czarny

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika

zobacz też: czarne

[edytuj] czarny (język polski)

czarne (1.1) tło


wymowa: IPA: /ʧarnɨ/ wymowa ?/i
znaczenia:
przymiotnik

(1.1) mający najciemniejszy możliwy kolor
(1.2) należący do czarnych (2.1)
(1.3) nielegalny

przymiotnik w użyciu rzeczownikowym

(2.1) szach.  czarne → gracz grający ciemnymi bierkami w grze w szachy, warcaby itp.
(2.2) Czarny → pogard.  o osobie czarnoskórej
(2.3) pogard.  ksiądz

odmiana: (1.1) lp  czarn|y, ~a, ~e, ~i, ~e; stopień wyższy nie tworzy lub bardziej ~ lub ~iejszy; (2.1) blp ; lm  czarn|e, ~ych, ~ym, ~e, ~ymi, ~ych, ~e; (2.2-3) lp  Czarn|y, ~ego, ~ym, ~ego, ~ym, ~ym, ~y; lm  ~i, ~ych, ~ym, ~ych, ~ymi, ~ych, ~i przykłady:

(1.1) Asia ma czarne włosy.
(1.2) Czarny król uciekł z zagrożonego pola.
(2.1) Zazwyczaj grając czarnymi przegrywam partię.
(2.2) Do autobusu wsiadł jakiś Czarny.
(2.3) Starsza pani z oburzeniem czytała plakat z hasłem: „Za dużo czarnych w polityce!”.

składnia:
kolokacje: (1.1) bocian czarny; (2.1) grać czarnymi; (2.3) Czarna rasa
synonimy: (2.2) Murzyn, pogard.  czarnuch; (2.3) klecha, ksiądz
antonimy: (1.1-2) biały; (2.1) białe; (2.2) Białas
wyrazy pokrewne: (1.1) rzecz.  czerń, czernidło; czas.  czernieć/poczernieć, oczerniać; przysł.  czarno; (2.2) forma żeńska Czarna; rzecz.  Czarnuch
związki frazeologiczne: (1.1) ciało doskonale czarne, czarny charakter, czarna godzina, czarna polewka, czarna skrzynka, czarna owca, czarna magia, czarna dziura, czarny rynek, czarno na białym, czarna robota; (1.3) pracować na czarno; (2.2) Czarny Ląd
etymologia: (1.2, 2.1-2) z (1.1); (2.3) ponieważ księża noszą czarne (1.1) sutanny
uwagi: (2.2) dawniej nie było określeniem pogardliwym tłumaczenia:

Źródło „http://pl.wiktionary.org/wiki/czarny”