czarny

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

czarny (język polski)[edytuj]

czarne (1.1) tło
wymowa:
IPA: [ˈʧ̑arnɨ], AS: [čarny] wymowa ?/i
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) mający najciemniejszy możliwy kolor
(1.2) fiz.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org pochłaniający padające całe promieniowanie
(1.3) szach.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org należący do czarnych (2.1)
(1.4) nielegalny

przymiotnik w funkcji rzeczownika rodzaju męskiego

(2.1) czarne → szach.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org gracz grający ciemnymi bierkami w grze w szachy, warcaby itp.
(2.2) Czarny → pogard.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org o osobie czarnoskórej
(2.3) pogard.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org ksiądz
odmiana:
(1.1) lp  czarny m  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org, czarna f  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org, czarne n  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org; lm  czarni m.-os.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org, czarne nm.-os.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org; stopień wyższy nie tworzy lub bardziej ~ lub ~iejszy
(2.1) blp ; lm  czarn|e, ~ych, ~ym, ~e, ~ymi, ~ych, ~e
(2.2-3) lp  Czarn|y, ~ego, ~emu, ~ego, ~ym, ~ym, ~y; lm  ~i, ~ych, ~ym, ~ych, ~ymi, ~ych, ~i
przykłady:
(1.1) Asia ma czarne włosy.
(1.3) Czarny król uciekł z zagrożonego pola.
(2.1) Zazwyczaj grając czarnymi przegrywam partię.
(2.2) Do autobusu wsiadł jakiś Czarny.
(2.3) Starsza pani z oburzeniem czytała plakat z hasłem: „Za dużo czarnych w polityce!”.
składnia:
kolokacje:
(1.1) bocian czarny, czarna ryba
(1.1) biało-czarny • brązowo-czarny • brunatno-czarny • brunatnoczarny • granatowo-czarny • granatowoczarny • popielatoczarny • szaro-czarny • zielono-czarny
(1.1) czarno-biały • czarnobrązowy • czarno-zielony • czarno-żółty
(1.2) ciało doskonale czarne, czarna dziura
(2.1) grać czarnymi
(2.3) Czarna rasa
synonimy:
(2.2) Murzyn, pogard.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org czarnuch
(2.3) klecha, ksiądz
antonimy:
(1.1-3) biały
(2.1) białe
(2.2) białas
wyrazy pokrewne:
(1.1) rzecz.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org czerń, czernidło
czas.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org czernieć/poczernieć, oczerniać
przysł.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org czarno
(2.2) forma żeńska Czarna
rzecz.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org Czarnuch
związki frazeologiczne:
(1.1) czarny charakter • czarna godzina • czarna polewka • czarna skrzynka • czarna owca • czarna magia • czarny rynek • czarno na białym • czarna robota
(1.4) pracować na czarno
(2.2) Czarny Ląd
etymologia:
por.  z Wikisłownika, pl.wiktionary.org कृष्ण
(1.3, 2.1-2) z (1.1)
(2.3) ponieważ księża noszą czarne (1.1) sutanny
uwagi:
(2.2) dawniej nie było określeniem pogardliwym
tłumaczenia:
źródła:
Źródło „http://pl.wiktionary.org/w/index.php?title=czarny&oldid=3224162”