koło

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: kollokoloKoło

koło (język polski)[edytuj]

koło (1.1)
koło (1.3)
koło (1.6)
wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ˈkɔwɔ], AS[kou̯o]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geom.  okrąg wraz z jego wnętrzem; zob.  też koło w Wikipedii
(1.2) pot.  linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg
(1.3) przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu; zob.  też koło (technika) w Wikipedii
(1.4) określona grupa osób, stowarzyszenie ludzi o podobnych celach
(1.5) reg. śl. [1] rower
(1.6) forma zabawy lub tańca, gdy uczestnicy trzymają się za ręce
(1.7) pot.  duże pieniądze (zwykle jeden milion jakiejś waluty)

przyimek

(2.1) obok, przy, blisko czegoś
(2.2) około
odmiana:
(1.1-6)
(2.1-2) nieodm. 
przykłady:
(1.1) Jaki jest wzór na pole koła?
(1.2) Procesja zatoczyła koło wokół rynku i skierowała się w stronę kościoła.
(1.3) Samochód ma cztery koła.
(1.4) Koło naukowe studentów socjologii zaprasza na wykład.
(1.5) Jechołech do cia na kole. (sic!) 
(1.7) Ile kosztował cię niedawny remont domu? – A, szkoda gadać, prawie pół koła (= prawie 500 000).
(2.1) Sklep jest zaraz koło przystanku.
składnia:
kolokacje:
(1.1) koło opisane na wielokącieodcinek koławycinek koła
(1.2) koła biegunowekoła podbiegunowekoła polarnekoło godzinne • koło horyzontuzataczać koło
(1.3) geometria kół • koło samochodu / roweruramię kołakoło zębate • koło zapasowekoło jezdnekoło ogonowekoło polowekoło wodnekoło młyńskiekoło garncarskiekoło transmisyjnekoło zamachowekoło rozpędowejałowe kołokoło łopatkowekoło sterowełamać kołem
(1.4) koło przyjaciół / znajomych • koło łowieckie / polityczne / naukowe • koło gospodyń wiejskichkoło generalnekoło rycerskie
synonimy:
(1.2) okrąg, krąg, st.pol.  cerkiel
(1.4) krąg, grono
(1.7) bańka
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  koleina f , kołowanie n , kolarstwo n , kolarz m , zakole n 
zdrobn.  kółko n , kółeczko n 
czas.  kołować, skołować
przym.  kołowy, bezkołowy
przysł.  kołem
przyim.  wokół
związki frazeologiczne:
błędne kołokoło fortunykoło ratunkowekwadratura kołapiąte koło u wozu / potrzebny jak piąte koło u wozurobić koło dupyrobić koło piórarobić koło tyłkaw kołow koło Macieju
etymologia:
praindoeur.   *keklos > scs.  kolo
(1.5) niem.  Rad - przetłumaczone zostało znaczenie pierwotne (koło) zamiast znaczenia pochodnego (rower)
uwagi:
zob.  też koło (ujednoznacznienie) w Wikipedii
tłumaczenia:
(1.5) zobacz listę tłumaczeń w haśle: rower
(2.2) zobacz listę tłumaczeń w haśle: około
źródła:
  1. Barbara i Adam Podgórscy, Słownik gwar śląskich, s. 140, Katowice, Wydawnictwo KOS, 2008, ISBN 978-83-60528-54-9.