rząd

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika

[edytuj] rząd (język polski)

wymowa: IPA: [ʒɔnt], lm liczba mnoga [ʒɛndɨ]
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pol. polski instytucja państwa zajmująca się jego finansami oraz prowadząca jego politykę wewnętrzną i zagraniczną

(1.2) jęz. językoznawstwo przypadek deklinacji, w którym znajduje się wyraz będący określeniem danego

(1.3) rządy sprawowanie władzy

(1.4) grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie bokiem

(1.5) biol. biologia w systematyce: jednostka obejmująca rodziny

(1.6) pot. potocznie rząd (1.4) foteli na widowni

(1.7) mat. matematyka fiz. fizyka pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby

(1.8) ozdobna uprząż; zob. zobacz też rząd koński w Wikipedii

odmiana: (1.1-2) lp liczba pojedyncza rząd, ~u, ~owi, ~, ~em, ~dzie, ~dzie; lm liczba mnoga ~y, ~ów, ~om, ~y, ~ami, ~ach, ~y; (1.3) bez lp; lm jak (1.1); (1.4-7) lp liczba pojedyncza rząd, rzędu, rzędowi, ~, rzędem, rzędzie, rzędzie; lm liczba mnoga rzędy, rzędów, rzędom, rzędy, rzędami, rzędach, rzędy przykłady:

(1.1) Według politologów rząd jest częścią władzy wykonawczej.

(1.2) Rządem czasownika „nienawidzić” jest dopełniacz.

(1.3) Wszyscy ze smutkiem wspominali rządy poprzedniego króla.

(1.4) Generał w zamyśleniu przeszedł obok rzędów wyprostowanych żołnierzy.

(1.6) Mamy miejsca w siódmym rzędzie.

(1.7) To napięcie jest o kilka rzędów mniejsze od tamtego.

składnia:
kolokacje: (1.1) rząd Polski/polski/Niemiec/niemiecki/...; zasiadać w rządzie; premier rządu; (1.2) związek rządu; (1.4) rząd ludzi/żołnierzy/drzew/samochodów/...; (1.5) rząd naczelnych; (1.7) rząd wielkości, rząd macierzy
synonimy: (1.1) gabinet; (1.2) rekcja; (1.3) władza; (1.4) kolumna, wiersz, szereg
antonimy: (1.1) parlament, sądownictwo
wyrazy pokrewne: (1.1, 1.3) czas. czasownik rządzić, zarządzać/zarządzić; przym. przymiotnik rządowy; (1.1) czas. czasownik rządzić
związki frazeologiczne: z rzędu, konia z rzędem temu
etymologia:
uwagi: tłumaczenia:

• afrykanerski: (1.1) regering
• angielski: (1.1) government, administration; (1.4) row, line; (1.5) order; (1.7) order
• dolnołużycki: (1.1) kněžarstwo n rodzaj nijaki; (1.4) rěd m rodzaj męski
• duński: (1.1) regering m rodzaj męski; (1.3) styre n rodzaj nijaki; (1.4,6) række w rodzaj wspólny; (1.5,7) orden
• francuski: (1.1) gouvernement m rodzaj męski; (1.2) régime m rodzaj męski; (1.3) pouvoir m rodzaj męski; (1.4) rang m rodzaj męski, ligne f rodzaj żeński, rangée f rodzaj żeński; (1.5) ordre m rodzaj męski; (1.6) rang m rodzaj męski; (1.7) ordre m rodzaj męski, série f rodzaj żeński
• grecki: (1.1) κυβέρνηση f rodzaj żeński; (1.3) διακυβέρνηση f rodzaj żeński; (1.4) σειρά f rodzaj żeński, αράδα f rodzaj żeński
• hiszpański: (1.1,3) gobierno m rodzaj męski; (1.2) régimen m rodzaj męski; (1.4) hilera f rodzaj żeński, fila f rodzaj żeński; (1.5,7) orden m rodzaj męski; (1.6) fila f rodzaj żeński
• islandzki: (1.1) landstjórn f rodzaj żeński
• jidysz: (1.1) רעגירונג f rodzaj żeński (regirung); (1.4,6) ראָנד m rodzaj męski (rond)
• łaciński: (1.5) ordo
• niemiecki: (1.1) Regierung f rodzaj żeński; (1.4) Reihe f rodzaj żeński; (1.5,7) Ordnung f rodzaj żeński
• rosyjski: (1.1) правительство n rodzaj nijaki; (1.4,6,7) ряд m rodzaj męski; (1.5) порядок m rodzaj męski
• szwedzki: (1.1) regering w rodzaj wspólny; (1.4) serie w rodzaj wspólny