pierwszy

pierwszy (język polski)

wymowa:

wymowa, IPA: [ˈpʲjɛrfʃɨ], AS: [pʹi ̯erfšy], zjawiska fonetyczne: zmięk. zmiękczenie • utr. dźw. utrata dźwięczności • i → j  i czytane jako /j/ 

znaczenia:

liczebnik porządkowy

(1.1) od liczby 1

(1.2) w użyciu rzeczownikowym, pot. pierwszy oficer

odmiana:

(1.1)

 

przypadek	liczba pojedyncza				liczba mnoga
	m.-os. rodzaj męskoosobowy/mzw rodzaj męskozwierzęcy	mrz rodzaj męskorzeczowy	f rodzaj żeński	n rodzaj nijaki	m.-os. rodzaj męskoosobowy	nm.-os. rodzaj niemęskoosobowy
mianownik	pierwszy		pierwsza	pierwsze	pierwsi	pierwsze
dopełniacz	pierwszego		pierwszej	pierwszego	pierwszych
celownik	pierwszemu		pierwszej	pierwszemu	pierwszym
biernik	pierwszego	pierwszy	pierwszą	pierwsze	pierwszych	pierwsze
narzędnik	pierwszym		pierwszą	pierwszym	pierwszymi
miejscownik	pierwszym		pierwszej	pierwszym	pierwszych
wołacz	pierwszy		pierwsza	pierwsze	pierwsi	pierwsze

przykłady:

(1.1) Nasz zawodnik przybiegł do mety jako pierwszy i zdobył złoty medal.

(1.2) Kapitan polecił, aby pierwszy przejął dowodzenie.

składnia:

kolokacje:

(1.1) pierwszy oficer

synonimy:

(1.1) 1.

antonimy:

(1.1) ostatni

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik pierwszeństwo n rodzaj nijaki, pierwszak m rodzaj męski, pierwiastka f rodzaj żeński, pierwokup m rodzaj męski

przym. przymiotnik pierwotny, pierworodny

przysł. przysłówek najpierw, pierwej

związki frazeologiczne:

do pierwszej krwi • prawo pierwszej nocy • pierwszy lepszy • w pierwszej kolejności • po pierwsze

etymologia:

uwagi:

(1.1) używany również przy liczebnikach większych od 20, zakończonych na 1 (z wyjątkiem zakończonych na 11), np. 221 → dwieście dwudziesty pierwszy

tłumaczenia:

(1.1) zobacz listę tłumaczeń w haśle: 1

źródła: