Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika

(Przekierowano z Indeks:Hasła w języku polskim - regionalizmy śląskie)

[edytuj] Słowniczek języka śląskiego

A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ż

imiona - nazwy geograficzne - miary czasu - karty - określenia z dialektu górników i techniczne Charakterystyczne zwroty

Skróty użyte w słowniku ger. - zwrot pochodzenia niemieckiego, lm. - liczba mnoga, lp. - liczba pojedyncza, os. - osoba, por. - porównaj, rm. - rodzaj męski, rż. - rodzaj żeński, rzecz. - rzeczownik, zob. - zobacz, GŚ - Górny Śląsk *, ŚC - Śląsk Cieszyński, ŚO - Śląsk Opolski, zbt - ziemia bytomsko-tarnogórska, zkm - ziemia katowicko-mysłowicka, zl - ziemia lubliniecka, zp - ziemia pszczyńska, zrr - ziemia rybnicko-raciborska, ztg - ziemia toszecko-gliwicka

[edytuj] A

abcybilder, abcybinder, abcyjbilder - folia do naklejania na gładkich powierzchniach
abfal
abo - albo
abszicfajer
absztyfikant - kawaler, zalotnik
abzac - obcas
achtelka, achtla, achtlik - 1/8 litra
administracyjo - administracja
adresa - adres
adwynt - adwent
afa - małpa, @ (ger. der Affe)
agac - akacja
agacowy - akacjowy
ajlauf
ajmer - wiadro (ger. der Eimer)
ajnfachowy (GŚ) , ańfachowy (zl) - byle jaki, zwykły (ger. einfach)
ajnfart - brama wjazdowa
ajnlauf (ajlauf zl) - lane kluski (danie) (ger. der Einlauf)
ajnlasfarba - farba podkładowa
ajntopf - obiad jednodaniowy, pierwsze danie
ajntryt - bilet wstępu
ajzynbaniok - kolejarz (ger. der Eisenbahner)
ajzynblat
ajzynzyjga - piłka do metalu (ger. die Eisensäge)
aktyntasza, aktentasza - aktówka
akuratny - dokładny (ger. akkurat)
al - węgorz, (ger der Aal)
ale uniwersalny wyraz kończący zdanie →
ała - miejsce bolesne →, mieć ała - być chorym na umyśle (zl)
ałsztojer - wyprawka ślubna (ger. die Aussteuer)
Altrajch - teren Zagłębia Dąbrowskiego (pochodzi z czasu II wojny świat.)
amajza - mrówka (ger. die Ameise)
amolet - pierścionek
amolok - cukierek miętowy
amtować - urzędować (ger. das Amt)
ancug - garnitur (ger. der Anzug)
angrajfować - atakować
angrif - atak
ankrować (hankrować) - umacniać pękający budynek przy pomocy śrub i prętów (ger. der Anker)
anszleger
antryj - przedpokój
apetitsznita - kanapki z jedną warstwą chleba podawane jako przystawka
apliuzina, apluzina - pomarańcza
aprymować się - dać zrobić sobie zdjęcie
apryt - ubikacja, ustęp
aptyka - apteka
Araber - Arab
arbajciok, arbajtancug - kombinezon roboczy (ger. der Arbeitanzug)
armijo - armia
artikel - artykuł
asić sie - imponować, przechwalać się
asta - gałąź (ger. der Ast)
aszynbecher - popielniczka (ger. der Aschenbecher)
atoli - ale
aufrygować - wykłócać się
aus - aut (w sporcie)
auspuff - rura wydechowa (w samochodzie, motocyklu)
ausztojer - wiano, wyprawka ślubna
ausgybikst - uciekł, wyrwał się
auto - auto, samochód
autobana - autostrada (ger. die Autobahn)
ausgus - zlew (ger. der Ausguss)
ausgust
ausztojer

alkon-alkocholik (do góry strony)

[edytuj] B

babok
babrać się - brudzić się
bachraty
badenduch - ręcznik kąpielowy
badki, badyje - kąpielówki, zobacz batki
badyhala, badehala - łaźnia, basen
badywana, badewana - wanna
baje - wagary
Bajerok - Bawarczyk
bajgel - Jocker (karta)
bajonet - bagnet
bajsnąć, bajsnouć, bajsnońć - ugryźć
bajszpil - przykład
bajtel, bajtlik - chłopak, dziecko
bajzel - bałagan
bajzyga
bal - piłka
balek - 1. okrągły kawałek drzewa, stempel na kopalni 2. określenie na belę materiału, papieru, itp.
bałamoncić, bamoncić (zl) - 1. zawracać głowę, 2. zwodzić
bałplac - działka budowlana
bamber - bogaty gospodarz, rolnik
bambetel - łóżko
bambetle - graty
bamontny - półprzytomny
bana - 1. pociąg, 2. tramwaj (ztg, zbt) 3. zob. banhof (zl, zbt)
banhof - dworzec kolejowy
bania - dynia
baniok- zbiornik na wodę
baniorz - kolejarz
bank - ławka
banka - tramwaj
barchaty - z wydatnym brzuchem
barzi, barzyj - bardziej
barzoł - bagno
bas - obfity brzuch
basok - człowiek otyły, z dużym brzuchem (pogardliwie) (zl)
batki, badki - majtki, kąpielówki (badyje), spodenki
baukunszt - architektura
baumajster - architekt
baumwola, bawołna - bawełna
bażoły - szuwary
bebech - obfity brzuch
bebechy - wnętrzności
beblać - gadać głupoty
bebok, babok (zl) - nie istniejący zły stwór, którym straszy się dzieci →
beczeć - płakać
bela - beczkowóz (zl)
bele kaj - byle gdzie
belontać - mieszać (o płynach)
belować - prasować (słomę, siano) w formę walca (zl)
belowanie - wzdęcie (zl)
beluwa, belówa - beczkowóz do opróżniania szamba, także zawartość szamba →
bera - anegdota, dowcip, bery - zmyślona opowieść,
berać - opowiadać bajki lub wspomnienia →
Berbla
berga - duży kamień (berga wonglo) duży kawał węgla
bergman - górnik
beszong, beszung - nasyp kolejowy
bestyjo, berdyjo - bestia
beszong
betka - grzyb (dotyczy niejadalnych z blaszkami u spodu)
bety - bagaż, ekwipunek
betlyjka - szopka, stajenka na święta
bez - przez, w przyszłości (bez rok = w przyszłym roku)
bezkurcyja - nicpoń, bestia (zwierzę, przynoszące tylko szkody)
bezmała - ponoć
bezto - przez to
beztoż - przez to, dlatego
bezuch - odwiedziny
bier - bierz, weź, zabierz
bifyj, bifej - zob. byfyj
bigel, bigiel - 1. wieszak, 2. pantograf
bigifeld - deska do prasowania
biglować - prasować
biglosko - żelazko
biksa - puszka, Syrena
bina - pszczoła
binda - bandaż
binder - krawat
bindować - bandażować
bishalter - biustonosz
biyr - piwo
blajkuli - długopis
blaj, blajsztift, blajszifta - ołówek
blajzucht - anemia
blank - całkiem, zupełnie, pusty, czysty
blaupałza - kalka
blaza - pęcherz, odcisk
blic - błyskawica
blicablajter - piorunochron
blomba - plomba
blumkol - kalafior
blumnwaza - wazon
blumsztynder - kwietnik
blyndować, blindować - świecić w oczy (po oczach)
błecha - pchła
bobok - duch, potwór
boczoń - bocian, ktoś obrażony ('boczy się')
boga - arkusz
bojki - bajki
bojtel, bojtlik - worek, portfel
bolok, bolawe - siniec, miejsce bolesne od uderzenia zob. też ała
bombel - pompon (zl)
bombon - cukierek
bonclok - kamionkowe naczynie do kiszonej kapusty lub ogórków, zob. bunclok
bonda - kurtka (zrr)
bonkawa - kawa parzona (napój) (zl)
bontek - rozporek (zrr)
bormaszyna - wiertarka
borok - biedak, nieudacznik, nieborak
borsztajn - krawężnik
bozen - błazen, niy rób mje za bozna - nie nabieraj mnie, nie rób ze mnie głupiego
branda - ognisko zob. też fojera
bratherinigi - śledzie opiekane, zazwyczaj w zalewie octowej
bratkartofle - kartofle smażone na patelni
bratruła, bratrura - piekarnik
brauza - kwaśny napój gazowany
brecha - łom, gruba deska (decha)
breweryjo - awantura
breweryjok - awanturnik
brifkastla - skrzynka na listy
briftasza - portfel (zbt, ztg), teczka na dokumenty (zp, ŚO)
briftreger, briftriger, briftryjger - listonosz
brifa - gołąb pocztowy
brołtzupa, brułzupa, wodzionka - wodzionka - chleb zalany wrzątkiem
brotbiksa - pojemnik na chleb
bruch - przepuklina (zl, zrr)
brunotny, bury - brązowy
brusić - ostrzyć (noże, kosy itd.)
bruzda - skiba (zl)
bryle, brele - okulary
bryna - denaturat
brynol, bryniol - 1. denaturat, spirytus 2. pijak
buczeć - przezywać na kogoś
buczek - 1. syrena do sygnalizacji dźwiękowej, 2. ktoś kto płacze lub zrzędzi
budunek
bulić - 1. burzyć, 2. płacić, 3. przewracać(się)
buła - opuchlizna
bumela, bumelka - wagary, ucieczka (np. z pracy)
bunclok - kamionkowe naczynie (np. do kiszenia kapusty). Nazwa pochodzi od miasta Bunzlau (dziś Bolesławiec), gdzie wynaleziono ten rodzaj (kwasoodpornej) kamionki.
byamter - urzędnik
bydli - wołowy (produkt spożywczy) (zl)
byfyj (zl, zrr), bifej (ztg), bifyj, befyj - kredens
byrna, birna - żarówka
bysztek - sztućce
Bytoń - Bytom
byzuch - odwiedziny
bżitfa - brzytwa

