palić

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

palić (język polski)[edytuj]

on pali (1.1) flagę
mężczyzna pali (1.2)
one palą (2.1) ognisko
wymowa:
IPA[ˈpalʲiʨ̑], AS[palʹić], zjawiska fonetyczne: zmięk. 
znaczenia:

czasownik przechodni

(1.1) niszczyć coś za pomocą ognia
(1.2) wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
(1.3) o silniku spalinowym, pojeździe z takim silnikiem: zużywać jakąś ilość paliwa
(1.4) utrzymywać coś świecącym

czasownik nieprzechodni

(2.1) dorzucać drewno, węgiel i inne materiały łatwopalne do ognia, aby podtrzymać płomień
(2.2) pot.  parzyć, piec (wywoływać ból na ciele)

czasownik zwrotny palić się

(3.1) ulegać działaniu ognia, niszczeć pod wpływem ognia
(3.2) dawać światło, ciepło, dym, płonąc lub żarząc się[1]
(3.3) być opanowanym przez jakieś silne, gwałtowne uczucie[1]
(3.4) odczuwać do kogoś silny pociąg seksualny[1]
(3.5) mieć na coś wielką ochotę[1]
odmiana:
(1.1-4, 2.1-2) koniugacja VIa
przykłady:
(1.2) Czy ma pan ogień? Nie, nie palę.
(1.3) Ten samochód pali 7 litrów benzyny na sto kilometrów.
(1.4) Nie pal światła, już zrobiło się jasno.
(2.1) Od lat nie palimy w tym starym piecu.
(2.2) Kieliszek wódki palił go w gardło.
składnia:
(1.1-1.2) palić + B.  • nie palić + D. 
(2.1) palić + N.  w / na / … + Ms. 
(2.2) palić + B.  • nie palić + D. 
kolokacje:
(1.1) palić drewno / papier / ognisko / stos / …
(1.2) palić papierosy / fajkę / cygaro / …
(1.4) palić światło / lampę / …
(2.1) palić drzewem / węglem / … w piecu / na statku / …
synonimy:
(1.1) spalać
(1.2) ćmić, slang.  jarać, kopcić, reg. białost.  reg. śl.  kurzyć
antonimy:
(1.1) gasić
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  palący m , paląca f , paliwo n , palarnia f , palacz m , palaczka f , palnik m , palenisko n , niedopałek m , palenie n , zapalniczka f , spaliny nm.-os. , palarka f , zapalenie n , zapałka f 
czas.  podpalać, rozpalać, dopalać ndk. , dopalić dk. , napalać się ndk. , napalić się dk. , napalić dk. , odpalać ndk. , odpalić dk. , opalać ndk. , opalić dk. , przypalać ndk. , przypalić dk. , wypalać ndk. , wypalić dk. , zapalać ndk. , zapalić dk. 
przym.  palący, palny, niepalny, zapalony
związki frazeologiczne:
grunt pali się komuś pod nogami / grunt pali się komuś pod stopamipalić gumypalić jak lokomotywapalić jak smokpalić za sobą mosty
etymologia:
uwagi:
zobacz też: palić się; (2.2) czasownik rządzi biernikiem i zaprzeczony - dopełniaczem, ale nie tworzy strony biernej
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 hasło palić się w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.