nie chcieć, nie pragnąć, odmawiać, rezygnować
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  zachcianka f , chciejstwo n , chcenie n 
czas.  zechcieć dk. , zob. : chęć
przysł.  niechcący
związki frazeologiczne:
chcąc nie chcącchcieć to móccierp ciało, kiedy ci się chciałodla chcącego nic trudnegojakby chciał, a nie mógłkogo Pan Bóg chce ukarać, temu rozum odbierakto chce krowę doić, powinien ją paśćkto chce psa uderzyć, ten kij zawsze znajdzienie chce góra przyjść do Mahometa, przyszedł Mahomet do góryniech się dzieje, co chcenie przyszła góra do Mahometa, przyszedł Mahomet do góry
etymologia:
prasł. [1]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. Edward Łuczyński, Jolanta Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, wyd. II rozszerzone i uzupełnione, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2002, s. 119