by

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika

Spis treści 1 by (język polski) 2 by (język angielski) 3 by (język dolnołużycki) 4 by (język duński) 5 by (język górnołużycki) 6 by (język norweski (bokmål)) 7 by (język szwedzki)

[edytuj] by (język polski)

wymowa: IPA: [bɨ]
znaczenia:
spójnik

(1.1) używany w zdaniach podrzędnych określających, w jakim celu (po co) wykonywana jest czynność

przyrostek, wyraz pomocniczy

(2.1) używany do tworzenia trybu przypuszczającego

odmiana: (1.1) nieodm. nieodmienny; (2.1) by|m, ~ś, ~, ~śmy, ~ście, ~ przykłady:

(1.1) Kupiłem sobie butelkę wody, by potem nie być spragnionym.

(2.1) Czy znalazłby się tu ktoś, kto mógłby mi pomóc? (= ...kto by mógł mi pomóc?)

(2.1) Myślę, że trzeba by wreszcie wziąć się za to.

(2.1) (Ja) chciałbym już pójść do domu.

składnia:
kolokacje:
synonimy: (1.1) aby, żeby
antonimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi: (2.1) przyrostek „by” piszemy łącznie z wyrazem, jeśli orzeczenie stanowi czasownik w formie osobowej („poszedłbym”), a osobno - w bezosobowej („można by”, „trzeba by”); w zdaniu w trybie przypuszczającym czasownik przyjmuje formę czasu przeszłego 3 osoby (lp lub lm), w odpowiedniej formie rodzajowej (rodzaj męski, żeński, nijaki, męskoosobowy, niemęskoosobowy), odmienny jest sam przyrostek według wzoru odmiany, który decyduje o osobie podmiotu; przyrostek jest dodawany do jednego z wyrazów: orzeczenia, spójnika, lub zaimka względnego; słowa „gdyby”, „aby” i „żeby” oraz „by” w znaczeniu (1.1) zawierają ten przyrostek i nie należy go już dodawać, ale trzeba go odmienić; więcej o trybie przypuszczającym znajduje się w artykule Aneks:Język polski - czasowniki. tłumaczenia:

• angielski: (1.1) to, so that; (2.1) would
• dolnołużycki: (2.1) by
• duński: (1.1) at, for at
• górnołużycki: (2.1) by
• islandzki: (1.1) til þess að, til að; (2.1) munu (czasownik służący do tworzenia konstrukcji przypuszczających)
• kaszubski: (1.1) bë
• niemiecki: (1.1) um... zu, damit; (2.1) würde (najczęstszy sposób wyrażania przypuszczenia, obok zanikających w mowie potocznej form trybu przypuszczającego)
• rosyjski: (1.1) чтобы; (2.1) бы

[edytuj] by (język angielski)

wymowa: IPA: /baɪ/ wymowa amerykańska ^?/i
znaczenia:
przyimek

(1.1) przez (w podawaniu przyczyny, autora)

(1.2) przy, obok, w pobliżu

(1.3) ...odpowiadający polskim konstrukcjom w narzędniku, przy podawaniu drogi lub sposobu ruchu

(1.4) podczas, w

(1.5) do, przed (czas. czasownik)

(1.6) przez (dzielenie, mnożenie)

(1.7) po, za (przy wyliczaniu)

(1.8) ...łączący się z niektórymi innymi czasownikami, tworząc osobne znaczenia

(1.9) na (przy podawaniu wymiarów)

przedrostek

(2.1) ...służący do tworzenia wyrazów o znaczeniu podrzędnym, pobocznym do danego

odmiana: przykłady:

(1.1) The car was driven by a drunk driver. → Samochód był prowadzony przez pijanego kierowcę.

(1.2) Do you see these two men by my car? → Czy widzisz tych dwóch mężczyzn przy moim samochodzie?

(1.3) We have flown by plane. → Przylecieliśmy samolotem.

(1.4) It happened by night. → To się stało w nocy.

(1.5) I will be home by five pm. → Będę w domu przed piątą.

(1.6) One can't divide 50 (fifty) by 7 (seven) without a remainder. → Nie można podzielić 50 (pięćdziesięciu) przez 7 (siedem) bez reszty.

(1.7) Day by day passes and we do nothing. → Mija dzień za dniem, a my nic nie robimy.

(1.8) stand by, go by

(1.9) I need a piece of lumber that's 5 by 9 ft. → Potrzebuję kawałek drewna o wymiarach 5 na 9 stóp.

(2.1) bypass, byroad

składnia:
kolokacje: (1.3) by car/train/air/highway/ship/...; (1.5) by tomorrow/evening/...
synonimy: (1.1) of; (1.2) near, next to; (1.3) with; (1.4) during, while; (1.5) until; (2.1) side
antonimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia: (1) pragerm. pragermański (por. porównaj niem. niemiecki bei)
uwagi:

[edytuj] by (język dolnołużycki)

wymowa:
znaczenia:
czasownik posiłkowy

(1.1) by; tworzy tryb przypuszczający

odmiana: (1.1) nieodm. nieodmienny przykłady:

(1.1) Ja by rad pomogł, ale bóžko njamóžom → Ja bym chętnie pomógł, ale niestety nie mogę.

składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi: (1.1) „by” łączy się w dolnołużyckim z czasownikiem w czasie przeszłym (w ł-formie), przeczenie stawia się nie przy czasowniku, ale pisze łącznie z „by”, tworząc „njeby”

[edytuj] by (język duński)

wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj wspólny

(1.1) miasto

odmiana: (1.1) en by, byen, byer, byerne przykłady:

(1.1) Jeg så dig i går i byen. → Widziałem cię wczoraj w mieście.

składnia:
kolokacje: (1.1) landsby, provinsby, storby, fødeby, hjemby, kulturby, millionby, soveby, stationsby, venskabsby, byboer, bydel, bykort
synonimy: (1.1) stad
antonimy: (1.1) land
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne: gå forkert i byen
etymologia:
uwagi:

[edytuj] by (język górnołużycki)

wymowa:
znaczenia:
czasownik posiłkowy

(1.1) by; tworzy tryb przypuszczający

odmiana: (1.1) lp liczba pojedyncza bych, by, by du liczba podwójna bychmoj, byštej, byštej lm liczba mnoga bychmy, byšće, by przykłady:

(1.1)

składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi: (1.1) „by” łączy się w górnołużyckim z czasownikiem w czasie przeszłym (w ł-formie), przeczenie stawia się nie przy czasowniku, ale pisze łącznie z „by”, tworząc „njeby”

[edytuj] by (język norweski (bokmål))

wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) miasto

odmiana: (1.1) en by, byen, byer, byene przykłady:

(1.1) Foretrekker du å bo i by eller på landet? → Wolisz mieszkać w mieście czy na wsi?

składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:

[edytuj] by (język szwedzki)

wymowa: wymowa ^?/i
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) wieś

odmiana: (1.1) en by, byn, byar, byarna przykłady:

(1.1) Hon bor i en liten by i norr om Stockholm → Ona mieszka w małej wsi na północ od Sztokholmu.

składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi: