Indeks:Słownik języka śląskiego

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Słowniczek języka śląskiego[edytuj]

A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ż

imionanazwy geograficznemiary czasukartyokreślenia z dialektu górników i techniczne
Charakterystyczne zwroty

Skróty użyte w słowniku

A[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

B[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

C[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ć[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

D[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

E[edytuj]

  • e – dobrze (ŚC)
  • efyj – strzał zewnętrzną częścią stopy (w fusbalu)
  • ek – zakręt, róg
  • eka – poprzeczka, kąt
  • eknąć się – pochylić się
  • ekstra – specjalnie
  • elefant – słoń
  • eli – jeśli, jeżeli, czyli
  • elwer – jedenastka (rzut karny), bezrobotny
  • enta – szczupak (skok do wody), kaczka, upadek (np pośliznąć się: "wywalić enta")
  • epa – torba platikowa, reklamówka
  • epny – wielki
  • erbnyć, erbnąćzob. : chabnąć, odziedziczyć
  • etla – motor, motorower

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

F[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

G[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

H[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

I[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

J[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

K[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

L[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ł[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

M[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

N[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

O[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

P[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

R[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

S[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ś[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

T[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

U[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

W[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Y[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Z[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ź,Ż[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Imiona[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

nazwy geograficzne[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony) Bobry-- Bobrowniki Śląskie

miary czasu[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)


kwiaty[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

karty[edytuj]

Na Śląsku bardzo popularną grą karcianą jest Skat wywodzący się z Niemiec. Stąd właśnie (ze Skata), wzięły się śląskie nazwy kolorów i figur w kartach.

kolory[edytuj]

figury[edytuj]

inne terminy karciane[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

określenia z żargonu górników i techniczne[edytuj]

A[edytuj]

B[edytuj]

  • bajzyga – wyrzynarka (piła do drewna)
  • bormaszyna – wiertarka pneumatyczna
  • budunek – zabezpieczenie stropu w kopalni

C[edytuj]

F[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

G[edytuj]

H[edytuj]

K[edytuj]

  • kalfas – pojemnik do mieszania zaprawy
  • karbidka – górnicza lampa karbidowa
  • krajzyga – 1) stół z piłą używany do cięcia drewna na opał, ale nie tylko; 2) piła tarczowa
  • kurbla – korba

L[edytuj]

  • lajsta – listwa
  • lajtung – rury C.O. z zimna i ciepłą wodą
  • lasia – metalowa poprzeczka przy słupku, do której przybija się przęsło płotu
  • laubzega – cienka piłka metalowa do wycinania gł. w drewnie (włośnica)

M[edytuj]

N[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

P[edytuj]

  • papniok (ZL) , papiok (Górny Śląsk *) – rodzaj gwoździka wbijanego do papy. Krótki z szerokim łebkiem.
  • przekop – główny chodnik na dole kopalni; jest ich zazwyczaj pare z przeznaczeniem na transport
  • pyrlik – młotek (duży – używany w kopalni)

R[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

S[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Ś[edytuj]

W[edytuj]

Z[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Charakterystyczne zwroty i powiedzenia[edytuj]

   Gtk-go-up.svg (do góry strony)

Charakterystyczne zwroty/komendy "Formońskie" dla konia:[edytuj]

  • wio – ruszaj
  • prr – stój
  • heta – w prawo
  • cichi – w lewo
  • curik – do tyłu
  • rym – w stajni koń przesuwa się bokiem; w bok
*[edytuj]

Górny Śląsk: to rejon miast Bytom, Chorzów, Gliwice, Katowice, Knurów, Miasteczko Śląskie, Mikołów, Mysłowice, Piekary Śląskie, Pszczyna, Radzionków, Ruda Śląska, Rybnik, Cieszyn, Siemianowice Śląskie, Świętochłowice, Tarnowskie Góry, Lubliniec, Tychy, Zabrze, Opole, Racibórz, Nysa, Niemodlin, Kluczbork, Kędzierzyn-Koźle, Strzelce Opolskie


Literatura[edytuj]

  • Barbara i Adam Podgórscy, Słownik gwar śląskich, Wydawnictwo KOS, Katowice 2008, ISBN 978–83–60528–54–9.
  • Dorota Simonides, Śląski horror. O diabłach, skarbnikach, utopcach i innych strachach, Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1984, s. 140, 141.

Linki zewnętrzne[edytuj]