dzień
Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
dzień (język polski)[edytuj]
- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy
- (1.1) okres od świtu do zmierzchu
- (1.2) okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; data
- (1.3) przen. odległość możliwa do przebycia w ciągu jednej doby
- (1.4) przen. czas życia (tylko w liczbie mnogiej)
rzeczownik, rodzaj żeński
- odmiana:
- (1.1-3)
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mianownik dzień dni / dnie[2] dopełniacz dnia dni celownik dniowi[3] dniom biernik dzień dni narzędnik dniem dniami miejscownik dniu dniach wołacz dniu dni / dnie - (1.4) blp; lm jak (1.1-3)
- (2.1)
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mianownik dzień dzienie dopełniacz dzieni dzień celownik dzieni dzieniom biernik dzień dzienie narzędnik dzienią dzieniami miejscownik dzieni dzieniach wołacz dzieni dzienie
- przykłady:
- (1.1) Po nocy zawsze jest dzień.
- (1.1) Dziś jest wyjątkowo słoneczny dzień.
- (1.2) Jaki dziś jest dzień?
- (1.2) Co pan robił tego dnia?
- (1.3) Jeśli będziemy jechać tym samym tempem, to mamy przed sobą już tylko dwa dni drogi.
- (1.4) Obiecuję, że będę cię kochał do końca moich dni.
- (2.1) Człowiek, aby ułatwić sobie podbieranie miodu, począł w całych drzewach wydrążać sztuczne dziuple, czyli wydziaływać je, dziać, a stąd drzewo takie w języku polskim nazwano dzienią lub drzewem dzianem…[4]
- składnia:
- (1.2) dzień + liczebnik porządkowy + miesiąc w dopełniaczu
- kolokacje:
- (1.2) dzień zakochanych • Międzynarodowy Dzień Kobiet
- (1.3) dzień drogi/jazdy
- antonimy:
- (1.1) noc
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. dziennik m, dzienniczek m, dziennikarz m, dziennikarka f, dziennikarstwo n; zdrobn. dzionek m, codzienność f
- dniówka f
- przym. dzienny, codzienny
- przysł. dziennie, codziennie
- związki frazeologiczne:
- dzień dobry • dzień polarny • nie chwal dnia przed zachodem słońca • gw. kuse dni
- (1.2) dzień roboczy • ciche dni • dzień otwarty • mieć zły dzień • lada dzień • po dziś dzień • cały boży dzień • dzień i noc (bot.)
- uwagi:
- tłumaczenia:
- albański: (1.1) ditë
- angielski: (1.1) daytime; (1.2) day
- arabski: (1.1) نهار ,يوم
- baskijski: (1.1) egun; (1.2) egun
- białoruski: (1.1) дзень
- bułgarski: (1.1) ден m
- chorwacki: (1.1) dan m; (1.2) dan m
- czeczeński: (1.1) де
- czeski: (1.1) den m
- dolnołużycki: (1.1) źeń m
- duński: (1.1) dag w; (1.2) dag w
- esperanto: (1.1) tago; (1.2) tago
- fenicki: (1.1) 𐤉𐤌
- fiński: (1.1) päivä
- francuski: (1.1-2) jour m, journée f
- górnołużycki: (1.1) dźeń
- hawajski: (1.1) lā
- hebrajski: (1.1) יום m (jom)
- hiszpański: (1.1) día m; (1.2) día m
- ido: (1.1) dio; (1.2) dio
- ilokano: (1.1) aldaw
- inguski: (1.1) ди
- interlingua: (1.1) jorno
- islandzki: (1.1) dagur m; (1.2) dagur m
- japoński: (1.2) 日 (ひ, hi; にち, nichi)
- jidysz: (1.1) טאָג m (tog)
- kakczikel: (1.1) k'ij
- kaszubski: (1.1) dzéń; (1.2) dzéń
- łaciński: (1.1) dies
- nauruański: (1.1) aran
- niemiecki: (1.1) Tag m; (1.2) Tag m
- norweski (bokmål): (1.1-2) dag m
- norweski (nynorsk): (1.1-2) dag m
- nowogrecki: (1.1-2) ημέρα f, μέρα f
- ormiański: (1.1) օր
- osetyjski: (1.1) бон
- pali: (1.1) vāsara
- polski język migowy:
(w zapisie )
- portugalski: (1.1) dia m; (1.2) dia m
- rosyjski: (1.1) день m
- rumuński: (1.1) zi f
- sanskryt: (1.1) अहन्, दिन
- słowacki: (1.1) deň
- staroegipski: (1.1)
(hrw) - szwedzki: (1.1) dag w; (1.2) dag w
- tatarski: (1.1) көн
- turecki: (1.1) gün; (1.2) gün
- tybetański: (1.1) ཉི་མ, ཉིན
- ukraiński: (1.1) день m
- wilamowski: (1.1) tak m
- włoski: (1.1) giorno m
- źródła:
- ↑ hasło dzień w: Słownik języka polskiego, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, t. I, s. 645, Warszawa 1900–1927.
- ↑ dni czy dnie? w: Poradnia językowa PWN.
- ↑ hasło Jak brzmi celownik liczby pojedynczej rzeczownika dzień? w: [1].
- ↑ hasło Barć w: Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska, 1900–1903.
- ↑ Joachim Herrmann, Die Slawen in Deutschland, Akademie-Verlag Berlin, 1985