(do góry strony)

[edytuj] C

cajtung - gazeta
capać - dyszeć
capić - śmierdzieć
cechować- zaznaczać (w budownictwie zazwyczaj używane)
celta - namiot
cepel - cysterna {(zl) etymologicznie od CPN}
cera - córka
ceski - moneta dziesięciogroszowa →
cesta - droga
chabazie, chabezie - gałęzie, krzaki
chabić - kraść
chabnąć - ukraść, zwędzić
chaby - iść na chaby - iść kraść
chachmęcić - prowadzić lewe interesy, kombinować
chachnąć - uderzyć
chachar, chachor - 1. łobuz, chuligan 2. pijak (zl)
chadziaj - 1. śmieć, niechluj (zl), 2. dziad
chaja - zob. haja
chajtnąć się - ożenić się, wyjść za mąż
cham - skąpiec
chamera - chmura
chamić się - być skąpym
charatać - 1. ciężko pracować, 2. pocharatać się - zranić się
charboł - but (zwyczaj stary, ciężki lub zniszczony męski but)
charczeć - chrapać
charkać - pluć
charlać - kaszleć
cherlok - słabeusz, osoba chorowita
chichrać się - śmiać się
chlać - pić (alkohol)
chnet - za niedługo, niebawem
chop - mężczyzna, mąż
chycić, chytać - chwycić, chwytać
chyrpa - brzydka kobieta
chyży - szybki
ciaciać - upiększać, zbyt delikatnie postępować z kimś lub czymś (zl)
ciamrać - zjadać
ciapkapusta - ciapkapusta, kapusta z kartoflami (danie obiadowe)
ciapnąć - upaść, energicznie siąść
ciapryka, ciaplyta - błoto, wszelki mokry bród zob. też maras
ciarach - brudas (zl)
cićki - zanieczyszczenia w formie kulki z włókien materiału lub nici (na ubraniach)
cichi! - w lewo! (przy powożeniu komenda dla konia) (zl)
ciepać - rzucać
cięgiem, ciygiem - nieustannie
ciynszko - trudno
ciga - koza
cigareta - papieros
cima
ciorać - brudzić → ,szurać
ciul, ciulik - 1. członek męski 2. obraźliwie niedołęga, niedorajda
ciupać - rąbać
ciyngiem - ciągle (zl)
ciźba - tłok, ścisk
cmandzić
co - że
coby - żeby, aby
colsztok - miara do mierzenia długości
cołki - cały
cufal (GŚ), cuf (zl) - fuks, przypadek
cug - 1. pociąg → sznelcug - pociąg pospieszny, 2. ciąg powietrza (np. w kominie)
cupać - kucać (zl)
curig, curik - do tyłu! (przy powożeniu komenda dla konia) (zl) ,z powrotem
cwinger
cwiter (zl) - sweter
cychalter - biustonosz, stanik
cyckać - ssać
cygareta - papieros
cyganić - kłamać
cyjntla - 0,1 litra wódki
cyjo - akordeon
cylnonć, cylnońć (zl) - trafić
cyntla - setka wódki
Cysarok - Austriak
Cysarzoki - mieszkańcy byłego zaboru austriackiego
cześnia - czereśnia (zrr)
czorny abo zmaraszony - brudny, czarny

(do góry strony)

[edytuj] Ć

ćma - ciemność
ćmawy - ciemny
ćmawomodry - granatowy
ćmić
ćmić się
ćmok, cima, cimok, ćma - ciemno, ciemność. Ale z ciebie ćmiok - Ale z ciebie ciemnota.
ćwierciok albo ćwiara - ćwiartka wódki lub naczynie o takiej pojemności
ćwikła - buraki

(do góry strony)

[edytuj] D

dachdeker - dekarz
dałerwela, dauerwela) - trwała ondulacja (zl)
danga - tęcza
darzić sie - szczęścić się, udawać się, wieść się
dąbek - chryzantema
deka - koc
dekiel, dekel - pokrywka, nakrętka, wieczko
dinks, dings - coś nienazwanego (słowo wytrych), zastępuje prawie wszystkie nazwy własne związane z przedmiotami
dochtór - lekarz, doktor
doczkej, doczkej se - poczekaj, zaczekaj
dóma - do domu !
dostony - dojrzały (zl) – dotyczy przede wszyskim owoców i warzyw dojrzewających w sztucznych warunkach.
dowka - podatek
drabem - szybko
drabiniok - wóz drabiniasty (zl)
drabko, drapko - szybko
drabsik - rabuś
drak albo drach - latawiec
drałować - maszerować, szybko iść
drzewo - drewno
drzymota - drzemka, senność, nieodparta chęć snu
dudki
du dom - do domu (zrr)
durś, durch (zl) - wciąż, na wylot, por. fórt
duldać - pić, zwł. głośno
dupny
durdlać - mówić pod nosem, niezrozumiale
dwiesta - dwieście
dychnąć, dychnąć se - odpocząć, odetchnąć
dycki - zawsze
dyć - owszem, rzeczywiście, przecież
dykcjonorz - słownik
dylówka - podłoga z desek
dymbcok - dąb, klocek z drewna dębu (zl)
dyndel - suknia z dekoltem
dziambel - wróbel
dziesiyńć - dziesięć
dziewiyńć - dziewięć
dziod - żebrak, niedołęga (zl)
dziołcha - dziewczyna
dzióbek - pocałunek (delikatny w usta)
dźwiýże
dżistać - obgadywać, pleść głupstwa (zrr), pierdzieć, mieć biegunkę, rozwolnienie, zwymiotować, puścić bąka, palnąć głupstwo, mowić bez sensu, za dużo
dżistnąć - upaść, palnąć głupstwo, zwymiotować, puścić bąka

(do góry strony)

[edytuj] E

e - dobrze (ŚC)
efyj - strzał zewnętrzną częścią stopy (w fusbalu)
eli - jeśli, jeżeli, czyli
ek - zakręt, róg
eka - poprzeczka
eknąć się - pochylić się
ekstra - specjalnie
elefant - słoń
elwer - jedenastka (rzut karny), bezrobotny
enta - szczupak (skok do wody), kaczka, upadek (np poślinznąć się: "wywalić enta")
epa - torba platikowa, reklamówka
epny - wielki
erbnyć, erbnąć - zob. chabnąć, odziedziczyć

(do góry strony)

