mieć
Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
mieć (język polski) [edytuj]
- wymowa:
- wymowa, wymowa 2, IPA: [mʲjɛ̇ʨ̑], AS: [mʹi ̯ėć], zjawiska fonetyczne: zmięk.• podw. art.• i → j
- homofony: miedź
- znaczenia:
czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)
- (1.1) być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
- (1.2) musieć coś zrobić
- (1.3) dążyć do oddania czegoś komuś
- (1.4) dysponować środkami na wykonanie czegoś
- (1.5) być w coś ubranym
- (1.6) czuć coś
- (1.7) czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika
- (1.8) czasownik posiłkowy używany do podkreślenia, że czynność jest wykonywana na czyjeś zlecenie
czasownik zwrotny niedokonany mieć się (dk. brak)
- (2.1) pot. czuć się, być w jakimś stanie, nastroju
- (2.2) znajdować się w pewnym stosunku, relacji do czegoś
- (2.3) zbliżać się, być bliskim
- odmiana:
- (1.1-8)[1]
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1 os. 2 os. 3 os. 1 os. 2 os. 3 os. bezokolicznik mieć czas teraźniejszy mam masz ma mamy macie mają czas przeszły m miałem miałeś miał mieliśmy mieliście mieli f miałam miałaś miała miałyśmy miałyście miały n miałom
(forma potencjalna)miałoś
(forma potencjalna)miało pozostałe formy czas przyszły m będę miał,
będę miećbędziesz miał,
będziesz miećbędzie miał,
będzie miećbędziemy mieli,
będziemy miećbędziecie mieli,
będziecie miećbędą mieli,
będą miećf będę miała,
będę miećbędziesz miała,
będziesz miećbędzie miała,
będzie miećbędziemy miały,
będziemy miećbędziecie miały,
będziecie miećbędą miały,
będą miećn będę miało
(forma potencjalna),
będę miećbędziesz miało,
będziesz miećbędzie miało,
będzie miećczas zaprzeszły m miałem był miałeś był miał był mieliśmy byli mieliście byli mieli byli f miałam była miałaś była miała była miałyśmy były miałyście były miały były n miałom było
(forma potencjalna)miałoś było
(forma potencjalna)miało było forma bezosobowa czasu przeszłego miano tryb rozkazujący – miej niech ma miejmy miejcie niech mają tryb przypuszczający m miałbym,
byłbym miałmiałbyś,
byłbyś miałmiałby,
byłby miałmielibyśmy,
bylibyśmy mielimielibyście,
bylibyście mielimieliby,
byliby mielif miałabym,
byłabym miałamiałabyś,
byłabyś miałamiałaby,
byłaby miałamiałybyśmy,
byłybyśmy miałymiałybyście,
byłybyście miałymiałyby,
byłyby miałyn miałobym,
byłobym miało
(formy potencjalne)miałobyś,
byłobyś miało
(formy potencjalne)miałoby,
byłoby miałoimiesłów przymiotnikowy czynny m mający, niemający f mająca, niemająca mające, niemające n mające, niemające imiesłów przymiotnikowy bierny m daw. miany[uwagi 1] daw. miani[uwagi 1] f daw. miana[uwagi 1] daw. miane[uwagi 1] n daw. miane[uwagi 1] imiesłów przysłówkowy współczesny mając, nie mając rzeczownik odczasownikowy daw. mienie[uwagi 1] - (2.1-3)
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1 os. 2 os. 3 os. 1 os. 2 os. 3 os. bezokolicznik mieć się czas teraźniejszy mam się masz się ma się mamy się macie się mają się czas przeszły m miałem się miałeś się miał się mieliśmy się mieliście się mieli się f miałam się miałaś się miała się miałyśmy się miałyście się miały się n miałom się
(forma potencjalna)miałoś się
(forma potencjalna)miało się pozostałe formy czas przyszły m będę się miał,
będę się miećbędziesz się miał,
będziesz się miećbędzie się miał,
będzie się miećbędziemy się mieli,
będziemy się miećbędziecie się mieli,
będziecie się miećbędą się mieli,
będą się miećf będę się miała,
będę się miećbędziesz się miała,
będziesz się miećbędzie się miała,
będzie się miećbędziemy się miały,
będziemy się miećbędziecie się miały,
będziecie się miećbędą się miały,
będą się miećn będę się miało
(forma potencjalna),
będę się miećbędziesz się miało,
będziesz się miećbędzie się miało,
będzie się miećczas zaprzeszły m miałem się był miałeś się był miał się był mieliśmy się byli mieliście się byli mieli się byli f miałam się była miałaś się była miała się była miałyśmy się były miałyście się były miały się były n miałom się było
(forma potencjalna)miałoś się było
(forma potencjalna)miało się było forma bezosobowa czasu przeszłego miano się tryb rozkazujący – miej się niech się ma miejmy się miejcie się niech się mają tryb przypuszczający m miałbym się,
byłbym się miałmiałbyś się,
byłbyś się miałmiałby się,
byłby się miałmielibyśmy się,
bylibyśmy się mielimielibyście się,
bylibyście się mielimieliby się,
byliby się mielif miałabym się,
byłabym się miałamiałabyś się,
byłabyś się miałamiałaby się,
byłaby się miałamiałybyśmy się,
byłybyśmy się miałymiałybyście się,
byłybyście się miałymiałyby się,
byłyby się miałyn miałobym się,
byłobym się miało
(formy potencjalne)miałobyś się,
byłobyś się miało
(formy potencjalne)miałoby się,
byłoby się miałoimiesłów przymiotnikowy czynny m mający się, niemający się f mająca się, niemająca się mające się, niemające się n mające się, niemające się imiesłów przysłówkowy współczesny mając się, nie mając się
- przykłady:
- (1.1) Mam samochód. Mam brata.
- (1.2) Mam jeszcze obiad do ugotowania. (= Muszę jeszcze ugotować obiad.)
- (1.3) Mam dla ciebie tę książkę, przyniosłem ją dla ciebie.
- (1.4) Oni nie mają pieniędzy na nowy samochód.
- (1.5) Ona ma (na sobie) piękną suknię.
- (1.6) Mieć nadzieję. Mieć przeczucie.
- (1.7) Nie mam odrobionej pracy domowej. Robiłem, ale części nie umiałem zrobić.
- (1.7) Mam złamaną nogę.
- (1.8) — Będę miał malowany pokój. — O, myślałem, że sam pomalujesz.
- (2.1) Po operacji pacjent ma się doskonale.
- (2.2) Prosta A tak się ma do prostej B, jak prosta C do D.
- (2.3) Nasz pobyt nad morzem ma się ku końcowi.
- składnia:
- (1.1) mieć + B., nie mieć + D.
- (1.2) mieć + B. do + D. • nie mieć + D. do + D.
- (1.3) mieć + B. dla + D. • nie mieć + D. dla + D.
- (1.4) mieć + B. na + B. • nie mieć + D. na + B.
- (1.5) mieć + B. • nie mieć + D.
- (1.6) mieć + B. • nie mieć + D.
- (1.7) mieć + imiesłów przymiotnikowy bierny dokonany
- (1.8) mieć + imiesłów przymiotnikowy bierny niedokonany
- synonimy:
- (1.1) posiadać, dysponować, władać, rozporządzać, być właścicielem, być w posiadaniu, mieć do dyspozycji (rzeczowniki nieżywotne)
- (1.2) musieć
- (1.3) przynieść
- antonimy:
- (1.1) nie mieć, obywać się, obchodzić się
- związki frazeologiczne:
- mieć ambę • mieć asa w rękawie • mieć bzika na punkcie czegoś • mieć coś do kogoś • mieć coś gdzieś • mieć coś na końcu języka • mieć coś na oku • mieć coś na sumieniu • mieć coś w dupie • mieć coś w głębokim poważaniu • mieć coś w nosie • mieć cykora • mieć czegoś dość • mieć czegoś po dziurki w nosie • mieć czegoś powyżej uszu • mieć czystą bieliznę • mieć czyste ręce • mieć czyste sumienie • mieć długi język • mieć duszę na ramieniu • mieć dwie lewe ręce • mieć dziurawą kieszeń • mieć forsy jak lodu • mieć garbate szczęście • mieć głowę na karku • mieć głowę w chmurach • mieć gzik w kolanach • mieć kiełbie we łbie • mieć klapki na oczach • mieć kogoś dość • mieć kogoś powyżej uszu • mieć kogoś w garści • mieć końskie zdrowie • mieć kuku na muniu • mieć lepkie ręce • mieć łeb jak sklep • mieć mleko pod nosem • mieć mocną głowę • mieć muchy w nosie • mieć muki • mieć na kogoś haka • mieć na sobie • mieć na tapecie • mieć coś na warsztacie • mieć nierówno pod sufitem • mieć niewyparzony język • mieć nosa • mieć nóż na gardle • mieć ogon • mieć olej w głowie • mieć pełne ręce roboty • mieć pietra • mieć plecy • mieć pozamiatane • mieć przechlapane • mieć przerąbane • mieć pstro w głowie • mieć ręce i nogi • mieć serce na dłoni • mieć serce z kamienia • mieć się na baczności • mieć się z pyszna • mieć sokole oko • mieć sprany beret • mieć swoje pięć minut • mieć szczęśliwą rękę • mieć twardą pięść • mieć wejścia • mieć węża w kieszeni • mieć więcej szczęścia niż rozumu • mieć wolną drogę • mieć wolną rękę • mieć wszystkich w domu • mieć wtyki • mieć złote serce • mieć związane ręce • mieć klasę • mieć za swoje • mieć z kimś na pieńku • nie mieć co z sobą zrobić • nie mieć gdzie czegoś podziać • nie mieć głowy do czegoś • nie mieć nic do stracenia • nie mieć bladego pojęcia • nie mieć sobie równych • nie mieć wszystkich w domu • nie mieć zielonego pojęcia • ściany mają uszy • nie ma • slang. mieć kobietę
- etymologia:
- prasł. *jьměti
- uwagi:
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Imiesłów przymiotnikowy bierny oraz rzeczownik odczasownikowy nie są obecnie stosowane. Jednak jeszcze w 1874 roku wydano pracę Władysława Chotkowskiego O Myszeidzie Ignacego Krasickiego : odczyt miany w Towarzeystwie Przemysłowem Poznańskiem dnia 26 stycznia 1874 r.
- tłumaczenia:
- abchaski: (1.1) а'мазаара
- albański: (1.1) kam
- angielski: (1.1) have; (1.2) must, have to, need to, ought to, to be to; (1.3) have sth for sb; (1.4) have; (1.5) to wear; (1.6) to feel sth; (1.7) have; (1.8) have
- arabski: (1.1) تضمن، امتلك، حاز، ملك، إقتنى
- białoruski: (1.1) валодаць, мець; (1.2) мусіць, трэба; (1.4) распараджаць; (1.5) мець, быць апранутым, (1.6) спадзавацца
- bułgarski: (1.1) имам; (1.2) трябва; (1.3) имам; (1.4) имам
- chorwacki: (1.1) imati
- dolnołużycki: (1.1) měś
- duński: (1.1) have; (1.2) skulle, måtte; (1.3) have nt for ng; (1.5) have nt på
- esperanto: (1.1) havi
- francuski: (1.1) avoir
- górnołużycki: (1.1) měć
- hiszpański: (1.1) tener, poseer; (1.2) tener, faltar; (1.3) tener; (1.4) tener, disponer; (1.5) tener, llevar; (1.6) tener; (1.7) tener; (2.1) estar, encontrarse; (2.2) ser; (2.3) estar para, acercarse
- holenderski: (1.1) hebben; (1.2) moeten, hebben; (1.3) hebben; (1.5) aanhebben
- interlingua: (1.1) haber
- irlandzki: (1.1) táille
- islandzki: (1.1) hafa
- kaszubski: (1.1) miec
- koreański: (1.1) 있다
- litewski: (1.1) turėti; (1.2) turėti
- łaciński: (1.1) habere
- niemiecki: (1.1) haben; (1.2) sollen, müssen, brauchen (etw. zu tun); (1.3) haben; (1.4) haben; (1.5) anhaben, tragen; (1.6) haben; (1.7) haben; (1.8) bekommen; (2.1) es geht jdm.; (2.2) stehen; (2.3) sich neigen
- norweski (bokmål): (1.1) ha
- norweski (nynorsk): (1.1) ha, have
- nowogrecki: (1.1) έχω; (1.2) έχω; (1.3) έχω; (1.4) έχω; (1.5) έχω; (1.6) έχω
- perski: (1.1) داشتن (dāshtan)
- polski język migowy:
(w zapisie )
- prowansalski: (1.1)aver
- rosyjski: (1.1) иметь (imieć); (1.3) иметь; (1.4) иметь; (1.6) иметь (imieć)
- rumuński: (1.1) avea
- słoweński: imeti
- szwedzki: (1.1) ha; (1.5) ha på sig
- tajski: (1.1) มี
- ukraiński: (1.1) мати
- wilamowski: (1.1) honn
- włoski: (1.1) avere; (1.2) avere; (1.3) avere; (1.4) avere; (1.5) avere; (1.6) avere
- źródła:
- ↑ Zygmunt Saloni, Włodzimierz Gruszczyński, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Słownik gramatyczny języka polskiego na płycie CD, Warszawa, Wiedza Powszechna, 1997, ISBN 978-83-214-1375-4.
