czarny
Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
zobacz też: czarne
[edytuj] czarny (język polski)
| czarne (1.1) tło |
wymowa: IPA: /ʧarnɨ/ wymowa
znaczenia:
przymiotnik
- (1.1) mający najciemniejszy możliwy kolor
- (1.2) należący do czarnych (2.1)
- (1.3) nielegalny
przymiotnik w użyciu rzeczownikowym
- (2.1) szach. czarne → gracz grający ciemnymi bierkami w grze w szachy, warcaby itp.
- (2.2) Czarny → pogard. o osobie czarnoskórej
- (2.3) pogard. ksiądz
odmiana: (1.1) lp czarn|y, ~a, ~e, ~i, ~e; stopień wyższy nie tworzy lub bardziej ~ lub ~iejszy; (2.1) blp; lm czarn|e, ~ych, ~ym, ~e, ~ymi, ~ych, ~e; (2.2-3) lp Czarn|y, ~ego, ~ym, ~ego, ~ym, ~ym, ~y; lm ~i, ~ych, ~ym, ~ych, ~ymi, ~ych, ~i przykłady:
- (1.1) Asia ma czarne włosy.
- (1.2) Czarny król uciekł z zagrożonego pola.
- (2.1) Zazwyczaj grając czarnymi przegrywam partię.
- (2.2) Do autobusu wsiadł jakiś Czarny.
- (2.3) Starsza pani z oburzeniem czytała plakat z hasłem: „Za dużo czarnych w polityce!”.
składnia:
kolokacje: (1.1) bocian czarny; (2.1) grać czarnymi; (2.3) Czarna rasa
synonimy: (2.2) Murzyn, pogard. czarnuch; (2.3) klecha, ksiądz
antonimy: (1.1-2) biały; (2.1) białe; (2.2) Białas
wyrazy pokrewne: (1.1) rzecz. czerń, czernidło; czas. czernieć/poczernieć, oczerniać; przysł. czarno; (2.2) forma żeńska Czarna; rzecz. Czarnuch
związki frazeologiczne: (1.1) ciało doskonale czarne, czarny charakter, czarna godzina, czarna polewka, czarna skrzynka, czarna owca, czarna magia, czarna dziura, czarny rynek, czarno na białym, czarna robota; (1.3) pracować na czarno; (2.2) Czarny Ląd
etymologia: (1.2, 2.1-2) z (1.1); (2.3) ponieważ księża noszą czarne (1.1) sutanny
uwagi: (2.2) dawniej nie było określeniem pogardliwym tłumaczenia:
- afrykanerski: (1.1) swart
- angielski: (1.1) black; (1.2, 2.1) Black; (2.2) Black
- arabski: (1.1) أسود (aswad)
- asturiański: (1.1) prietu
- baskijski: (1.1) beltz
- bengalski: (1.1) কালো
- białoruski: (1.1) чорны
- bułgarski: (1.1) черен
- chorwacki: (1.1) crn
- czeski: (1.1) černý
- dolnołużycki: (1.1) carny
- duński: (1.1) sort
- esperanto: (1.1) nigra
- fidżyjski: (1.1) loaloa
- fiński: (1.1) musta
- francuski: (1.1) noir
- górnołużycki: (1.1) čorny
- grecki: (1.1) μαύρος
- hawajski: (1.1) ʻeleʻele
- hebrajski: (1.1) שחור (szachor)
- hiszpański: (1.1-3) negro
- holenderski: (1.1-3) zwart
- interlingua: (1.1) nigre
- islandzki: (1.1) svartur
- japoński: (1.1) 黒い (kuroi)
- jidysz: (1.1) שוואַרץ (szwarc)
- kaszubski: (1.1) czôrny
- kataloński: (1.1) negre
- koreański: (1.1) 검정
- litewski: (1.1) juodas
- łaciński: (1.1) niger
- macedoński: (1.1) црн
- niemiecki: (1.1-3) schwarz
- norweski (bokmål): (1.1) svart
- osetyjski: (1.1) сау
- połabski: (1.1) cornĕ
- portugalski: (1.1) preto, prateado
- rosyjski: (1.1-2.2) чёрный
- rumuński: (1.1) negru
- serbski: (1.1) црна
- slovio: (1.1) cxernju (чернйу)
- słowacki: (1.1) čierny
- suahili: (1.1) eusi
- szwedzki: (1.1) svart; (1.2) svart; (1.3) svart
- tetum: (1.1) metan
- tok pisin: (1.1-3) blak
- turecki: (1.1) siyah
- ukraiński: (1.1-2) чорний
- wepski: (1.1) must
- węgierski: (1.1) fekete
- włoski: (1.1) nero