[edytuj] F

fachlować - szybko jeść, chełpliwie
faflok - gaduła, piersiówka
fajer, fajera - impreza
fajfka - fajka
fajla - pilnik
fajlować, sfajlować - obrabiać pilnikiem
fajować - owiewać zboże z plew (zl)
fajrować - świętować, obchodzić np. urodziny
familio, familija - rodzina
familok - budynek wielomieszkaniowy (blok ceglany)
fana - flaga
fanga - uderzenie pięścią →
fandzolić, fanzolić - smęcić, mówić nie na temat
fanzola, fandzola - fasola
fara - plebania, parafia
farba - barwa, kolor
farbić - barwić
farcić się - opłacać się
farfocel - zob. chadziaj → farfocle - 1. fusy 2. drobne śmieci (zob. flyje znaczenie drugie)
farorz - proboszcz
fas, faska - beczka różnej wielkości
fater - ojciec (także łociec)
fazan - bażant
fe - parzyć (ŚC)
fecht -> iść na fecht - iść żebrać
fefermincka - mięta (herbata miętowa)
feflać - mówić głupoty
ferszalung - zob. arbajtancug
fest - silnie, pewnie, bardzo
fet - smalec, tłuszcz
ficować - cerować
fiksowanie - ogranie przeciwnika (w fusbalu)
filor - filar, słup
filcok - kalosz z filcem
filok - ołówek
filować - podglądać, napełniać np. pączek marmoladą
filter - filtr
fiśla - strych
fiśnięty - pomylony
flanca - rozsada (zl)
flama - płomień
flaszka - butelka
flek - plama
fliga - mucha
fliger - samolot
flyje - 1. żywy pokarm do rybek łowiony w stawach (czasem waserflyje) 2. fusy, zawiesina, pomyje
flyja - nieporządna gospodyni, brudas
fojera, fojerka - ognisko
fojercojg - zapalniczka
fojerman - strażak
fojerwera - straż pożarna
fomlowanie - indywidualna gra w fusbal
forhang - zasłona →
fórt - ciągle (ŚC) precz, (być fórt) daleko
frasunek - zmartwienie
frechowny - bezczelny (zl)
frela - panna, zdrobniale z sympatią frelka - panienka
frup, fróp - korek butelki
fulać - kłamać, mówić niestworzone rzeczy
funt - pół kilo
furgać - fruwać, latać, łopotać (dot. np. flagi)
fusbal - piłka nożna
fuslapa - onuca
furt - precz, (być furt) daleko →
futer - jedzenie, pasza dla zwierząt
futrować - karmić zwierzęta, żartobliwie w stosunku do człowieka
fuzekle - skarpetki
fyjtla - 0,25 litra wódki
fynsterbret - parapet
fyrlok - mątewka
fyrtniony - zwariowany

(do góry strony)

[edytuj] G

gacić - ocieplać, izolować
gadzina - zwierzęta
galert, galyt (zl) - galareta z nóżek wieprzowych
galoty - spodnie
ganc - całkiem, bardzo
gangol - zob. ancug
gańba - wstyd
gardina - zasłonka, firana
gardinsztanga - karnisz
genau - 1. teraz 2. dokładnie
gebis,gybis - proteza (zębowa)
geburstag - urodziny
geldtasza - portfel (zrr)
gelender, gelynder - poręcz
geltag - dzień wypłaty, wypłata
gepel - kierat (zl)
gericht - sąd, budynek sądu
gibać się - śpieszyć się
gibem - szybko
gibis, gybis - sztuczna szczęka
gibki - szybki
gichnońć - uderzyć
gift - trucizna
gilać - łaskotać
gipsdeka - sufit
gira - noga
giskana, gizkana - konewka, polewaczka
gisd zob. gizd
gitra - kraty
giwera - karabin
gizd, gizder - 1. zob. chachor 2. diabeł →
glaca - łysina, glacok - łysy
glanc - połysk
glancować - polerować
glaska - szklanka
glaskugle - bombki (zl)
glaskule - szklane kulki
glajza - szyna
glajzy - Aparat na zeby (lub l.m. słowa szyna)
glyjta - emalia
gładko - ślisko (zl)
głoskać - głaskać, pieścić
gnojok - pryzma na obornik
gnotek - pniak, klocek do rąbania drewna
godać - mówić
godka - mowa, język
godny - głodny
Gody - Boże Narodzenie
gody - wesele (ŚO)
goloc - fryzjer
gorać, goreć - palić się zob. też hajcować
görka - poddasze, górka
gorki - gorący
gorol - nie Ślązak, góral (ŚC)
gorszyć się - obrażać się
gorzoła, gorzołka - wódka, alkohol
góra - strych
gowa - głowa
grabcok - grab (zl)
graca - łapa, motyka
gracić - zob. ciorać
grincojg - jarzyny
griyniol - zielona ślina "z płuc"
grotek - balia (zl)
gruba - kopalnia
grubiorz - górnik
grunta - fundamenty (zl)
gryfny - ładny
grzych - grzech
gulik - studzienka uliczna, odpływ ścieków
gupi - głupi
gutalin - pasta do butów
gumolok, guminiok, gumiok - kalosz gumowy, (kalosze), gumowe buty
gupielok - głupiec (pobłażliwie)
gwjoździorz - astronom
gypehalter - bagażnik rowerowy
gymba - buzia, twarz
gynsi pampek - stokrotka
gynsty - gęsty
gyrcać - bekać
gyszynk - prezent

(do góry strony)

[edytuj] H

habać, habić - nabrać czegoś ponad miarę, czasem też kraść - nahabiou żeh tego tyla co toruzki ni wiym co stym robić nabrałem tego tak dużo, że teraz nie wiem co z tym robić
haderlok - szmaciarz (handlarz makulaturą, zajęcie archaiczne)
hadra - szmata
haferfloki - płatki owsiane
haja - awantura, kłótnia, bijatyka
hajcować - palić, grzać
hakać - plewić
hakenkrojc - swastyka
halać - głaskać
halanger - pomocnik budowlany (zl)
halba, halbciok - butelka wódki (półlitrówka), półlitrowy kufel piwa
halbcajt - połowa meczu
haltysztela - przystanek (autobusowy, tramwajowy).
hampelman - pajac
handszuły - rękawiczki
handgrif - uchwyt
Hanysy - pogardliwa nazwa Ślązaków (od Hansa)
hapik, hapil - sknera
harkać - pluć
harest, herest, hareszt - areszt, więzienie →
hasie - śmieci, popiół z pieca
hasiok - śmietnik, popielnik, popielniczka
hauskyjza - "półtopiony" ser z kminkiem o ostrym smaku
hawerfloki - płatki owsiane
haziel - ubikacja
hazok - zając
heft - zeszyt
heftować - wymiotować
heklować - szydełkować
heksa - czarownica, zła kobieta
heksenszus - nagły ból kręgosłupa, "postrzał" →
hejbama - akuszerka
hepać - odbijać (odgłos po jedzeniu)
hercklekoty - palpitacje serca
hercszlag - zawał serca
hereszt - areszt
heresztant - aresztant
heresztować - aresztować
heringi - śledzie, patrz bratheringi
heta! - w prawo! (przy powożeniu komenda dla konia)
hica, hyc - upał
hintehaus - oficyna
hoch glanc - wysoki połysk
hołda - wysypisko w pobliżu kopalń, hut i zakładów przetwórczych
honem - szybko (ŚC)
huciorz - hutnik
hunzytryjgi, hozyntregry, hozyntregi - szelki
hyngiel, hynkiel - uchwyt
hyrtoń - szyja

(do góry strony)

[edytuj] I

inacyć przeinacać - przekręcać, wywracać kota do góry nogami (zl)
ino - tylko, iny zob. jyny
inkszy inakszy (zl) inszy (ŚC)- inny
internec - internet
ize - że (zl)

(do góry strony)

[edytuj] J

ja - tak
jagódki, jogódki - porzeczki
jakla - marynarka, żakiet, kurtka
jamr(ow)ać - skarzyć się, lamentować
jedyn - jeden
jeronie, jezderyna (wyrażenie ekspresywne) - do pioruna
jezderkusie ! - o rany !, okrzyk przestrachu, →
jo - ja (rzecz., lp., M)
jodać - jeść
jodło - jedzenie
juzaś - znowu
jył - ił, pole iłowe (zl)
jyny - tylko (ŚC)jabol-wino jabłkowe

(do góry strony)

[edytuj] K

kabza, kabsa - kieszeń
kachla - kafelka
kachlok - piec kaflowy
kadubek - budka lęgowa dla ptaków, karmnik
kaj ? - gdzie ?
kaj tam - gdzie tam
kalfas - pojemnik na zaprawę murarską
kalić sie - opłacać się, np. To mi sie niy kali = To mi się nie opłaca, chmurzyć (Chmurzy się nad Mikołowem = Kali się nad Mikołowem)
kalyka - kaleka
kamel, kamela - wielbłąd
kamelka - rumianek
kamerlik - komórka
kamrat - kolega, kompan, przyjaciel, towarzysz (zrr)
kamrateczka - przyjaciółka, powierniczka
kana, kanka - bańka (np. na mleko)
kandy - gdzie, którędy, dokąd
kanona - armata
kapa - 1. przód (nos) buta, narzutka na łóżko, itp.
kapołka - serwetka (zl)
kapelka - beret
kapelonek - wikary
karasol, karyzol - karuzela (Górny Śląsk *)
karminadel, karbinadel - kotlet mielony
karlus - przystojny chłopak
kara - taczka
karpyntel - potencjometr (regulator w radiu) →
karnąć się - przejechać się
karyta - kareta
katung - karton, kartong (zl)
kaugumina, kauguma - guma do żucia
kastrol - sagan
kasik, kajsik - gdzieś
kawalery - pajęczyny
keciok - karuzela łańcuchowa
kejfer - stonka ziemniaczana
kelnia - chochla
kepa - strzał głową (w fusbalu), skok do wody "na głowę"
kerchow, kirchow - cmentarz (zl)
kery - który
kesik, kejsik - kiedyś
keta, kieta - łańcuch, bransoletka
kibel - wiadro
kichol - nos (brzydki)
kidać - plamić, kapać
kiecka - spódnica, sukienka
kiej - gdy, kiedy (zrr), kie (ŚC)
kielnia - chochla
kieuzać - slizgać się kieuznouć - poślizgnąć
kierhof - cmentarz
kiero, kiery - która, który
kieryndy - którędy, dokąd (zrr)
kilać - łaskotać
kimać - spać
kiniol - nos (brzydki)
kipować - strzepywać popiół z papierosa
kista - skrzynka, np. kista piwa
kiszka - kwaśne mleko (zl)
kizlok - kamień
klachać - plotkować, por. teklać
klachy - plotki
klajd - suknia
klang, klank - dźwiek
klapaczka - łapka na muchy
klapiczka- pułapka na ptaki
klapiok - twarz
klapsznita - podwójnie złożona kromka
klara - słońce
klekot - grat
klipa - fajtłapa, niezdara, niedołęga
kłóotka - kłódka
klojznońć, kielzać (zrr) - poślizgnąć się
klopsztanga - trzepak
klotka - klatka
klouper - trzepaczka (do dywanów)
klejzy, klołzy - kluski (nie makaron!!!)
klepoki - bilon
klupać - pukać
knefel, kneflik - guzik
knobloszka - kiełbaska czosnkowa, parówka
knyrps, knirps - parasolka
kobiyta - kobieta
kobuch - jastrząb (zl), nieporęczne naczynie (Górny Śląsk *), kontroler (biletów)
kofer - walizka
kojtnąć - umrzeć
kokot - kogut
kokotek - kurek od kranu
kokosfloki - wiórki kokosowe
kole - koło, niedaleko, obok, wokół
kolybać - kołysać (zl,zrr)
koło - rower
kołocz - ciasto drożdżowe, placek → kołoczek - drożdżówka
koncek, konsek - kawałeczek
Kongresówka - ludzie z K. - z byłego zaboru rosyjskiego
kopacka - wykopki (ziemniaków) (zl)
koperfytle (zl) - zob. patrony
kopidoł - grabarz (zl)
kopruch - komar
kopyrta - koperta
kopyrtka - salto, przewrót
korflasza - bania na wino
korcić - kusić
kostyra - kość (zl)
koulkastla - węglarka
kowol - kowal, pracownik torowy
kozać - kazać
kozatelnica - ambona
Koziki - (przykro mi, ale zasłyszane) emigranci z płd-wsch. Polski
kozok - koźlarz (grzyb) (zl)
kragiel - kołnierz
krancek - plasterek → krancek wurztu - plaster kiełbasy
krauza - słoik
krepel - pączek
kristbaum - drzewko świąteczne, choinka
krojc - krzyż
krojcok - mieszaniec (ras); osoba, której rodzice pochodzili z dwóch różnych grup etnicznych; mieszaniec polsko-śląski
krojcung - skrzyżowanie
krojzoter - żmija zygzakowata (zl)
kronflek - obcas, fleczek
krupniok - kaszanka
krupy - 1. kasza, 2. drobny grad
kryka, kryja - laska
kryklać - mazać, bazgrać na papierze
krzipop - rów
krzok, kszok - krzak
ksiónc - ksiądz
kucać - kaszleć
kudłać - czochrać (zrr)
kudły, kudełki - brzydkie włosy
kukać - zerkać
kuklok - tzw. judasz, wizjer w drzwiach
kulać - 1. toczyć, 2. wałkować (np. ciasto na makaron)
kurwizna - wietrzna pogoda
kurzica - cynamon
kurzyć, kurzić - palić papierosy
kurzok - palacz
kusik - buziak
kust - wyżywienie
kwaretka - 0,25 litra wódki
kwaska - 1. kapusta kiszona, 2. sok z kiszonej kapusty
kyjza - ser

(do góry strony)

[edytuj] L

lachać sie - śmiać się (zrr)
lacie - domowe obuwie
laclik - śliniak
lajbik - zob. bishalter
lajera - katarynka, lub ciagle powtarzanie tego samego
lajerman - kataryniarz (zrr)
larmo - hałas
lata - zob. eka
latopjyrz - nietoperz (zl)
latoś - w tym roku
latosi - tegoroczny
lauba - 1. ganek 2. altana 3. wiatrołap (ŚO)
launa - humor
lazaryt - szpital,
leber - osoba niefrasobliwa, leser
leberwuszt - pasztet (wątrobianka)
lecieć - padać (deszcz), biec
leko - łatwo
leluja - ciamajda, mieczyk (bot.), lilia (bot.)
lewajtkosz - mańkut
lezie - idzie, wchodzi(zrr)
lipsta, lipsta - narzeczona, ukochana (zrr,)
lipścić - flirtować, chodzić ze sobą
lilowy - fioletowy
limo - podbite oko
linkera - kierownica (zl)
liwa - gęś (ŚC)
lojza - wesz
lomp - zob. dziod, zob. chachor
loncetla - kwit z wypłaty
lufciorz - turysta (ŚC)
luft - powietrze
luftować' - przewietrzać, np. pomieszczenie
luftnąć sie - nie trafić w coś, zaczerpnąć powietrza, →
lump - dziad
lygnąć sie, legnąć (zrr) - położyć się
lykować sie - leczyć się, opatrywać
lyjówa - brzydka fryzura, tluste, przepocone wlosy
lykarstwo - lekarstwo
lynga - bagietka
lyńcuch (zl) - zob. keta
lyńdźwiny - nerki

(do góry strony)

[edytuj] Ł

łach, łachy - ubranie
łaska - łasica
łaz - młody las (zl)
łazęga, łazynga - włóczykij
łazić - chodzić
łeb (rzecz., lp., rż.(!), M) - łeb (rzecz., lp., rm., M)
łobrus, uobrus - obrus zob. serwet, tisztuch
łobślindrać się - ubrudzić się
łociec (uociec) - ojciec (także fater)
łonaczyć, załonaczyć - robić, załozyć, zmieniać, przekształcać (słowo wytrych, jak np. tegować)
łonaczyć sie - źle się prowadzić, uprawiać seks
łoński - miniony (rok, tydzień)
łosiym, łoziem - osiem
łosprawiać - opowiadać
łostuda - kłótnia
łoszczymnie - ciemno i ponuro
łoszkliwy, oszkliwy (zrr) - wstrętny, ohydny
łoszkrabiny - obierzyny z ziemniaków

(do góry strony)

[edytuj] M

macha - mina →
majs - kukurydza (zl)
makówa - rękawica, rękawica bokserska
makówki - potrawa - deser wigilijny z mielonego maku, słodkich sucharów lub bułki i mleka
malta - zaprawa murarska (zrr)
mamlać - żuć, lizać → mamlać sie - całować się
mamlas - niezdara
mamrać - narzekać
mandle - migdały
mantel - płaszcz
mara - smród
maras - brud, błoto
masny - duży
masara - duża mucha (zl)
masorz - rzeźnik (zrr,)
maszkiycić - jeść, wyjadać smakołyki →
maszkiytnik - łakomczuch, osoba łasa na słodycze
maszkyty - słodycze
maścić - psuć, zawalać sprawę
maślnicka - maselniczka
maznońć - uderzyć
medalikorze - ludzie z Częstochowy
melać - mleć
merta - mirt
meter - metr
miano - imię i nazwisko, nazwa
miech - worek
mierzić - denerwować (od zmierzły - nieznośny)
miesioncek, miesionczek - Księżyc
miglanc - cwaniak, łobuz
mioł - miał
misyjo - misja
miszong, miszung - zaprawa murarska (zl); bałagan
mita - środek boiska piłkarskiego
mjarkować - badać
miyjsce - miejsce
miynsek - portmonetka (ŚO
mlyc - mniszek lekarski
mo - ma
mobilniok - telefon komórkowy
moczka - potrawa wigilijna
modry - niebieski
mody - młody
mojik - podbiał
mono, możno - może
mondry - mądry
moplik - motorower
morzyć - czuć bóle brzucha →
morzisko - biegunka
mota - ćma, mól
motlać się - gmatwać się, plątać
możno - możliwe
muldać - zob. cyckać
mulorz - murarz
municyjo - amunicja
muskle - muskuły
muter, mutra - matka
muterka - nakrętka
mycka - czapka
mylka - zupa mleczna z mąką (zl)

(do góry strony)

[edytuj] N

na! - masz!; (proszę) weź
nachtop - nocnik
nacyjo - naród
naćkać się - najeść się, napchać żołądek
nagaty - goły (ŚO)
najduch - 1. znajda; 2. smyk (o dziecku)
naloć komuś - pobić kogoś
nańće - proszę wziąć
napasztować - przedrzeźniać, dokuczać A uon mie napasztuje - on mi dokucza
naprany - pijany, naprać sie - upić się →
naroz - naraz
naskfol - specjalnie (zl)
nasuć - nasypać
nazad, nazod - z powrotem, →
nazdać - zwymyślać
nec - siatka
Neger, Nyjger - Murzyn
nie wert - nie warto
nieskoro - późno
nikaj - nigdzie
niy ? - nie ?
Niymiec - Niemiec
niyusuchliwy - nieposłuszny
nociastek - zakwas chlebowy (zl)
nudle, nugle - makaron
nudelzupa - rosół (zupa) z makaronem
nudelkula - wałek do ciasta
nulki - szpulki
nupel, nuplik - smoczek
nynać - spać (o dziecku), zob. kimać

(do góry strony)

[edytuj] O

obacht ! - uwaga !
obalić - przewrócić →
oberiba, ouberiba kalarepa
obiód, łobiód - obiad
oblekać - ubierać
oboczyć - zobaczyć, ujrzeć, dostrzec
obstować - stać za czymś (dotyczy wyrażanych opinii, światopoglądu)
obuć - założyć, ubrać
ochlaptus - zob. ożyrok
oddychnąć se - odpocząć sobie, odetchnąć
ofultać się (zrr) - popluć się, pobrudzić się jedzeniem
ogonek - kolejka
oklapnyć - opadnąć
olik - niski gruby człowiek
ołblat - podstawka pod piwo, okrągły wafel wyrabiany jak gofry
oły, uły - krzywe nogi
oma - babcia
omparta - rzut sędziowski
onaczyć, uonacyć - zob. łonaczyć
Oni, Łoni - Wy. Dawniej zwracano się do starszych osób zawsze z szacunkiem, w 3-ej osobie.
opa - dziadek (zrr) zobacz też upa
oplerka, oplerek, oplerki - gruba parówka, parówki
ordnung - porządek
ostuda, łostuda (uostuda) - wstyd, obciach, Niy rób mi uostudy - Nie przynoś mi wstydu,
ouberiba, oberiba - kalarepa
ożarty - zob. naprany
ożyrok - pijak

(do góry strony)

[edytuj] P

padać - mówić, powiadać
padze - pada (zrr)
paker - muskularny mężczyzna, pakerny - umięśniony, wielki
pampoń, pampuń - rolnik, gospodarz np srogi pampoń - bogaty gospodarz na wsi
pana - przebita opona →
pantać - pętać, wiązać, przywiązywać (zl)
papać - jeść (używane w stosunku do dzieci)
papagaj - papuga (zl)
papel - twarz (gruba) "taki papel"
papendekel - tektura
paryzol - parasol (por. knyrps)
patrony - naboje → placpatrony - kapiszony
patyntregel - bagażnik
pastwa - pastwisko (zl)
pedzieć - powiedzieć
penzyja (zl), pynzyja - w:emerytura
perfum, parfium, parfin - w:perfumy
petronelka - lampa naftowa
pfyrzichy - brzoskwinie
pic - blef
piec - smażyć
pierona kandego - zob. jeronie
pieroński - cholerny
pierwyj - dawniej →
pierzyński - zob. pieroński
pikać - kłuć →
pila - tabletka, pile - tabletki
pilować - iść/jechać szybciej
piontka - pięćdziesiąt groszy →
piskać - gwizdać, grać na piszczałce
pitfok - nóż do chleba, kozik, scyzoryk
piyńć - pięć
piyńść - pięść
piznąć - uderzyć, np. Na banhofie pizło dwie - zegar dworcowy wybił drugą (godzinę)
piździawica - ziąb, mróz
piździeć, piździć - ziąbić, wiać
piździk (zl) - zob. moplik
plac - podwórko
plała - brezentowy dach ciężarówki, dach namiotu
plandeka - brezentowy dach ciężarówki
planeciorz - astrolog
plaskaty - płaski
płaczki, płacki - łzy(zl) - →
plompa - pompa
płony - niesłony, jałowy (zrr)
po bosoku - boso
pochać - broić, ruszać żarem w palącym się piecu
pocwić - zauroczyć (tylko w stronie czynnej) (zl)
póć - chodź (idziemy)
podciep - podrzutek
podugowaty - podłużny (zl)
podwiela - póki, dopóki, dokąd, jak długo (zrr)
podzim - przedzimie, późna jesień
podziwać sie - przyglądać się (zrr)
pódź (nó) sam - chodź (no) tu
pogańskie krupy - kasza gryczana
pojakymu - dlaczego (zl)
pole - podwórko (zp)
po leku (patrz leko) - powoli, łatwo
Poloki - Polacy, emigranci z poza Śląska
półrzitek, półźitek - pośladek
Polska - teren Polski poza Śląskiem
pomywać - zmywać naczynia
Ponbóczek - Pan Bóg
ponć - pielgrzymka
pòńść - pójść
popsznioł, popśnioł - narwaniec (zrr) nicpoń
porwać - ukraść
portmanyj - portfel, portmonetka
posaŋknąć - rzucić urok, zaczarować (zl)
postrzedni - pośredni, średni, środkowy
poślimtany - poplamiony
pośmiwny - lubiący wyśmiewać innych
pośtamfować - potłuc, rozgnieść ziemniaki (zl)
potek - ojciec chrzestny (zl)
potka - matka chrzestna (zl)
potrow - drugi pokos siana (zl)
powanz, powąz - drąg do mocowania siana i słomy na wozie (zl)
powązić - mocować snopy lub siano na wozie (zl)
po wiela? - za ile?
pozór - uwaga →
půń, půnki - jabłoń, jabłonki
pra? zwrot retoryczny - prawda?
prać się - bić się
prawok - prawdziwek (grzyb)
procesyjo - procesja
preswuszt - salceson
prontki - druty (dziewiarstwo)
przać komuś (a. pszać) - kochać kogoś, schlebiać komuś →
przeca - przecież
przeciepować - wypominać (zl) , przerzucać
przedsia - samodzielnie, na własną rękę
przekludzać się - przeprowadzać się
przeńście - przejście
przepadzity - zachłanny
przychlast, przichlast - pupil, maminsynek
przykopa, przikopa - rów, strumyczek
przifanzolić - uderzyć, przypieprzyć
psikać - kichać
psinco, psińco - nic, →
puki (robić) - pierdzić
pukiel, pukel - garb, puklaty - garbaty; plecy
pukieltasia, pukieltasza, pukieltaśka - plecak, tornister
pulać - sikać, pulać się - śmiać się, naśmiewać się
pulok - penis
pultok, putek (zl) - indyk
purtnońć sie - puścić bąka
pychol - pysk
pykać kogoś - kiwać kogoś (zl)
pympek - pępek
pyndala - pedał (zl)
pyrlik - duży młot
pyrsk - na zdrowie, cześć (na pożegnanie)
pyrtek - malec
pytlik - zob. bojtlik
pytok - żebrak

(do góry strony)

[edytuj] R

rabarber - rabarbar
radijok, radyjo - radio
radiska - rzodkiewka
raja - 1. grządka, 2. wers, 3. rząd (w drugyij raji - w drugim rzędzie), 4. kolejka (po zakpu czegoś) boua srogo raja była duża kolejka
rajcować - 1. dyskutować, 2. →
Rajch - Niemcy (jako kraj, ale głównie RFN)
rajza - podróż
rajzować - podróżować
rajzyfiber, rajzefiber - w:lęk (radość, podniecenie) przed podróżą
rant - zob. przykopa, skraj
recht - racja (zwykle w wyrażeniu "mosz recht" - "masz rację")
rechtor, rechtór, rechtorka, rechtórka - nauczyciel, nauczycielka
reklamtasza, reklamtasia - reklamówka (torba foliowa)
robić - pracować
robotny - pracowity
rod, rody/-a - zadowolony/-na
rogolka - mątewka
rojber - zob. chachor zbój
rojbrować - rozrabiać, awanturować się
rolwaga - wózek transportowy
roma - rama, fenster roma rama okienna →
romplować - hałasować
roz, ros - raz
roztomaity - różnorodny (zl)
roztomiły - bardzo miły
routkapa - koźlarz czerwony (zl)
rouza - róża
ruby - gruby
rugzag - plecak
ruła - 1. rura, 2. tempo (wolne), 3. cisza, spokój
rumpel - rozbójnik, rozbrykane dziecko
rus - karaluch
rychtować - przygotować,
rychtować do pjeca - ładować węgiel do pieca
rychtyk, rychtig, richtig - 1. całkiem, zupełnie, bardzo, naprawdę, 2. w porządku →
ryczka, ryczla - stołeczek
Rydułtowik - mieszkaniec Rydułtów
ryma - katar
ryszawy - rudy
ryzok - rudzielec (zl)
rzadny, rzodny - brzydki
rzegotać - mówić bez ustanku
rzyć, rzić - dupa
rzondzić mówić chopy se rzondziouy we szynku
rzykać - modlić się
rzympolić - grać na instrumencie (nieporadnie na instrumencie smyczkowym lub gitarze)

(do góry strony)

[edytuj] S

sagość - nagość (ŚC)
sakry - (iść do) diabła, iść w sakry - spieprzać (ŚC)
sałot - sałata (ŚC)
sam - tu, tutaj
sandale - sandały
sapieron - Górnoślązak (hanys) (ŚC)
scyzoryki - (przykro mi, ale zasłyszane) emigranci z płd-wsch. Polski, "z tzw. miękkich gruntów"
seblekać się, seblykać się, seblyc się (zl) - rozbierać się
sebuć się - zdjąć buty
sebuwac - przyrząd do zdejmowania butów
sejmować - zdejmować
sekutnik - w:komornik
seminać - zdejmować
serwet - obrus
si - gorące (ŚC)
siąpić, siąpą - mżawka (zl)
siedlok - rolnik, który ma dużo pola (ŚC)
siedym - siedem
śekane - mięso mielone
sielok - pług dwuskibowy
siksa - pogardliwie na młode kobiety (ŚC)
sioci - sianie zboża (ŚC)
siodać, siednyć - siadać, usiąść
sipi - mży
siupa, sipa, szipa (zl) - łopatka na śmieci
siyc - kosić zboże (ŚC)
siymiyniotka - zupa wigilijna z siemienia lnianego
skopiec, skopek - wiadro do dojenia krów
skóndsi - skądś
skóra - człowiek skąpy (ŚC)
skorzica - cynamon
skrobaka - miotła z gałęzi brzozy
skrobek - krochmal (zl)
skrynt - zakręt (ŚC)
skubaczki - kobiety skubiące pierze
skukać - schować (ŚC)
skuli - z powodu, z tej przyczyny
skyrs (czego) - dlaczego (ŚC)
slypia - oczy
słepać, słeptać - zob. chlać
Słowiok - Słowak (ŚC)
słożyć (w piecu) - zapalić (w piecu) (ŚC)
smarkoc, smarkocz, smark - młody, niedoświadczony chłopak, smarkacz
smykać, smyczyć - iść gdzieś leniwie, bez chęci, spacerować bez celu (ŚC), włóczyc się
snadnie - prosto, łatwo (ŚC)
somsiek - miejsce na słomę w stodole
sopnąć - zareagować agresją (dot. zwierząt, ale nie tylko)
sorõń - ktoś obrażony, obrażalski (zrr)
soroń - ktoś źle wychowany, cham
spodni - dolny (ŚC)
spodnica - halka
spodnioki - kalesony
spolegliwy - godny zaufania
spotrzebować - wykorzystać (gdy czegoś zabraknie)
spórny - niegrzeczny (ŚC)
sprać - zbić (dziecko) (ŚC)
spynd - skup żywca (ŚC)
spyrka - słonina (zl)
sranda - dowcip, sensacja (ŚC)
srandowny, srandownik - dowcipny, żartobliwy, żartowniś (ŚC)
srogi - wielki, ogromny
suć - sypać, puszczać gazy (ŚC)
(być) stela - stąd, być Cieszyniokiem, Cesarokiem (ŚC)
styknie - wystarczy
stalkapa, sztalkapa - stalowy nosek buta (np. glana)
starka, starzyk, starzik - babka, dziadek
stofka, stowka - pobór rekrutów
stow - staw
stracić - zgubić
strom - drzewo
strzoda - środa (ŚC)
suchać - spowiadać
suchatelnica - konfesjonał (zl)
syr - ser
swaczyna - podwieczorek
swobodno, swobodny - panna, kawaler (ŚC)
sym-tam - czasami, od czasu do czasu (ŚC)
synek - chłopak, młody mężczyzna
szac - kawaler, zalotnik
szaberplac - targ
szaket - marynarka zob. taż jakla
szałot - sałata, sałatka ziemniaczana
szandara - żandarm, policjant
szaufynster - wystawa, okno wystawowe
szauszpiler - aktor
szauszpilerka - aktorka
szczewa - jelita, flaki
szczewiki - buty
szczyrkówka, szczyrkófka, szczyrkawka - grzechotka
szelontać - wstrząsać
szery, szyry - nożyce (zrr)
szezlog, szezlong - tapczan
szkarboły - buty (zazwyczaj stare, ciężke lub zniszczone męske buty)
szklok - landrynka
szkolorz - uczeń
szkryflać - pisać
szkuty - włosy (zrr)
szlag - uderzenie
szlanga - w:żmija, wąż
szlauch - wąż (np. strażacki), gumiszlauch - wąż gumowy
szlajfka - wstążka, sznurówka
szlaubyncjer - śrubokręt
szlojder - proca
szlug - papieros, końcówka papierosa
szlus - koniec, amen, kropka
szłapa - 1. klapa, wejście na strych (zl), 2. noga
szłob - zob. rus
szłopiec - pomieszczenie nad chlewem, oborą, gdzie magazynuje się siano albo słomę (zrr)
szmary, smary - lanie
szmaterlok - motyl
szmiera - smar
sznaps - kieliszek wódki, wódka
sznita, sznitka - 1. kromka chleba (por. klapsznita) 2. 2. cięcie, blizna po cięciu na ciele
sznupa - 1. pysk zwierzęcia 2. nos
sznupać - szukać, wąchać, grzebać w nieswoich rzeczach, np: →?
szolka - filiżanka, kubek
szoł - szedł
szpanga - spinka do włosów (metalowa)
szpanować - prostować np. szpanować gardiny, usztywniać (np. linę).
szpas - przyjemność, zadowolenie
szpek - słonina (zrr)
szpil - gra, zabawa, mecz, rozgrywka (np. w kartach)
szpiler - gracz, zawodnik →
szplint, śplint - bolec (zl)
szpilplac - boisko piłkarskie
szpliter - ostry, drobny kawałek kości, odłamek
szpind - szafka na ubrania robocze
szporobliwy - oszczędny (zaleta)
szporować - oszczędzać, gromadzić pieniądze
szpotlać się - potykać się (o własne nogi)
szpyndlik - szpilka
szpyndlikosz, szpyndlikorz - skąpiec, człowiek drobnostkowy
szpyrka - skwarka, kawałek smażonej słoniny, (zrr), słonina
szrank - szafa
szraubsztok - imadło
sztachnońć się - zaciągnąć się (papierosem)
sztachlok - agrest
sztajger - sztygar
sztajgnońć - awansować
sztand - stoisko np. na targu
sztama - porozumienie
szteker - gniazdko elektyczne. przełącznik
sztela - miejsce
sztelung - pozycja
szterować - 1. popychać, szturchać, ale też wywierać presję psychiczną, 2. przeszkadzać
sztora - zasłona
sztrajchować - malować
sztreka - droga, chodnik, wał ziemny
sztrom, śtrom (zl) - w:prąd
sztof - materiał (np. na sukienkę)
sztok - piętro →
sztole - buty piłkarskie (korki)
sztrachycle - zapałki (zl)
sztraf - kara
sztrasebanka, sztrasenbana - tramwaj (zbt) zob. bana
sztrom - prąd
sztrofa - zwrotka
sztrykować - robić na drutach
strzibny - srebrny
sztuba - areszt domowy
sztuce - getry piłkarskie
sztyglować się - stroić się, malować się (makijaż), poprawiać swój wizerunek
sztyrdziści, śtyrdziści - czterdzieści
sztyrnoście, śtyrnoście - czternaście
sztyrować - przeszkadzać
sztyry, śtyry - cztery
szumina - piana
szupy - skorupy z jaj (zrr)
szusblech, szucblech - zderzak, błotnik rowerowy
szwaja - zob. gira
šwandrotać, šwandrać - mówić
szwarny - elegancki, przystojny
szwestera - siostra
szwigerfater - teść
szwigermuter - teściowa
szwong, szwung - pęd, rozpęd, zamach
szychta - dniówka,

(do góry strony)

[edytuj] Ś

śćepnůńć - zrzucić
ściebać - drapować, plisować, np. drobno ściebany klajd drobna plisowana suknia
ściyl - ściółka (zl)
ściyrnie - ściernisko
ślepok - bąk (zl)
ślimok - mazgaj
ślimtać - płakać, ślinić
Ślónzok, Ślojnzok (zrr) - Ślązak
ślyndzuchy - łyżwy
ślyzyk - zob. krancek (zl)
śkryftnąć - wyłączyć (np. światło) (zl)
śmjatek - szczotka do zamiatania na šipa - łopatkę do kurzu
śmiéra, śmiyra, szmiera - smar
śmiertka - kostucha, śmierć
śmiérkosz, śmiyrkorz - brudas
śmiotek - miotełka
śniodać - jeść śniadanie
śniołek - podgrzybek (zl)
śpanga, szpanga - spinka, klamerka
śpik, śpiki, śpikol - smark, smarki, smarkacz
śtopować - cerować (zl)
śtora - zasłona (zl)
śtrykować - sztrykować
śtyryrogaty - czworokątny, kwadratowy (zl)
świdraty, świrzaty (zl) - w:zezowaty
świynte jonki - czerwona porzeczka (zl)
świynty - święty
świyrcok - świerk (zl)

(do góry strony)

[edytuj] T

tablyt - taca (zl)
tabula - tablica szkolna (ŚC)
tachać - dźwigać, przenosić ciężkie przedmioty
tajla - część
tajojki, tajuźki - Lwowiacy (ŚC) też ogólnie polscy emigranci z byłego ZSRR.
takutki, takućki - taki sam (ŚC)
tanksztela - stacja benzynowa
tańcować, tańcowaczka - tańczyć, zabawa taneczna (ŚC)
tarło - tarka (ŚC)
taskać - nosić (ŚC)
tasza (Górny Śląsk *), tasia, taśka (zl) - torba
taszyntuch - chusteczka do nosa
taślampa (zl), tasz(en)lampa - latarka
tej - herbata (napój) (przeważnie dotyczy mocno zaparzonej (zl))
tekla - plotkara (ŚC)
tela - tyle
telki - tak duży (ŚC)
terozki - teraz
tinta - atrament
tintać - pić
tisztuch - obrus zob. serwet, łobrus, uobrus
titać - trąbić klaksonem
titek - klakson
titrać - zob. ciorać
toć - oczywiście
tomata - pomidor
tonkać - moczyć
topek - nocnik
tor - bramka na boisku; gol,
torman - bramkarz
torta - tort, tortensztik - porcja, kawałek tortu
tóż - w takim razie
tragac - taczka drewniana (zl)
treger - szyna (w konstrukcji stropu)
trep - niezdara, nieudacznik, głupek (zrr)
trepy - chodaki, ogólnie buty
trichter - lejek
trit - wycieraczka do butów
trómpka - trąbka
tropić (się) - męczyć (się) (ŚC)
trowa - trawa
trówła, truhła - ozdobna skrzynka na ozdobności (ŚC)
trufać - przypuszczać (ŚC)
trujok - grzyb trujący
tryjtki - buty piłkarskie
trza, trzeja - trzeba
trześnia - czereśnia (ŚC)
trzewiki - buty
trzi(j) - trzy
tubera - gruźlica
tuberok - gruźlik
tukej, tukyj - zob. sam
tunki - tenisówki, trampki
tuplikować - tłumaczyć
tuplok - duży kufel piwa (ŚC),(karty)podwójna karta
tuste - zob. fet
tusty - otyły, tłusty lub smalec
tuśki - kredki do makijażu
tutej! - pij! (do małego dziecka)
tyj - zob. tej
tyjater - teatr (ŚC)
tyrać - zasuwać
tyrckać, tyrtkać - biegać truchtem
tyta - róg obfitości (torba ze słodyczami dla pierwszoklasistów) także pupa
tytka - torebka papierowa

(do góry strony)

[edytuj] U

uberiba - kalarepa
udawać - wydawać (pieniądze)
ufajdać się - zob. ciorać
ufifrać się - zob. ciorać
ujek - wuj, ujec (ŚC)
ukaranie - zmartwienie, kara
unfal - błąd, wypadek,→
uniyskorzić (się) - spóźnić (się)
unterhouzy - kalesony
utopiec, utoplec - baśniowy potwór, wciągał swoje ofiary do wody i topił je

(do góry strony)

[edytuj] W

wachować - stróżować, pilnować
wachtyrz - stróż (zl)
wadzić się - kłócić się
wajać - płakać, skarżyć się
wajcha - zwrotnica
waleska - karetka pogotowia
wander - spacer, wędrówka
wandzka - pluskwa
wanielicki - ewangelicki (zl)
wartki, wartko - szybki, szybko
warzyć - gotować
warzecha, warzycha - warząchiew
waserwoga - poziomica
waszbret - tara do prania
waszkorb - kosz na pranie
waszpek - miednica (miska)
warzkuchnia - pomieszczenie gospodarcze, w którym się przygotowuje paszę dla zwierząt
wawa - sprawiać ból (ŚC)
wądół - jar (zl)
wąty, wonty - 1. protest →, 2. wątpliwości
wciry - zob. szmary
wela - fryzura, grzywka (ciepnąć welą - zarzucić grzywką)
wele, wedle - zob. kole
wercić się - opłacać się
werk - zakład przemysłowy
werkcojg - narzędzia
werksztela - warsztat
wertikol - szafka na bieliznę
westa - kamizelka
wetnąć się (o coś) - założyć się (o coś)
wic - żart, anegdota
wieczerzać - jeść kolację
wieczerzo - kolacja
wiela - dużo, ile (w pytaniach) (Wiela je godzin = Która godzina?)
wieprzki - agrest
wierch, wiyrch - góra (czegoś), wierzch
wierza - chyba
wiertać - wiercić, borować zęby
wihajster - zob. dinks (niem. w wolnym tłumaczeniu co to jest?)
wija - bijatyka, awantura
wilijo - wigilia
winkiel - zob. ek
wlazł - wszedł
włazić - wchodzić
włócyć pole - bronować pole (zl)
woniać - wąchać, pachnieć
wor - upał
wrazić - włożyć, wtrącać się
wszandy, wszyndy - wszędzie
wuszt - kiełbasa
wusztzupa - zupa z produktów świniobicia
wycug - dożywocie (zl)
wydować sie - wyjść za mąż (zrr)
wyglebić się - zob. obalić
wygnąć - wygiąć
wylyś(ć) - wyjść
wynokw(/-f)iać - wydziwiać, grymasić przy jedzeniu
wynt(/-d)ka - wędka
wypity - pijany
wytorbić się - zob. obalić
wzió(y)ńść - wziąć, odebrać

(do góry strony)

[edytuj] Y

Yjzel - osioł
Ynglynder - Anglik
Ynta - przewrót, upadek, skok do wody

[edytuj] Z

zaciągaczki - zasłony
zaciongnońć się - zachmurzyć się (o niebie)
zadatek - zaliczka
zadek - tył, tyłek, także rzyć
zajechać się - zamęczyć się
zajta - strona internetowa
zafrópować - zakorkować, zakręcić
zagówek - poduszka pod głowę
zakludzić - zaprowadzić
załośniczki - kolczyki
zand gruba - kopalnia piasku
zamt - aksamit
zamtowy - aksamitny
zarozki - zaraz
zastawiać - zatrzymywać (kogoś) → (zl)
zausznice - kolczyki
zaś - znowu
zawarte - zamknięte
zawiyrać - zamykać
zawrzyć - zamknąć
zbajslować - zorganizować np. zbajslować tref - zorganizować spotkanie
zbereźny - nieskromny, erotyczny
zbobcyć - zepsuć (zl)
zdechlok - chuchro, zmęczona osoba
zeblec się - rozebrać się
zelter (Górny Śląsk *), zeltra (zl) - woda mineralna
zerknyć, zerknońć - zaglądnąć, spojrzeć
zic - siedzienie, siodełko, taboret
zicać - siadać
zicherka - agrafka
zicherung - bezpiecznik
ziele - chwasty (zl)
ziemnioki, ziemioki - l.mn. ziemniaki (ŚC), por. kartofle
zipać, zipieć - sapać, rzęzić → (zl)
zista - babka piaskowa
zmierzły - nieznośny, naprzykrzający się, marudny,(dziecko)nie wyspany (czytać rz nie ř)
znojść, znolyźć - znaleźć (zrr)
zofórt - za chwilę
zogówek - poduszka pod głowę
zoki - zob. fuzekle
zokle - skarpetki (ŚC)
zol - podłoga (rzecz., lp., rż., M)
zola - podeszwa buta, podbite oko
zolicić, zolycić - zalecać się od zolejty, zolyty (zrr, ŚC) - zaloty, umizgi
zolyty - zaloty
zołza - sos
zomek - zamek
zońść - zajść
zowita - panna z dzieckiem (zl)
zrykowiny - zaręczyny (zl)
zwyrtać sie - obracać się
zymft - musztarda
zyrtka - żerdź (zl)

(do góry strony)

[edytuj] Ż,Ź

żadło, źradło lub zdrzadło - lustro
żadnik - sprośnik
żałośnice - kolczyki
żdorać - zaczepiać (ŚC)
żduchać - trącać (kogoś) (ŚC)
żeleźniok - piec żelazny, wóz żelazny
żymlok - bułczanka
żymła - bułka
żymła z karminadlem, ...z karbinadlem - bułka z kotletem mielonym (to nie hamburger)!!
żyniaczka - ślub (zl, ŚC)
żyżyń - pragnienie (ŚC)

(do góry strony)

[edytuj] IMIONA

Achim, Chimek - w:Joachim
Ana - Anna
Alojz, Lojzek, Lojzik - w:Alojzy
Cila, Cilka - Cecylia
Barbora, Berbla - w:Barbara
Baścik - w:Sebastian
Bercik - w:Norbert, w:Albert, w:Engelbert, w:Robert
Ecik - w:Edward
Elza - w:Elżbieta
Etmunt - w:Edmund
Frida - w:Elfryda
Franc, Francik - w:Franciszek
Gielo - w:Grzegorz
Gita - w:Brygida
Gryjta - w:Małgorzata
Gustlik, Gustek, Gustla - w:Augustyn, w:Gustaw, w:Augustyna
Gyjla, Angyjla - w:Aniela
Gynek - w:Eugeniusz
Hajdla, Hyjdla - w:Jadwiga, w:Adela, także od niemieckiego Adelheid
Hajna, Hajnel - w:Henryk
Hana - w:Joanna
Hanik - w:Jan
Hanys - w:Jan
Holdek - Reinhold
Jorg, Jorga, Jorguś - w:Jerzy
Justa - w:Justyna
Karlik - w:Karol
Krista - w:Krystyna
Luca - w:Łucja
Lucek - w:Łucjan
Manek - w:Emanuel
Maryjka - w:Maria
Micia - w:Emilia
Mija, Mijka - w:Maria
Munda, Mundek - w:Edmund
Nyśka - w:Agnieszka
Ojgen, Ojga - w:Eugeniusz
Paulek - w:Paweł
Pyjter, Pioter, Pietrek, Pieter (ŚC) - w:Piotr
Richard, Richat (zl) - w:Ryszard
Rudi - w:Rudolf
Ryjza , Rejza, Rynia - w:Teresa
Rołza, Rołska - w:Róża
Stazyja - w:Anastazja
Sztefa - w:Stefania
Tejdor, Tyjuś - w:Teodor
Trauda - w:Edeltrauda
Truda - w:Gertruda
Wichta - w:Wiktoria
Wilik, Wilem, Wilym, - (zl), Wiluś (Górny Śląsk *) - w:Wilhelm
Yjduś - w:Edward
Yma - w:Emma
Ynst - w:Ernest
Yrma - w:Erna
Zeflik, Zefel, Zefla - w:Józef, w:Józefa
Zelma, Zala - w:Salomea
Ziga, Zyga - w:Zygmunt

(do góry strony)

[edytuj] nazwy geograficzne

Altrajch - Zagłębie Dąbrowskie (iron. ironicznie)
Anaberg - Góra św. Anny
Bajerok - Bawarczyk
Boguszic - Boguszowice
Byndzin - Będzin
Bytóń - Bytom
Czynstochowa - Częstochowa
Czyrwionka - Czerwionka
Domb - Dąb
Fryna - Nowy Bytom
Gisz - Giszowiec
Glajwic - Gliwice
Góry - Tarnowskie Góry
Halymba - Halemba
Indianer - Indianin
Idawajcha - Ligota
Italijo - Włochy
Jaszczymbio - Jastrzębie Zdrój
Kalyty - Kalety
Kandrzin - Kędzierzyn
Katowicy - Katowice
Kochlowicy - Kochłowice
Laband - Gliwice-Łabędy
Łazisk - Łaziska Grn.
Lyndziny - Lędziny
Leszczin - Leszczyny
Malapana - Mała Panew
Mechtal - Miechowice
Nikisz - Nikiszowiec
Nokło - Nakło Śl.
Opóóle - Opole
Orzysze, Orzysz - Orzesze
Panewnik - Panewniki
Piekar, Piekory - Piekary Śl.
Piosek - Piasek
Poloki - Polacy
Przymszo - rzeka Przemsza
Rajch - RFN
Rosyjo, Russlandy - Rosja
Rusy - Rosjanie
Schwarzwald - Czarny Las
Siywierz - Siewierz
Świyntochlowic, Szwiyntochlowic, Świony - Świętochłowice
Woźnik - Woźniki Śl.
Ymieliń - Imielin
Zdziszowic - Zdzieszowice
Zobrze - Zabrze

(do góry strony)

[edytuj] miary czasu

ćwierć na jedno / świerć... - piętnaście po dwunastej
pół czwortej - wpół do czwartej
trzi ćwierci na siódmo / ...świerci... - za piętnaście siódma
punkt dwanosto - południe

(do góry strony)

[edytuj] karty

Na Śląsku bardzo popularną grą karcianą jest w:Skat wywodzący się z Niemiec. Stąd właśnie (ze Skata), wzięły się śląskie nazwy kolorów i figur w kartach.