być
Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Spis treści |
[edytuj] być (język polski)
- znaczenia:
czasownik nieprzechodni
- (1.1) istnieć; trwać
- (1.2) znajdować się w jakimś miejscu
- (1.3) charakteryzować się jakąś cechą
- (1.4) pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań
- (1.5) uczestniczyć w czymś
- (1.6) należeć do jakiejś organizacji
czasownik pomocniczy używany do tworzenia...
- (2.1) ...form strony biernej
- (2.2) będę, będziesz itd. ...czasu przyszłego czasowników niedokonanych
- (2.3) daw. byłem, byłeś itd. ...czasu zaprzeszłego
- odmiana:
-
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1 os. 2 os. 3 os. 1 os. 2 os. 3 os. bezokolicznik być czas teraźniejszy jestem jesteś jest jesteśmy jesteście są czas przeszły m byłem byłeś był byliśmy byliście byli f byłam byłaś była byłyśmy byłyście były n byłom
(forma potencjalna)byłoś
(forma potencjalna)było pozostałe formy czas przyszły m będę będziesz będzie będziemy będziecie będą f będę będziesz będzie będziemy będziecie będą n będę będziesz będzie tryb rozkazujący – bądź niech będzie bądźmy bądźcie niech będą tryb przypuszczający m byłbym byłbyś byłby bylibyśmy bylibyście byliby f byłabym byłabyś byłaby byłybyśmy byłybyście byłyby n byłobym byłobyś byłoby imiesłów przymiotnikowy czynny m będący, niebędący f będąca, niebędąca będące, niebędące n będące, niebędące imiesłów przysłówkowy współczesny będąc, nie będąc imiesłów przysłówkowy uprzedni bywszy rzeczownik odczasownikowy bycie, niebycie
- przykłady:
- (1.1) Jutro będzie piątek.
- (1.2) Cześć, kochanie! Już jestem w domu!
- (1.3) Karol jest bardzo wysoki.
- (1.4) Czy to pan jest sprzedawcą?
- (1.5) Byłeś wczoraj na spotkaniu z tym reżyserem?
- (1.6) Jerzy nigdy nie był w wojsku.
- (2.1) Telewizor jest zepsuty.
- (2.2) Jutro będę jechał do Warszawy; mam nadzieję, że dojadę.
- (2.3) Jerzy kupił był już samochód, kiedy odkrył, że ma on niesprawny alternator.
- składnia:
- (1.4) być +N.
- (2.1) być +imiesłów przymiotnikowy
- (2.2) być w czasie przyszłym + czas. w czasie przeszłym, być w czasie przyszłym + bezokolicznik
- (2.3) być w czasie przeszłym + czas. w czasie przeszłym
- kolokacje:
- (1.2) być nad / pod / przed / za / ...
- (1.3) być do niczego
- (1.4) być żołnierzem / lekarzem / modelarzem / miłośnikiem kina /...
- (1.5) być na egzaminie / spotkaniu / weselu / ...
- (1.6) być w wojsku / harcerstwie / ...
- synonimy:
- (1.1) istnieć
- (1.2) znajdować się
- antonimy:
- (1.2) nie ma
- etymologia:
- Od XIV wieku; ogsłow. (por. czes. být, ros. быть, ukr. бути, słc. biti) z prasł. *byti z praindoeur. *bʰū-, *bʰeu-, *bʰeue- znaczącego pierwotnie 'rosnąć, dojrzewać', a potem 'stawać się, być'. Z tego samego praindoeur. rdzenia pochodzą litew. būti 'być', łot. būt 'być', stind. भवति bhávati, 'stawać się, zdarzać', łac. fui 'byłem' i futurus 'przyszły'.[1]
- uwagi:
- forma wielokrotna dla czynności powtarzalnych: bywać
- (1) czasownik dokonany, nie ma formy niedokonanej
- (1.1-2) do zaprzeczenia używa się nie ma; zobacz też: nie być
- (1-2) to słowo stosuje się i odmienia nieregularnie w większości języków
- tłumaczenia:
- albański:(1) jam
- angielski: (1) be
- arabski: (1.1) كان ,وجد
- białoruski: (1.1) быць
- bretoński: (1.1) bezañ
- bułgarski: (1.1) съм
- chiński: (1.1) 是; (1.2) 在
- chorwacki: (1.1) biti
- czeski: (1.1) být
- dolnołużycki: (1.1-6, 2.1-2) byś; (2.1) czasem wordowaś
- duński: (1.1) være
- esperanto: (1.1) esti
- fiński: (1.1) olla
- francuski: (1.1) être
- górnołużycki: (1.1) być
- gruziński: (1.1) ყოფნა
- hiszpański: (1.1) ser, estar
- holenderski: (1.1) zijn, archaiczne wezen
- interlingua: (1.1) esser, ser
- irlandzki: (1.1) tá
- islandzki: (1.1-4) vera, verða
- japoński: (1.1) だ (da, nieformalnie), です (desu, formalnie)
- jidysz: (1.1-6) זײַן (zajn)
- kaszubski: (1.1) bëc
- kataloński: (1.1) ser, estar
- koreański: (1.2) 있다; (1.3) 이다
- litewski: (1.2) būti
- łaciński: (1.1) esse; (1.2) adesse; (1.3) esse
- łotewski: (1.3) būt
- niemiecki: (1) sein; (1.2) sein, o rzeczach es (geben); (2.1) zależnie od sytuacji werden/sein
- nowogrecki: (1.1) είμαι
- osetyjski: (1.1) уын
- polski język migowy:
(w zapisie )
- połabski: (1.1) boit
- portugalski: (1.1) ser; (1.2) estar
- rosyjski: (1.1) быть
- słowacki: (1.1) byť
- słoweński: (1.1) biti
- staro-cerkiewno-słowiański: (1.1) бъіти (bŭĭti)
- starogrecki: (1.1) εἰμί
- suahili: (1.1) wa
- szwedzki: (1.1) vara
- ukraiński: (1.1) бути
- węgierski: (1.1) lenni
- wilamowski: (1.1) zajn
- włoski: (1.1) essere
- źródła:
- ↑ hasło być w: Izabela Malmor, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa-Bielsko-Biała, Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, 2009. ISBN 978-83-262-0146-2.
[edytuj] być (język górnołużycki)
- wymowa:
- wymowa
- znaczenia:
czasownik
- (1.1) być
- przykłady:
- (1.1) Jeho nan Franjo Broz běše Chorwat a jeho mać Słowjenka. → Jego ojciec Franjo Broz był Chorwatem a jego matka Słowenką. (Wikipedia)
- składnia:
- synonimy:
- antonimy:
- wyrazy pokrewne:
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- źródła:
