brać

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

[edytuj] brać (język polski)

lekarz bierze (1.1) narzędzie
kobieta bierze (1.3) masaż
piłkarze biorą się (2.2) za ręce
wymowa:
wymowa ?/i, IPA: [braʨ̑], AS: [brać]
znaczenia:

czasownik przechodni niedokonany (dk.  wziąć)

(1.1) chwytać coś ręką, unieść coś, posiąść coś
(1.2) pot.  przekroczyć, minąć coś
(1.3) korzystać z czegoś
(1.4) wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś
(1.5) zobowiązywać się do czegoś
(1.6) chwytać, łapać, zniewalać
(1.7) rozumieć, przyjmować coś
(1.8) weź, weźmy, weźcie używane jako zachęta do wykonania czynności
(1.9) pot.  wziąć jako czasownik posiłkowy w trybie rozkazującym
(1.10) kierować czymś/kimś, prowadzić coś, ustawiać coś
(1.11) zażywać coś
(1.12) kupić lub wynająć coś
(1.13) posiąść kogoś w sensie seksualnym
(1.14) uważać, postrzegać

czasownik zwrotny niedokonany brać się (dk.  wziąć się)

(2.1) rozpoczynać jakąś czynność
(2.2) chwytać siebie wzajemnie

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) bractwo
odmiana:
(1) koniugacja XI
 
forma liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. 2 os. 3 os. 1 os. 2 os. 3 os.
bezokolicznik brać
czas teraźniejszy biorę bierzesz bierze bierzemy bierzecie biorą
czas przeszły m brałem brałeś brał braliśmy braliście brali
f brałam brałaś brała brałyśmy brałyście brały
n brałom
(forma potencjalna)		 brałoś
(forma potencjalna)		 brało
(2) jak (1) + się nieodm. 
(3)
 
przypadek liczba pojedyncza
mianownik brać
dopełniacz braci
celownik braci
biernik brać
narzędnik bracią
miejscownik braci
wołacz braci
przykłady:
(1.1) Wziąłem sobie z wystawy ulotki reklamowe, długopisy i foldery.
(1.2) Kierowca wziął zakręt na pełnej szybkości.
(1.3) Literat z upodobaniem brał do swoich dzieł cytaty z Sokratesa.
(1.4) Biorę wszystkich na świadków, że jestem niewinny!
(1.5) Przekupstwo celników biorę na siebie.
(1.6) Nie brać jeńców!
(1.7) Przy niej nie można zażartować, wszystko bierze dosłownie.
(1.8) Weź, skończmy już z tym!
(1.9) Weźcie zamknijcie drzwi!
(1.10) Weźmy kurs z wiatrem.
(1.11) Panie doktorze, jestem już zdrowy i nie biorę już leków.
(1.12) Mimo niskiego standardu, zdecydowałem się brać to mieszkanie.
(1.13) Chłopaki, mówię wam, brałem tę laskę dziś dwa razy.
(1.14) Bierzesz mnie za kogoś, kim nie jestem.
(2.1) Niechętnie brał się do roboty.
(3.1) Rycerz został przyjęty do braci Joannitów.
składnia:
(1) brać + B. , nie brać + D. 
(2) brać się do + D. , brać się za + B. 
kolokacje:
(1.4) brać kogoś na świadka / za żonę / do pomocy / …
(1.5) brać coś na siebie
(1.9) brać kurs / kogoś ze sobą / coś na hol / …
(1.11) brać leki / narkotyki
(3.1) rycerska / szlachecka / … brać • brać rycerzy
synonimy:
(1.5) podejmować się
(3.1) bractwo
antonimy:
(1.1) dostać
wyrazy pokrewne:
(1) czas.  brać się; dobierać/dobrać, nabierać/nabrać, pobierać/pobrać, wybierać/wybrać, zabierać/zabrać
(3.1) rzecz.  brat
związki frazeologiczne:
brać do kieszeni • brać do ręki • brać do buzi • brać coś do siebie • brać coś na siebie • zwycięzca bierze wszystko • tylko ryba nie bierze • brać pod uwagę
etymologia:
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
Źródło „http://pl.wiktionary.org/w/index.php?title=brać&oldid=2787873”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Współpraca
Narzędzia
W innych językach