słuchać

słuchać (język polski)

wymowa:

wymowa, IPA: [ˈswuxaʨ̑], AS: [su̯uχać]

znaczenia:

czasownik

(1.1) odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu

(1.2) świadomie odbierać czyjąś mowę

(1.3) być posłusznym

forma używana w funkcji zaimka pytającego

(2.1) Słucham? → prośba o powtórzenie pytania

(2.2) Słucham? → forma wyrażenia zdziwienia na niedorzeczną prośbę lub obraźliwe pytanie

(2.3) Słucham? → forma używana przy odbieraniu telefonu, domofonu

odmiana:

(1) koniugacja I

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		słuchać
czas teraźniejszy		słucham	słuchasz	słucha	słuchamy	słuchacie	słuchają
czas przeszły	m	słuchałem	słuchałeś	słuchał	słuchaliśmy	słuchaliście	słuchali
	f	słuchałam	słuchałaś	słuchała	słuchałyśmy	słuchałyście	słuchały
	n	słuchałom (forma potencjalna)	słuchałoś (forma potencjalna)	słuchało
pozostałe formy czas przyszły m będę słuchał, będę słuchać będziesz słuchał, będziesz słuchać będzie słuchał, będzie słuchać będziemy słuchali, będziemy słuchać będziecie słuchali, będziecie słuchać będą słuchali, będą słuchać f będę słuchała, będę słuchać będziesz słuchała, będziesz słuchać będzie słuchała, będzie słuchać będziemy słuchały, będziemy słuchać będziecie słuchały, będziecie słuchać będą słuchały, będą słuchać n będę słuchało (forma potencjalna), będę słuchać będziesz słuchało, będziesz słuchać będzie słuchało, będzie słuchać czas zaprzeszły m słuchałem był słuchałeś był słuchał był słuchaliśmy byli słuchaliście byli słuchali byli f słuchałam była słuchałaś była słuchała była słuchałyśmy były słuchałyście były słuchały były n słuchałom było (forma potencjalna) słuchałoś było (forma potencjalna) słuchało było forma bezosobowa czasu przeszłego słuchano tryb rozkazujący – słuchaj niech słucha słuchajmy słuchajcie niech słuchają tryb przypuszczający m słuchałbym, byłbym słuchał słuchałbyś, byłbyś słuchał słuchałby, byłby słuchał słuchalibyśmy, bylibyśmy słuchali słuchalibyście, bylibyście słuchali słuchaliby, byliby słuchali f słuchałabym, byłabym słuchała słuchałabyś, byłabyś słuchała słuchałaby, byłaby słuchała słuchałybyśmy, byłybyśmy słuchały słuchałybyście, byłybyście słuchały słuchałyby, byłyby słuchały n słuchałobym, byłobym słuchało (formy potencjalne) słuchałobyś, byłobyś słuchało (formy potencjalne) słuchałoby, byłoby słuchało imiesłów przymiotnikowy czynny m słuchający, niesłuchający f słuchająca, niesłuchająca słuchające, niesłuchające n słuchające, niesłuchające imiesłów przymiotnikowy bierny m słuchany słuchani f słuchana słuchane n słuchane imiesłów przysłówkowy współczesny słuchając, nie słuchając rzeczownik odczasownikowy słuchanie, niesłuchanie

przykłady:

(1.1) Adam lubi słuchać śpiewu ptaków.

(1.2) Nie mam ochoty słuchać tych bredni!

(1.3) Grzeczne dzieci słuchają rodziców.

składnia:

~ +D lub ~ +B (w zwrotach do kogoś)

kolokacje:

(2.3) tak, słucham? • halo, słucham?

synonimy:

(2.3) halo

antonimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik słuchanie n rodzaj nijaki, odsłuch m rodzaj męski, słuch, słuchy, słuchacz, słuchowisko

czas. czasownik słyszeć, posłuchać, nasłuchiwać

przym. przymiotnik słyszalny, słuchowy

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

• „słyszeć” dotyczy tylko odbierania dźwięku, „słuchać” oznacza, że ktoś słyszy i jednocześnie skupia na tym uwagę.
• w użyciu jest forma zwrotna słuchać się kogoś, która przez językoznawców uważana jest za poprawną, lecz potoczną i wychodzącą z użycia

tłumaczenia:

• angielski: (1.1-2) listen; (1.3) obey
• arabski: (1.1) أذن (’áðina); (1.2) أصغى ,إستمع
• białoruski: (1.1-3) слухаць; (1.2) чуць
• bułgarski: (1.1) слушам
• chorwacki: (1.1-3) slušati
• dolnołużycki: (1.1-3) słuchaś
• duński: (1.1-3) lytte
• fenicki: (1.1) 𐤔𐤌𐤏
• francuski: (1.1) écouter
• hawajski: (1.1-3) lohe
• hebrajski: להקשיב (lehak'sziw)
• hiszpański: escuchar
• holenderski: luisteren
• interlingua: ascoltar
• jidysz: (1.1) הערן (hern)
• niemiecki: (1.1-2) hören, lauschen; (1.3) hören; (2.1-3) Ja, bitte?
• nowogrecki: (1.) ακούω, γρικώ
• ormiański: (1.1) անսալ
• rosyjski: (1.1-3) слушать
• serbski: (1.1) слушати
• słowacki: (1.1) počúvať
• szwedzki: (1.1-2) lyssna, åhöra
• ukraiński: (1.1-3) слухати
• włoski: (1.1,2) ascoltare, udire

źródła: