bez

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: bez-beż

Spis treści

[edytuj] bez (język polski)

owoce czarnego bzu (1.1)
bez (1.2) w wazonie
dom bez (2.1) okien
wymowa:
wymowa ?/i, IPA[bɛs], AS[bes], zjawiska fonetyczne: wygł. 
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot.  roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus; zob.  też bez w Wikipedii
(1.2) bot.  pot.  lilak, ozdobna roślina krzewiasta z rodzaju Syringa, w szczególności jej kwiaty; zob.  też lilak pospolity w Wikipedii
(1.3) środ.  uczn.  ktoś, kto przyjmuje sterydy anaboliczne[1]

przyimek

(2.1) …służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem
(2.2) …wchodzący do wielu związków frazeologicznych
(2.3) reg. pozn. [2] reg. śl. [3] gw. sądec.  przez (o przyczynie)
(2.4) reg. białost.  przez (o przestrzeni)
odmiana:
(1.1-2)
(2.1-4) nieodm.  (patrz uwagi)
przykłady:
(1.1) Lecznicze właściwości owoców czarnego bzu docenia coraz więcej osób.
(1.2) Kiedy znów zakwitną białe bzy
(1.3) Zobacz, chodzi na siłkę od pół roku, a przypakowanyten koleś to bez.
(2.1) Nie wolno prowadzić samochodu bez prawa jazdy.
(2.3) Andzia, jo zaś się bez ciebie spóźnia na szychta.
(2.4) Żulik bez plac pognał za psiukiem.
składnia:
(2.1-2) bez + D. 
(2.3) bez + B. 
kolokacje:
(1.1) rwać bez, pachnieć bzem, zapach / woń bzu, kwitnący bez, krzak / kępa bzu, białe bzy, dziki bez, bukiet bzów, dom w bzach
(1.2) krzak / kępa bzu, herbata / sok / wino z bzu
(2.1) Dzień Bez Samochodu, Dzień Bez Tytoniu, Dzień Bez Imigrantów, szkoła bez przemocy, żyć bez celu, działać bez zahamowań, cena bez VATu, więzienie bez wyroku, nic o nas bez nas
synonimy:
(1.3) sterydziarz
(2.1) pozbawiony, odrębny, osobny, oddzielny
antonimy:
(2.1) z, ze
wyrazy pokrewne:
(1.1) rzecz.  bzowate
(1.2) przym.  bzowy
(2.1) przyim.  beze, przedr.  bez-
związki frazeologiczne:
(1.1) czarny bezbez koralowy
(2.2) admirał bez flotybez atubez ceregielibez ceremoniibez czci i wiarybez czuciabez dwóch zdańbez dżemubez głowybez granicbez grosza przy duszybez happy endubez jajbez jednego wystrzałubez kija nie pochodźbez kitubez krępacjibez likubez ładu i składubez małabez mrugnięcia okiembez ogródekbez owijania w bawełnębez pamięcibez pardonubez porównaniabez prądubez przyszłościbez pucybez pudłabez resztybez sercabez ściemybez tchubez trzody chlewnejbyć bez mapyczłowiek bez charakteruczłowiek bez kręgosłupaczłowiek bez twarzyczwórka bez sternikgenerał bez armiijazda bez trzymankiminister bez tekinie bez kozerynie ma dymu bez ognianie ma róży bez kolcównoc bez gwiazdodejść bez słowapieśń bez słówpokój bez klamekpozostawać bez echaprzyznać się bez biciarozumieć się bez słówrycerz bez skazystosunek bez wytryskustudnia bez dnaszewc bez butów chodzitelegraf bez drutuwchodzić komuś bez mydławięzienie bez kratworek bez dnawyjść bez szwankuzostać bez gacizostać bez portek
etymologia:
(1.2) jid.  בעז (bez)
uwagi:
(2) przed zaimkiem mnie stosuje się formę „beze”: „beze mnie”
(2.3-4) zobacz też: Na zarnach sie mełło bez wojne w: Poradnia językowa PWN.
tłumaczenia:
źródła:
  1. hasło bez w: Słownik Encyklopedyczny. Gwara uczniowska, red. Halina Zgółkowa, Wydawnictwo Europa, ISBN 83-88962-71-X
  2. hasło bez w: Słownik gwary miejskiej Poznania, red. Monika Gruchmanowa i Bogdan Walczak, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  3. Barbara i Adam Podgórscy, Słownik gwar śląskich, s. 36, Katowice, Wydawnictwo KOS, 2008. ISBN 978-83-60528-54-9.

[edytuj] bez (język kaszubski)

wymowa:
znaczenia:

przyimek

(1.1) bez
(1.2) przez
odmiana:
przykłady:
(1.1) Bez dëtków.Bez pieniędzy.
(1.2) Darga szła bez las.Droga prowdziła przez las.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:

[edytuj] bez (język kurmandżi)

wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szybkość

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) rodzaj, typ
odmiana:
przykłady:
(1.1)
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
wyrazy pokrewne:
(1.1) przym.  beza
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:

[edytuj] bez (slovio)

zapisy w ortografiach alternatywnych:
без
wymowa:
znaczenia:

przyimek

(1.1) bez
odmiana:
przykłady:
(1.1)
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:

[edytuj] bez (język słowacki)

wymowa:
znaczenia:

przyimek

(1.1) bez
odmiana:
przykłady:
(1.1)
składnia:
kolokacje:
(1.1) byť bez rodičov / práce / bytu / zamestnania • bez ohľadu na niečoosem bez troch je päťosiem minus trzy jest pięć
synonimy:
antonimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Współpraca
Narzędzia
W innych językach