bez

bez (język polski)

owoce czarnego bzu (1.1)

bez (1.2) w wazonie

dom bez (2.1) okien

wymowa:

wymowa, IPA: [bɛs], AS: [bes], zjawiska fonetyczne: wygł. utrata dźwięczności w wygłosie 

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. botanika roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus; zob. zobacz też bez w Wikipedii

(1.2) bot. botanika pot. potocznie lilak, ozdobna roślina krzewiasta z rodzaju Syringa, w szczególności jej kwiaty; zob. zobacz też lilak pospolity w Wikipedii

(1.3) środ. środowiskowy uczn. uczniowskie ktoś, kto przyjmuje sterydy anaboliczne

przyimek

(2.1) …służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

(2.2) …wchodzący do wielu związków frazeologicznych

(2.3) reg. pozn. regionalizm poznański reg. śl. regionalizm śląski gw. sądec. Gwara sądecka przez (o przyczynie)

(2.4) reg. białost. regionalizm białostocki przez (o przestrzeni)

odmiana:

(1.1-2)

 

przypadek	liczba pojedyncza	liczba mnoga
mianownik	bez	bzy
dopełniacz	bzu	bzów
celownik	bzowi	bzom
biernik	bez	bzy
narzędnik	bzem	bzami
miejscownik	bzie	bzach
wołacz	bzie	bzy

(2.1-4) nieodm. nieodmienny (patrz uwagi)

przykłady:

(1.1) Lecznicze właściwości owoców czarnego bzu docenia coraz więcej osób.

(1.2) Kiedy znów zakwitną białe bzy…

(1.3) Zobacz, chodzi na siłkę od pół roku, a przypakowany – ten koleś to bez.

(2.1) Nie wolno prowadzić samochodu bez prawa jazdy.

(2.3) Andzia, jo zaś się bez ciebie spóźnia na szychta.

(2.4) Żulik bez plac pognał za psiukiem.

składnia:

(2.1-2) bez + D. dopełniacz

(2.3) bez + B. biernik

kolokacje:

(1.1) rwać bez, pachnieć bzem, zapach / woń bzu, kwitnący bez, krzak / kępa bzu, białe bzy, dziki bez, bukiet bzów, dom w bzach

(1.2) krzak / kępa bzu, herbata / sok / wino z bzu

(2.1) Dzień Bez Samochodu, Dzień Bez Tytoniu, Dzień Bez Imigrantów, szkoła bez przemocy, żyć bez celu, działać bez zahamowań, cena bez VATu, więzienie bez wyroku, nic o nas bez nas

synonimy:

(1.3) sterydziarz

(2.1) pozbawiony, odrębny, osobny, oddzielny

antonimy:

(2.1) z, ze

wyrazy pokrewne:

(1.1) rzecz. rzeczownik bzowate

(1.2) przym. przymiotnik bzowy

(2.1) przyim. przyimek beze, przedr. przedrostek bez-

związki frazeologiczne:

(1.1) czarny bez • bez koralowy

(2.2) admirał bez floty • bez atu • bez ceregieli • bez ceremonii • bez czci i wiary • bez czucia • bez dwóch zdań • bez dżemu • bez głowy • bez granic • bez grosza przy duszy • bez happy endu • bez jaj • bez jednego wystrzału • bez kija nie pochodź • bez kitu • bez krępacji • bez liku • bez ładu i składu • bez mała • bez mrugnięcia okiem • bez ogródek • bez owijania w bawełnę • bez pamięci • bez pardonu • bez porównania • bez prądu • bez przyszłości • bez pucy • bez pudła • bez reszty • bez serca • bez ściemy • bez tchu • bez trzody chlewnej • być bez mapy • człowiek bez charakteru • człowiek bez kręgosłupa • człowiek bez twarzy • czwórka bez sternik • generał bez armii • jazda bez trzymanki • minister bez teki • nie bez kozery • nie ma dymu bez ognia • nie ma róży bez kolców • noc bez gwiazd • odejść bez słowa • pieśń bez słów • pokój bez klamek • pozostawać bez echa • przyznać się bez bicia • rozumieć się bez słów • rycerz bez skazy • stosunek bez wytrysku • studnia bez dna • szewc bez butów chodzi • telegraf bez drutu • wchodzić komuś bez mydła • więzienie bez krat • worek bez dna • wyjść bez szwanku • zostać bez gaci • zostać bez portek

etymologia:

(1.2) jid. jidysz בעז (bez)

uwagi:

(2) przed zaimkiem mnie stosuje się formę „beze”: „beze mnie”

(2.3-4) zobacz też: Na zarnach sie mełło bez wojne w: Poradnia językowa PWN.

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) sambucus, elder, elderberry; (1.2) lilac; (2.1) without
• arabski: (2.1) بدون ,دون, algier. arab. język arabski używany w Algierii بلا ما
• dacki: (1.1) seba; (1.2) seba
• dolnołużycki: (2.1) bźez, bźeze, mimo
• duński: (2.1) uden
• esperanto: (1.2) siringo; (2.1) sen
• francuski: (1.1) sureau m rodzaj męski; (1.2) lilas m rodzaj męski; (2.1) sans
• górnołużycki: (2.1) bjez
• hebrajski: (2.1) בלי (bli)
• hiszpański: (2.1) sin
• holenderski: (1.2) vlier m rodzaj męski; (2.1) zonder
• islandzki: (1.1) yllir m rodzaj męski; (2.1) án
• jidysz: (1.2) בעז m rodzaj męski (bez)
• kaszubski: (1.2) bes; (2.1) bez
• łaciński: (1.1) sambucus; (1.2) syringa; (2.1) sine
• niemiecki: (1.1) Holunder f rodzaj żeński; (1.2) Flieder m rodzaj męski; (2.1) ohne
• norweski (bokmål): (1.2) syrin m rodzaj męski
• nowogrecki: (1.1) σαμπούκος m rodzaj męski; (1.2) πασχαλιά f rodzaj żeński; (2.1) χωρίς, δίχως, άνευ
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (2.1)
• rosyjski: (1.1) бузина; (1.2) сирень f rodzaj żeński; (2.1-2) без
• słowacki: (2.1) bez
• szwedzki: (1.1) fläder; (2.1) utan
• wilamowski: (1.1) hołunder; (2.1) ona
• włoski: (2.1) senza

źródła:

bez (język kaszubski)

wymowa:

znaczenia:

przyimek

(1.1) bez

(1.2) przez

odmiana:

przykłady:

(1.1) Bez dëtków. → Bez pieniędzy.

(1.2) Darga szła bez las. → Droga prowdziła przez las.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

bez (język kurmandżi)

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szybkość

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) rodzaj, typ

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

(1.1) przym. przymiotnik beza

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

bez (slovio)

zapisy w ortografiach alternatywnych:

без

wymowa:

znaczenia:

przyimek

(1.1) bez

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

bez (język słowacki)

wymowa:

znaczenia:

przyimek

(1.1) bez

odmiana:

przykłady:

(1.1)

składnia:

kolokacje:

(1.1) byť bez rodičov / práce / bytu / zamestnania • bez ohľadu na niečo • osem bez troch je päť → osiem minus trzy jest pięć

synonimy:

antonimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła: