rząd

rząd (język polski)

rząd (1.4)

rząd (1.8)

wymowa:

IPA: [ʒɔ̃nt], AS: [žõnt], zjawiska fonetyczne: wygł. utrata dźwięczności w wygłosie • nazal. nazalizacja • asynch. ą  asynchroniczna wymowa ą  wymowa

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. polityka instytucja państwa zajmująca się jego finansami oraz prowadząca jego politykę wewnętrzną i zagraniczną

(1.2) jęz. językoznawstwo przypadek deklinacji, w którym znajduje się wyraz będący określeniem danego

(1.3) rządy sprawowanie władzy

(1.4) grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim

(1.5) biol. biologia w systematyce: jednostka obejmująca rodziny

(1.6) pot. potocznie rząd (1.4) foteli na widowni

(1.7) mat. matematyka, matematyczny fiz. fizyka pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby

(1.8) jeźdz. jeździectwo kompletny osprzęt do jazdy konnej; zob. zobacz też rząd koński w Wikipedii

odmiana:

(1.1-2) lp liczba pojedyncza rząd, ~u, ~owi, ~, ~em, ~zie, ~zie; lm liczba mnoga ~y, ~ów, ~om, ~y, ~ami, ~ach, ~y

(1.3) blp bez liczby pojedynczej; lm liczba mnoga rząd|y, ~ów, ~om, ~y, ~ami, ~ach, ~y

(1.4-8) lp liczba pojedyncza rząd, rzędu, rzędowi, ~, rzędem, rzędzie, rzędzie; lm liczba mnoga rzędy, rzędów, rzędom, rzędy, rzędami, rzędach, rzędy

przykłady:

(1.1) Według politologów rząd jest częścią władzy wykonawczej.

(1.2) Rządem czasownika „nienawidzić” jest dopełniacz.

(1.3) Wszyscy ze smutkiem wspominali rządy poprzedniego króla.

(1.4) Generał w zamyśleniu przeszedł obok rzędów wyprostowanych żołnierzy.

(1.6) Mamy miejsca w siódmym rzędzie.

(1.7) To napięcie jest o kilka rzędów mniejsze od tamtego.

składnia:

kolokacje:

(1.1) rząd Polski/polski/Niemiec/niemiecki/…; zasiadać w rządzie; premier rządu

(1.2) związek rządu

(1.4) rząd ludzi/żołnierzy/drzew/samochodów/…

(1.5) rząd naczelnych

(1.7) rząd wielkości, rząd macierzy

synonimy:

(1.1) gabinet

(1.2) rekcja

(1.3) władza

(1.4) kolumna, wiersz, szereg

antonimy:

(1.1) parlament, sądownictwo

wyrazy pokrewne:

(1.1,3) czas. czasownik rządzić, zarządzać/zarządzić; przym. przymiotnik rządowy

(1.1) czas. czasownik rządzić

związki frazeologiczne:

z rzędu • konia z rzędem temu

etymologia:

uwagi:

tłumaczenia:

• afrykanerski: (1.1) regering
• angielski: (1.1) government, administration; (1.4) row, line; (1.5) order; (1.7) order
• arabski: (1.1) حكومة f rodzaj żeński, دولة f rodzaj żeński; (1.4) صف
• dolnołużycki: (1.1) kněžarstwo n rodzaj nijaki; (1.4) rěd m rodzaj męski
• duński: (1.1) regering m rodzaj męski; (1.3) styre n rodzaj nijaki; (1.4,6) række w rodzaj wspólny; (1.5,7) orden
• francuski: (1.1) gouvernement m rodzaj męski; (1.2) régime m rodzaj męski; (1.3) pouvoir m rodzaj męski; (1.4) rang m rodzaj męski, ligne f rodzaj żeński, rangée f rodzaj żeński; (1.5) ordre m rodzaj męski; (1.6) rang m rodzaj męski; (1.7) ordre m rodzaj męski, série f rodzaj żeński
• hiszpański: (1.1,3) gobierno m rodzaj męski; (1.2) régimen m rodzaj męski; (1.4) hilera f rodzaj żeński, fila f rodzaj żeński; (1.5,7) orden m rodzaj męski; (1.6) fila f rodzaj żeński
• islandzki: (1.1) landstjórn f rodzaj żeński
• jidysz: (1.1) רעגירונג f rodzaj żeński (regirung); (1.4,6) ראָנד m rodzaj męski (rond)
• łaciński: (1.5) ordo
• niemiecki: (1.1) Regierung f rodzaj żeński; (1.4) Reihe f rodzaj żeński; (1.5,7) Ordnung f rodzaj żeński
• nowogrecki: (1.1) κυβέρνηση f rodzaj żeński; (1.3) διακυβέρνηση f rodzaj żeński; (1.4) σειρά f rodzaj żeński, αράδα f rodzaj żeński
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (1.1)
• rosyjski: (1.1) правительство n rodzaj nijaki; (1.4,6,7) ряд m rodzaj męski; (1.5) порядок m rodzaj męski
• szwedzki: (1.1) regering w rodzaj wspólny; (1.4) serie w rodzaj wspólny

źródła: