rząd
Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
[edytuj] rząd (język polski)
wymowa: IPA: [ʒɔnt], lm [ʒɛndɨ]
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski
- (1.1) pol. instytucja państwa zajmująca się jego finansami oraz prowadząca jego politykę wewnętrzną i zagraniczną
- (1.2) jęz. przypadek deklinacji, w którym znajduje się wyraz będący określeniem danego
- (1.3) rządy sprawowanie władzy
- (1.4) grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie bokiem
- (1.5) biol. w systematyce: jednostka obejmująca rodziny
- (1.6) pot. rząd (1.4) foteli na widowni
- (1.7) mat. fiz. pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby
- (1.8) ozdobna uprząż; zob. też rząd koński w Wikipedii
odmiana: (1.1-2) lp rząd, ~u, ~owi, ~, ~em, ~dzie, ~dzie; lm ~y, ~ów, ~om, ~y, ~ami, ~ach, ~y; (1.3) bez lp; lm jak (1.1); (1.4-7) lp rząd, rzędu, rzędowi, ~, rzędem, rzędzie, rzędzie; lm rzędy, rzędów, rzędom, rzędy, rzędami, rzędach, rzędy przykłady:
- (1.1) Według politologów rząd jest częścią władzy wykonawczej.
- (1.2) Rządem czasownika „nienawidzić” jest dopełniacz.
- (1.3) Wszyscy ze smutkiem wspominali rządy poprzedniego króla.
- (1.4) Generał w zamyśleniu przeszedł obok rzędów wyprostowanych żołnierzy.
- (1.6) Mamy miejsca w siódmym rzędzie.
- (1.7) To napięcie jest o kilka rzędów mniejsze od tamtego.
składnia:
kolokacje: (1.1) rząd Polski/polski/Niemiec/niemiecki/...; zasiadać w rządzie; premier rządu; (1.2) związek rządu; (1.4) rząd ludzi/żołnierzy/drzew/samochodów/...; (1.5) rząd naczelnych; (1.7) rząd wielkości, rząd macierzy
synonimy: (1.1) gabinet; (1.2) rekcja; (1.3) władza; (1.4) kolumna, wiersz, szereg
antonimy: (1.1) parlament, sądownictwo
wyrazy pokrewne: (1.1, 1.3) czas. rządzić, zarządzać/zarządzić; przym. rządowy; (1.1) czas. rządzić
związki frazeologiczne: z rzędu, konia z rzędem temu
etymologia:
uwagi: tłumaczenia:
- afrykanerski: (1.1) regering
- angielski: (1.1) government, administration; (1.4) row, line; (1.5) order; (1.7) order
- dolnołużycki: (1.1) kněžarstwo n; (1.4) rěd m
- duński: (1.1) regering m; (1.3) styre n; (1.4,6) række w; (1.5,7) orden
- francuski: (1.1) gouvernement m; (1.2) régime m; (1.3) pouvoir m; (1.4) rang m, ligne f, rangée f; (1.5) ordre m; (1.6) rang m; (1.7) ordre m, série f
- grecki: (1.1) κυβέρνηση f; (1.3) διακυβέρνηση f; (1.4) σειρά f, αράδα f
- hiszpański: (1.1,3) gobierno m; (1.2) régimen m; (1.4) hilera f, fila f; (1.5,7) orden m; (1.6) fila f
- islandzki: (1.1) landstjórn f
- jidysz: (1.1) רעגירונג f (regirung); (1.4,6) ראָנד m (rond)
- łaciński: (1.5) ordo
- niemiecki: (1.1) Regierung f; (1.4) Reihe f; (1.5,7) Ordnung f
- rosyjski: (1.1) правительство n; (1.4,6,7) ряд m; (1.5) порядок m
- szwedzki: (1.1) regering w; (1.4) serie w