iść

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika

[edytuj] iść (język polski)

iść (1.1)


wymowa: IPA: [iɕʨ] wymowa ?/i
znaczenia:
czasownik nieprzechodni

(1.1) poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, stawiając kroki
(1.2) udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo
(1.3) przenośnie wydobywać się
(1.4) o maszynach i urządzeniach funkcjonować
(1.5) upływać, mijać
(1.6) radzić sobie
(1.7) o instalacji, przewodzie znajdować się, być położonym

odmiana: (1) iść, czas teraźn. idę, idziesz, idzie, idziemy, idziecie, idą; czas przeszły szedłem/szłam, szedłeś/szłaś, szedł/szła/szło, szliśmy/szłyśmy, szliście/szłyście, szli/szły; tryb rozkazujący idź, idźmy, idźcie; tryb przypuszczający szedłbym/szłabym, szedłbyś/szłabyś, szedłby/szłaby/szłoby, szlibyśmy/szłybyśmy, szlibyście/szłybyście, szliby/szłyby; imiesłowy przym. czynne idący, idąca, idące, idący, idące; imiesłów przysł. współczesny idąc; aspekt dokonany pójść, czas przeszły poszedłem/poszłam, poszedłeś/poszłaś, poszedł/poszła/poszło, poszliśmy/poszłyśmy, poszliście/poszłyście, poszli/poszły; czas przyszły pójdę, pójdziesz, pójdzie, pójdziemy, pójdziecie, pójdą; tryb rozkazujący pójdź, pójdźmy, pójdźcie; tryb przypuszczający po+ jak w „iść” (poszedłbym, poszlibyśmy itd.); imiesłów przysł. uprzedni poszedłszy; rzecz. odczas. pójście przykłady:

(1.1) Chodnikiem (=po chodniku) idzie bardzo atrakcyjny policjant.
(1.2) Już jesteś zdrowy i możesz pójść do pracy.
(1.3) Łzy poszły jej z oczu.
(1.4) Silnik idzie bardzo głośno.
(1.5) Ale ten czas wolno idzie!
(1.6) Chociaż są młodym małżeństwem, nieźle im idzie.
(1.7) Tędy idzie rura z gazem a tam ścieki.

składnia: (1.1) iść do/z +D. ; iść po +Ms. ; iść +N. ; (1.2) iść na +B. 
kolokacje: iść do/z domu/pracy/..., iść po chodniku/trawie/piasku/łące/plaży/...; iść chodnikiem/plażą/korytarzem/...; (1.2) iść do domu/pracy/biura/...; iść zrobić coś/spać/naprawić/gotować/...; iść na spacer/pielgrzymkę/...; (1.6) idzie komuś dobrze/źle
synonimy: (1.3) wydobywać się, wydostawać się
antonimy: (1.4) stać
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne: psie głosy nie idą w niebiosy; (1.1) iść gęsiego; (1.2) iść do diabła, iść na rękę, reg. pozn.  iść na skibę; (1.4) iść pełną parą; (1.5) iść z dymem
etymologia:
uwagi: (1.6) tylko w zdaniu bezpodmiotowym, 3 os. lp, rodzaj nijaki; „iść” oznacza czynność jednokrotną, por. chodzić (czynność regularna, ciągła) tłumaczenia:

Źródło „http://pl.wiktionary.org/wiki/i%C5%9B%C4%87”