rządzić

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika

[edytuj] rządzić (język polski)


wymowa: IPA: /ˈʒɔnʥtɕ/
znaczenia:
czasownik przechodni, niedokonany

(1.1) sprawować władzę, panować
(1.2) kierować czymś, zarządzać
(1.3) jęz.  wiązać z wyrazem określanym jedną z form wyrazu określającego

czasownik zwrotny

(2.1) ~ się → postępować według swojej woli, upodobania
(2.2) ~ się → być rządzonym, władanym, kierowanym przez kogoś
(2.3) ~ się → kierować się w swoim postępowaniu
(2.4) ~ się → pot.  prowadzić interesy, zarządzać pieniędzmi lub mieniem

odmiana: rządz|ić koniugacja VIa czas teraźniejszy ja rządzę, oni/one rządzą; forma bezosobowa czasu przeszłego rządzono; tryb rozkazujący rządź, rządźmy, rządźcie; imiesłów przymiotnikowy czynny rządzący, rządząca, rządzące; imiesłów przymiotnikowy bierny rządzony, rządzeni, rządzona, rządzone; imiesłów przysłówkowy współczesny rządząc; rzeczownik odczasownikowy rządzenie przykłady:

(1.1) Arabią Saudyjską rządzi król.
(1.2) Nasz szef rządzi firmą od pięciu lat
(1.3) Czasownik rządzi przypadkiem rzeczownika.
(2.1) Jan rządzi się tak, jakby był w swoim domu.
(2.2) Grecja rządziła się bez królów.
(2.3) Rządził się chęcią zysku.
(2.4) Rządził się oszczędnie.

składnia: (1.1, 2, 3) rządzić + N.; (2.3) rządzić się + N.
kolokacje: (1.1, 2) rządzić krajem/państwem lub w kraju/w państwie; rządzić twardą/silną ręką/samowładnie/wszechwładnie
synonimy: (1.1) władać, panować; (1.2) szefować, zarządzać, administrować, dowodzić; (2.3) kierować się
antonimy:
wyrazy pokrewne: rzecz.  rząd, zarząd; czas.  zarządzać, zarządzić, wyrządzić, przyrządzić, zrządzić
związki frazeologiczne: (2.1) rządzić się jak szara gęś
etymologia:
uwagi: tłumaczenia:

Źródło „http://pl.wiktionary.org/wiki/rz%C4%85dzi%C4%87”
W innych językach