mieć

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: miec

mieć (język polski)[edytuj]

wymowa:
wymowa ?/i, wymowa 2 ?/i, IPA[mʲjɛ̇ʨ̑], AS[mʹi ̯ėć], zjawiska fonetyczne: zmięk.podw. art.i → j 
homofony: miedź
znaczenia:

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
(1.2) musieć coś zrobić
(1.3) dążyć do oddania czegoś komuś
(1.4) dysponować środkami na wykonanie czegoś
(1.5) być w coś ubranym
(1.6) czuć coś
(1.7) czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika
(1.8) czasownik posiłkowy używany do podkreślenia, że czynność jest wykonywana na czyjeś zlecenie

czasownik zwrotny niedokonany mieć się (dk. brak)

(2.1) pot. czuć się, być w jakimś stanie, nastroju
(2.2) znajdować się w pewnym stosunku, relacji do czegoś
(2.3) zbliżać się, być bliskim
odmiana:
(1.1-8)[1]
(2.1-3)
przykłady:
(1.1) Mam samochód. Mam brata.
(1.2) Mam jeszcze obiad do ugotowania. (= Muszę jeszcze ugotować obiad.)
(1.3) Mam dla ciebie książkę, przyniosłem dla ciebie.
(1.4) Oni nie mają pieniędzy na nowy samochód.
(1.5) Ona ma (na sobie) piękną suknię.
(1.6) Mieć nadzieję. Mieć przeczucie.
(1.7) Nie mam odrobionej pracy domowej. Robiłem, ale części nie umiałem zrobić.
(1.7) Mam złamaną nogę.
(1.8) Będę miał malowany pokój. O, myślałem, że sam pomalujesz.
(2.1) Po operacji pacjent ma się doskonale.
(2.2) Prosta A tak się ma do prostej B, jak prosta C do D.
(2.3) Nasz pobyt nad morzem ma się ku końcowi.
składnia:
(1.1) mieć + B., nie mieć + D.
(1.2) mieć + B. do + D.nie mieć + D. do + D.
(1.3) mieć + B. dla + D.nie mieć + D. dla + D.
(1.4) mieć + B. na + B.nie mieć + D. na + B.
(1.5) mieć + B.nie mieć + D.
(1.6) mieć + B.nie mieć + D.
(1.7) mieć + imiesłów przymiotnikowy bierny dokonany
(1.8) mieć + imiesłów przymiotnikowy bierny niedokonany
kolokacje:
synonimy:
(1.1) posiadać, dysponować, władać, rozporządzać, być właścicielem, być w posiadaniu, mieć do dyspozycji (rzeczowniki nieżywotne)
(1.2) musieć
(1.3) przynieść
antonimy:
(1.1) nie mieć, obywać się, obchodzić się
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. mienie n
czas. miewać ndk.
związki frazeologiczne:
mieć ambęmieć anielską cierpliwośćmieć asa w rękawiemieć bielmo na oczachmieć bzika na punkcie czegośmieć coś do kogośmieć gdzieśmieć na końcu językamieć cykoramieć dość / mieć po dziurki w nosie / mieć powyżej uszumieć czystą bieliznęmieć czyste ręcemieć czyste sumieniemieć długi językmieć duszę na ramieniumieć dwie lewe ręcemieć dziurawą kieszeńmieć dziurawe ręce / mieć gliniane ręcemieć forsy jak lodumieć garbate szczęściemieć głowę na karkumieć głowę nie od paradymieć głowę w chmurachmieć gzik w kolanachmieć kiełbie we łbiemieć klapki na oczachmieć kogoś w garścimieć końskie zdrowiemieć kuku na muniumieć lepkie ręcemieć łeb jak sklepmieć mleko pod nosemmieć mocną głowęmieć muchy w nosiemieć mukimieć na kogoś hakamieć na okumieć na pieńkumieć na sobiemieć na sumieniumieć na tapeciemieć na warsztaciemieć nie po kolei w głowiemieć nierówno pod sufitemmieć niewyparzony językmieć nosamieć nóż na gardlemieć ogonmieć olej w głowiemieć pełne ręce robotymieć pietramieć plecymieć pozamiatanemieć przechlapanemieć przerąbanemieć pstro w głowiemieć ręce i nogimieć serce na dłonimieć serce z kamieniamieć się na bacznościmieć się z pysznamieć słabą głowęmieć sokole okomieć sprany beretmieć swoje pięć minutmieć swoje za uszamimieć szczęśliwą rękęmieć twardą pięśćmieć w głębokim poważaniumieć w kieszenimieć w nosiemieć wejściamieć węża w kieszenimieć więcej szczęścia niż rozumumieć wolną drogęmieć wolną rękęmieć wszystkich w domumieć wtykimieć złote sercemieć związane ręcemieć klasęmieć za swojenie mieć co z sobą zrobićnie mieć gdzie czegoś podziaćnie mieć głowy do czegośnie mieć nic do stracenianie mieć bladego pojęcianie mieć sobie równychnie mieć wszystkich w domunie mieć zielonego pojęciaściany mają uszynie maslang. mieć kobietę
etymologia:
prasł. *jьměti
uwagi:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Imiesłów przymiotnikowy bierny oraz rzeczownik odczasownikowy nie są obecnie stosowane. Jednak jeszcze w 1874 roku wydano pracę Władysława Chotkowskiego O Myszeidzie Ignacego Krasickiego. Odczyt miany w Towarzystwie Przemysłowem Poznańskiem dnia 26 stycznia 1874 r.
tłumaczenia:
źródła:
  1. Zygmunt Saloni, Włodzimierz Gruszczyński, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Słownik gramatyczny języka polskiego na płycie CD, Warszawa, Wiedza Powszechna, 1997, ISBN 978-83-214-1375-4.