śmierć

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: smierc

śmierć (język polski)[edytuj]

śmierć (1.2)
wymowa:
IPA[ɕmʲjɛrʲʨ̑], AS[śmʹi ̯erʹć], zjawiska fonetyczne: zmięk. i → j   wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności; zob.  też śmierć w Wikipedii
(1.2) przen.  personifikacja śmierci (1.1), zwykle przedstawiana jako szkielet z kosą
odmiana:
(1.1-2)
przykłady:
(1.1) Ona nadal nie może otrząsnąć się po śmierci męża.
(1.1) Każdego czeka śmierć.
(1.2) Śmierć w malarstwie średniowiecznym zwykle była przedstawiana jako szkielet z kosą.
składnia:
kolokacje:
(1.1) śmierć biologiczna / kliniczna / mózgowauniknąć śmierci • doprowadzić do śmierci • uratować / wybawić od śmierci
synonimy:
(1.1) zejście, zgon
(1.2) kostucha
antonimy:
(1.1) życie
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  śmiertelnik m , śmiertelniczka f , śmiertelność f , nieśmiertelność f , śmiertelnik m , uśmiercanie n , uśmiercenie n , śmiercionośność f 
zdrobn.  śmiertka f 
czas.  uśmiercać ndk. , uśmiercić dk. 
przym.  śmiertelny, śmiercionośny
przysł.  śmiertelnie, śmiercionośnie
związki frazeologiczne:
biała śmierćblady jak śmierćbyć panem czyjegoś życia i śmierciciebie to po śmierć posłaćczarna śmierćgrupa śmierciigrać ze śmierciąkwestia życia i śmiercina śmierć i życieprędzej bym się śmierci spodziewałraz kozie śmierćspirala śmiercispojrzeć śmierci w oczyśmierć cywilnaśmierć na chorągwitaniec śmiercitrzy ćwierci do śmierciwalczyć ze śmierciązakręt śmiercizamartwiać się na śmierćzapomnieć o czymś na śmierćanioł śmiercichoćbyś miał złota skrzynie, śmierci się nie wywinieszchoćbyś uciekał przez góry, las – śmierć do ciebie zdąży na czasjakie życie, taka śmierćkto by chciał we zdrowiu jako młody do śmierci żyć, potrzeba mu zawczasu umieć starym byćBóg widzi, czas ucieka, śmierć się zbliża, wieczność czekamilsza jest śmierć odważna niż niewolne życieśmierć i żona od Boga przeznaczonastarość nie radość, śmierć nie weselewyśpisz się po śmiercigodna śmierć
etymologia:
(1.1) prasł.   *sъmьrtь[1]
(1.2) od (1.1)
uwagi:
zob.  też śmierć w Wikicytatach
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 hasło sъmьrtь w: Rick Derksen, Etymological dictionary of the Slavic inherited lexicon, Leiden, Brill, 2008, ISBN 978-90-04-15504-6.
  2. hasło mirtis w: Dabartinės lietuvių kalbos žodynas, praca zbiorowa, pod red. Juozasa Balčikonisa [et al.], Wilno, Valstybinė politinės ir mokslinės literatūros leidykla, 1954.