biały

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: Biały

biały (język polski)[edytuj]

wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ˈbʲjawɨ], AS[bʹi ̯au̯y], zjawiska fonetyczne: zmięk. i → j  
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) mający kolor czystego śniegu
(1.2) fiz.  odbijający wszystkie długości fal światła

przymiotnik w funkcji rzeczownika rodzaju męskiego

(2.1) człowiek rasy białej
(2.2) białe szachy, warcaby itp. pionki białego koloru
(2.3) w odniesieniu do wina: powstały bez maceracji, w wyniku fermentacji winogron z usuniętymi skórkami, pestkami i szypułkami
(2.4) związany z Białymi
odmiana:
(1)
(2.1) lp  biały, białego, białemu, białego, białym, białym, biały; lm  biali, białych, białym, białych, białymi, białych, biali
(2.2) blp ; lm  białe, białych, białym, białe, białymi, białych, białe
(2.3) lp  białe, białego, białemu, białe, białym, białym, białe; lm  białe, białych, białym, białe, białymi, białych, białe
przykłady:
(1.1) Żółte litery na białym tle to chyba nie najlepszy pomysł
(2.1) Podróżnicy wierzyli, że pierwszymi białymi w tej dżungli.
(2.2) Wierzy się, że białe zawsze mogą wygrać.
(2.3) Wina białe mogą być bezbarwne, bladożółte, jasnożółte, złociste, słomkowe, bursztynowe, pomarańczowe a nawet rudawobrązowe. (źródło: Festus: Poradnik winiarski)
składnia:
kolokacje:
(1.1) biały śnieg • biały niedźwiedźbocian biały • białe mięso • białe pieczywobiała rdzabiała głowaMorze Białe
(1.1) jaskrawobiałyśnieżnobiały
(1.1) białobrązowybiało-czarnybiało-czerwono-niebieskibiało-czerwono-zielono-żółtybiało-czerwonybiałoliliowybiałorudybiałoszary
(1.1) błękitno-białybłękitnobiałybrązowo-białybrunatno-białyczarno-białyczerwono-białygranatowo-białyliliowobiałyniebiesko-białyrdzawo-białysrebrno-białyzielono-białyzielonkawobiałyżółto-biały
(1.2) ciało doskonale białe
(2.3) białe wino
(2.4) biała armia / Rosja
synonimy:
antonimy:
(1.1) czarny
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  białka, biel f , bielenie n , bielik m , bielinek m , bielizna f , bielactwo n 
przysł.  biało
czas.  bielić, pobielić, zabielić
przym.  białawy
związki frazeologiczne:
biała brońbiała rasabiała śmierćwiersz białydo białego ranabiała kawabiała gorączkabiałe szaleństwobiałe tangobiały krukreg. pozn.  biały grochbiały jak ścianabiały wywiadbroń białaczarno na białymposłać kogoś na białe niedźwiedziew biały dzień
etymologia:
prasł. [1]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. Edward Łuczyński, Jolanta Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, wyd. II rozszerzone i uzupełnione, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2002, s. 119.