rządzić
Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
[edytuj] rządzić (język polski)
wymowa: IPA: /ˈʒɔnʥtɕ/
znaczenia:
czasownik przechodni, niedokonany
- (1.1) sprawować władzę, panować
- (1.2) kierować czymś, zarządzać
- (1.3) jęz. wiązać z wyrazem określanym jedną z form wyrazu określającego
czasownik zwrotny
- (2.1) ~ się → postępować według swojej woli, upodobania
- (2.2) ~ się → być rządzonym, władanym, kierowanym przez kogoś
- (2.3) ~ się → kierować się w swoim postępowaniu
- (2.4) ~ się → pot. prowadzić interesy, zarządzać pieniędzmi lub mieniem
odmiana: rządz|ić koniugacja VIa czas teraźniejszy ja rządzę, oni/one rządzą; forma bezosobowa czasu przeszłego rządzono; tryb rozkazujący rządź, rządźmy, rządźcie; imiesłów przymiotnikowy czynny rządzący, rządząca, rządzące; imiesłów przymiotnikowy bierny rządzony, rządzeni, rządzona, rządzone; imiesłów przysłówkowy współczesny rządząc; rzeczownik odczasownikowy rządzenie przykłady:
- (1.1) Arabią Saudyjską rządzi król.
- (1.2) Nasz szef rządzi firmą od pięciu lat
- (1.3) Czasownik rządzi przypadkiem rzeczownika.
- (2.1) Jan rządzi się tak, jakby był w swoim domu.
- (2.2) Grecja rządziła się bez królów.
- (2.3) Rządził się chęcią zysku.
- (2.4) Rządził się oszczędnie.
składnia: (1.1, 2, 3) rządzić + N.; (2.3) rządzić się + N.
kolokacje: (1.1, 2) rządzić krajem/państwem lub w kraju/w państwie; rządzić twardą/silną ręką/samowładnie/wszechwładnie
synonimy: (1.1) władać, panować; (1.2) szefować, zarządzać, administrować, dowodzić; (2.3) kierować się
antonimy:
wyrazy pokrewne: rzecz. rząd, zarząd; czas. zarządzać, zarządzić, wyrządzić, przyrządzić, zrządzić
związki frazeologiczne: (2.1) rządzić się jak szara gęś
etymologia:
uwagi: tłumaczenia:
- angielski: (1.1) rule
- czeski: (1.1) vládnout
- esperanto: (1.1) reĝi
- francuski: (1.1) régner, gouverner
- hawajski: (1.1) ʻai
- hiszpański: (1.1) gobernar; (1.2) dirigir; (1.3) regir
- holenderski: (1.1) regeren, heersen; (1.2) aanvoeren
- interlingua: (1.1) governar
- łaciński: (1.1) regere, regnare
- niemiecki: (1.1) regieren; (2.1) regiert werden
- rosyjski: (1.1) управлять; (1.2) управлять; (2.3) руководиться
- szwedzki: (1.2) styra, leda
- włoski: (1.1, 2) governare; (2.1) spadroneggiare