prowadzić

prowadzić (język polski)

rolnik prowadzi (1.1) krowę

ścieżka prowadzi (1.1) do lasu

wymowa:

IPA: [prɔˈvaʥ̑iʨ̑], AS: [provaʒ́ić], zjawiska fonetyczne: zmięk. zmiękczenie 

znaczenia:

czasownik przechodni

(1.1) być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca

(1.2) kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)

(1.3) w tańcu: kierować partnerką

(1.4) tworzyć skutek czegoś

(1.5) kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś

(1.6) sport. termin sportowy, także przen. przenośnie być pierwszym w trakcie wyścigu

czasownik zwrotny

(2.1) iść trzymając jeden drugiego

(2.2) być prowadzonym (1.1)

(2.3) zachowywać się, sprawować się

odmiana:

(1)

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		prowadzić
czas teraźniejszy		prowadzę	prowadzisz	prowadzi	prowadzimy	prowadzicie	prowadzą
czas przeszły	m	prowadziłem	prowadziłeś	prowadził	prowadziliśmy	prowadziliście	prowadzili
	f	prowadziłam	prowadziłaś	prowadziła	prowadziłyśmy	prowadziłyście	prowadziły
	n	prowadziłom (forma potencjalna)	prowadziłoś (forma potencjalna)	prowadziło
pozostałe formy czas przyszły m będę prowadził, będę prowadzić będziesz prowadził, będziesz prowadzić będzie prowadził, będzie prowadzić będziemy prowadzili, będziemy prowadzić będziecie prowadzili, będziecie prowadzić będą prowadzili, będą prowadzić f będę prowadziła, będę prowadzić będziesz prowadziła, będziesz prowadzić będzie prowadziła, będzie prowadzić będziemy prowadziły, będziemy prowadzić będziecie prowadziły, będziecie prowadzić będą prowadziły, będą prowadzić n będę prowadziło (forma potencjalna), będę prowadzić będziesz prowadziło, będziesz prowadzić będzie prowadziło, będzie prowadzić czas zaprzeszły m prowadziłem był prowadziłeś był prowadził był prowadziliśmy byli prowadziliście byli prowadzili byli f prowadziłam była prowadziłaś była prowadziła była prowadziłyśmy były prowadziłyście były prowadziły były n prowadziłom było (forma potencjalna) prowadziłoś było (forma potencjalna) prowadziło było forma bezosobowa czasu przeszłego prowadzono tryb rozkazujący – prowadź niech prowadzi prowadźmy prowadźcie niech prowadzą tryb przypuszczający m prowadziłbym, byłbym prowadził prowadziłbyś, byłbyś prowadził prowadziłby, byłby prowadził prowadzilibyśmy, bylibyśmy prowadzili prowadzilibyście, bylibyście prowadzili prowadziliby, byliby prowadzili f prowadziłabym, byłabym prowadziła prowadziłabyś, byłabyś prowadziła prowadziłaby, byłaby prowadziła prowadziłybyśmy, byłybyśmy prowadziły prowadziłybyście, byłybyście prowadziły prowadziłyby, byłyby prowadziły n prowadziłobym, byłobym prowadziło (formy potencjalne) prowadziłobyś, byłobyś prowadziło (formy potencjalne) prowadziłoby, byłoby prowadziło imiesłów przymiotnikowy czynny m prowadzący, nieprowadzący f prowadząca, nieprowadząca prowadzące, nieprowadzące n prowadzące, nieprowadzące imiesłów przymiotnikowy bierny m prowadzony prowadzeni f prowadzona prowadzone n prowadzone imiesłów przysłówkowy współczesny prowadząc, nie prowadząc rzeczownik odczasownikowy prowadzenie, nieprowadzenie

(2)

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		prowadzić się
czas teraźniejszy		prowadzę się	prowadzisz się	prowadzi się	prowadzimy się	prowadzicie się	prowadzą się
czas przeszły	m	prowadziłem się	prowadziłeś się	prowadził się	prowadziliśmy się	prowadziliście się	prowadzili się
	f	prowadziłam się	prowadziłaś się	prowadziła się	prowadziłyśmy się	prowadziłyście się	prowadziły się
	n	prowadziłom się (forma potencjalna)	prowadziłoś się (forma potencjalna)	prowadziło się
pozostałe formy czas przyszły m będę się prowadził, będę się prowadzić będziesz się prowadził, będziesz się prowadzić będzie się prowadził, będzie się prowadzić będziemy się prowadzili, będziemy się prowadzić będziecie się prowadzili, będziecie się prowadzić będą się prowadzili, będą się prowadzić f będę się prowadziła, będę się prowadzić będziesz się prowadziła, będziesz się prowadzić będzie się prowadziła, będzie się prowadzić będziemy się prowadziły, będziemy się prowadzić będziecie się prowadziły, będziecie się prowadzić będą się prowadziły, będą się prowadzić n będę się prowadziło (forma potencjalna), będę się prowadzić będziesz się prowadziło, będziesz się prowadzić będzie się prowadziło, będzie się prowadzić czas zaprzeszły m prowadziłem się był prowadziłeś się był prowadził się był prowadziliśmy się byli prowadziliście się byli prowadzili się byli f prowadziłam się była prowadziłaś się była prowadziła się była prowadziłyśmy się były prowadziłyście się były prowadziły się były n prowadziłom się było (forma potencjalna) prowadziłoś się było (forma potencjalna) prowadziło się było forma bezosobowa czasu przeszłego prowadzono się tryb rozkazujący – prowadź się niech się prowadzi prowadźmy się prowadźcie się niech się prowadzą tryb przypuszczający m prowadziłbym się, byłbym się prowadził prowadziłbyś się, byłbyś się prowadził prowadziłby się, byłby się prowadził prowadzilibyśmy się, bylibyśmy się prowadzili prowadzilibyście się, bylibyście się prowadzili prowadziliby się, byliby się prowadzili f prowadziłabym się, byłabym się prowadziła prowadziłabyś się, byłabyś się prowadziła prowadziłaby się, byłaby się prowadziła prowadziłybyśmy się, byłybyśmy się prowadziły prowadziłybyście się, byłybyście się prowadziły prowadziłyby się, byłyby się prowadziły n prowadziłobym się, byłobym się prowadziło (formy potencjalne) prowadziłobyś się, byłobyś się prowadziło (formy potencjalne) prowadziłoby się, byłoby się prowadziło imiesłów przymiotnikowy czynny m prowadzący się, nieprowadzący się f prowadząca się, nieprowadząca się prowadzące się, nieprowadzące się n prowadzące się, nieprowadzące się imiesłów przymiotnikowy bierny m prowadzony prowadzeni f prowadzona prowadzone n prowadzone imiesłów przysłówkowy współczesny prowadząc się, nie prowadząc się rzeczownik odczasownikowy prowadzenie się, nieprowadzenie się

przykłady:

(1.1) Kelner długo prowadził nas do stolika.

(1.2) Nie piję alkoholu, bo prowadzę.

(1.2) Wczoraj prowadziłem po autostradzie ogromną ciężarówkę.

(1.3) Michał nie umie prowadzić, ciągle depcze mi po nogach, ale za to jest taki przystojny!

(1.4) Alkohol prowadzi do chorób wątroby.

(1.5) Profesor od lat prowadził badania nad napędem na wodę.

(1.6) Chociaż prowadził od samego startu, ostatecznie przybiegł drugi.

składnia:

(1.1-1.3, 1.5) prowadzić +B. biernik, nie prowadzić +D. dopełniacz

(1.4) prowadzić do +D. dopełniacz

(1.6) prowadzić w +Ms. miejscownik

kolokacje:

(1.1) prowadzić kogoś dokądś; prowadzić za rękę

(1.2) prowadzić samochód/ciężarówkę/motocykl/…; prowadzić pewnie/spokojnie/z wyczuciem/jak wariat/…

(1.3) prowadzić zręcznie/dobrze/źle/…

(1.4) coś prowadzi do sukcesu/klęski/katastrofy/wniosku/…

(1.5) prowadzić badania/wykład/rozmowę/wywiad/zebranie/…

(1.6) prowadzić w wyścigu/biegu/rozgrywkach/tabeli pierwszej ligi/…

synonimy:

(1.1) kierować, przewodzić

(1.2) kierować, sterować

(1.4) skutkować, powodować

(1.5) przeprowadzać, kierować

(1.6) liderować (zob. uwagi)

antonimy:

wyrazy pokrewne:

(1) rzecz. rzeczownik prowadzenie

(1.1) rzecz. rzeczownik prowadnica; czas. czasownik prowadzić się, doprowadzać/doprowadzić, naprowadzać/naprowadzić, oprowadzać/oprowadzić, przeprowadzać/przeprowadzić, przyprowadzać/przyprowadzić, wprowadzać/wprowadzić, wyprowadzać/wyprowadzić, zaprowadzać/zaprowadzić

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

Synonimy: (1.1) „kierować” oznacza bardziej kontrolę nad czymś, „przewodzić” kojarzy się również z przewodnictwem ideologicznym; (1.2) „kierować” jest najbliższym synonimem, „sterować” dotyczy raczej statków i samolotów; (1.4) „skutkować” jest bliskim synonimem, ale rządzi narzędnikiem, „powodować” wywołuje skojarzenie z nieuchronnością danego skutku, czego nie ma w „prowadzić”; (1.5) „przeprowadzać” i „prowadzić” w tym znaczeniu są bardzo bliskie, „kierować” narzuca skojarzenie, że istnieje pewien zespół prowadzący coś, a podmiot jest jedynie jego kierownikiem; (1.6) „liderować” to wyraz potoczny, pochodzący z angielskiego o tym samym znaczeniu, co „prowadzić”

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) guide, lead; (1.2) drive; (1.4) lead; (1.5) conduct; (1.6) lead
• arabski: (1.1) رشد‎ (1.5) قام, أدار
• duński: (1.1,2,6) føre; (1.1) lede; (1.2) køre
• esperanto: (1) konduki
• francuski: (1.1) guider, conduire; (1.2) conduire; (1.4) mener; (1.5) présider
• hiszpański: (1.1) guiar, conducir; (1.2) conducir; (1.4) llevar a, conducir; (1.5) dirigir; (1.6) liderar, aventajar
• holenderski: (1.1) gaan (prowadzić jako droga), leiden, voeren; (1.2) besturen, rijden; (1.4) veroorzaken; (1.5) leiden, voeren; (1.6) leiden
• niemiecki: (1.1-6) führen
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (1.1)
• rosyjski: (1.1-6) вести
• szwedzki: (1.1) föra, leda; (1.2) köra; (1.5) föra
• węgierski: (1.1-2) vezet
• włoski: (1.1-2) condurre, portare, guidare

źródła: