iść

iść (język polski)

wymowa:

wymowa, IPA: [iɕʨ̑], AS: [iść]

znaczenia:

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. aspekt dokonany pójść)

(1.1) poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, stawiając kroki

(1.2) udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo

(1.3) przen. przenośnie wydobywać się

(1.4) o maszynach i urządzeniach funkcjonować

(1.5) upływać, mijać

(1.6) radzić sobie

(1.7) o instalacji, przewodzie znajdować się, być położonym

odmiana:

(1)

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		iść
czas teraźniejszy		idę	idziesz	idzie	idziemy	idziecie	idą
czas przeszły	m	szedłem	szedłeś	szedł	szliśmy	szliście	szli
	f	szłam	szłaś	szła	szłyśmy	szłyście	szły
	n	szłom (forma potencjalna)	szłoś (forma potencjalna)	szło
pozostałe formy czas przyszły m będę szedł, będę iść będziesz szedł, będziesz iść będzie szedł, będzie iść będziemy szli, będziemy iść będziecie szli, będziecie iść będą szli, będą iść f będę szła, będę iść będziesz szła, będziesz iść będzie szła, będzie iść będziemy szły, będziemy iść będziecie szły, będziecie iść będą szły, będą iść n będę szło (forma potencjalna), będę iść będziesz szło, będziesz iść będzie szło, będzie iść czas zaprzeszły m szedłem był szedłeś był szedł był szliśmy byli szliście byli szli byli f szłam była szłaś była szła była szłyśmy były szłyście były szły były n szłom było (forma potencjalna) szłoś było (forma potencjalna) szło było tryb rozkazujący – idź niech idzie idźmy idźcie niech idą tryb przypuszczający m szedłbym, byłbym szedł szedłbyś, byłbyś szedł szedłby, byłby szedł szlibyśmy, bylibyśmy szli szlibyście, bylibyście szli szliby, byliby szli f szłabym, byłabym szła szłabyś, byłabyś szła szłaby, byłaby szła szłybyśmy, byłybyśmy szły szłybyście, byłybyście szły szłyby, byłyby szły n szłobym, byłobym szło (formy potencjalne) szłobyś, byłobyś szło (formy potencjalne) szłoby, byłoby szło imiesłów przymiotnikowy czynny m idący, nieidący f idąca, nieidąca idące, nieidące n idące, nieidące imiesłów przysłówkowy współczesny idąc, nie idąc rzeczownik odczasownikowy chodzenie, niechodzenie

przykłady:

(1.1) Chodnikiem idzie bardzo atrakcyjny policjant.

(1.2) Już jesteś zdrowy i możesz iść do pracy.

(1.3) Łzy idą jej z oczu.

(1.4) Silnik idzie bardzo głośno.

(1.5) Ale ten czas wolno idzie!

(1.6) Chociaż są młodym małżeństwem, nieźle im idzie.

(1.7) Tędy idzie rura z gazem, a tam ścieki.

składnia:

(1.1) iść do / z + D. dopełniacz • iść po + Ms. miejscownik • iść + N. narzędnik

(1.2) iść na + B. biernik

kolokacje:

iść do / z domu / pracy / … • iść po chodniku / trawie / piasku / łące / plaży / … • iść chodnikiem / plażą / korytarzem / …

(1.2) iść do domu / pracy / biura / … • iść zrobić / naprawić / gotować / … • iść na spacer / pielgrzymkę / … • iść spać

(1.6) idzie komuś dobrze / źle

synonimy:

(1.3) wydobywać się, wydostawać się

antonimy:

(1.4) stać

wyrazy pokrewne:

czas. czasownik dk. aspekt dokonany pójść

związki frazeologiczne:

iść w kimono • psie głosy nie idą w niebiosy

(1.2) iść do diabła • iść na rękę • reg. pozn. regionalizm poznański iść na skibę

(1.4) iść pełną parą

(1.5) iść z dymem

etymologia:

uwagi:

(1.6) tylko w zdaniu bezpodmiotowym, 3 os. lp, rodzaj nijaki; „iść” oznacza czynność jednokrotną, por. chodzić (czynność regularna, ciągła)

tłumaczenia:

• abchaski: (1.1) ацара'
• albański: (1.1-2) shkoj, nisem, eci; (1.3) del; (1.5) kalon
• angielski: (1.1) walk; (1.2) go; (1.3) go; (1.4) run
• arabski: (1.1) سار
• białoruski: (1.1) ісці
• chorwacki: (1.1) ići
• dolnołużycki: (1.1) hyś
• duński: (1.1) gå; (1.2) gå
• esperanto: (1.1) iri
• francuski: (1.1) aller, marcher, venir
• górnołużycki: (1.1) hić
• hebrajski: (1.1) ללכת (lalechet)
• hiszpański: (1.1) ir
• ido: (1.1) irar
• islandzki: (1.1) ganga, fara; (1.2) fara; (1.4) ganga; (1.5) liða; (1.6) ganga
• kaszubski: (1.1) jic
• łaciński: (1.1) eo, ire, itum
• niemiecki: (1.1) gehen; (1.2) gehen; (1.6) gehen
• norweski: (1.1) gå
• ormiański: (1.1) քայլել
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (1.1-2)
• portugalski: (1.1) andar; (1.2) ir
• rosyjski: (1.1) идти; (1.2) идти
• suahili: (1.1) kuenda
• turecki: (1.1) gitmek
• węgierski: (1.1) megy; (1.2) megy
• wilamowski: (1.1) gejn; (1.2) gejn
• włoski: (1.1) andare

źródła: