kryształ

kryształ (język polski)

kryształ (1.1)

kryształy (1.2)

kryształ (1.3)

kryształ (1.6)

wymowa:

IPA: [ˈkrɨʃ.taw], AS: [kryš.tau̯] wymowa

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej; zob. zobacz też kryształ w Wikipedii

(1.2) pot. potocznie przezroczyste, ciężkie szkło ołowiowe do wyrobu dekoracyjnych wazonów, kielichów itp.; również wyrób z takiego szkła; zob. zobacz też szkło ołowiowe w Wikipedii

(1.3) cukier spożywczy w postaci drobnych kryształów (1.1)

(1.4) przen. przenośnie o czymś, co jest przezroczyste lub przejrzyste

(1.5) przen. przenośnie pochlebnie o człowieku uważanym za nieskazitelnego moralnie

(1.6) pot. potocznie środ. środowiskowy metaamfetamina, jeden z narkotyków

odmiana:

przykłady:

(1.1) Kryształy soli kamiennej mają kształt foremnych sześcianów.

(1.2) Jeszcze do niedawna na Dolnym Śląsku w kilku hutach szkła produkowano ręcznie zdobione kryształy.

(1.2) Dosyć sztywną mam szyję / i dlatego wciąż żyję, / że polityka dla mnie to w krysztale pomyje.

(1.3) Najchętniej kupowanym cukrem w Polsce jest kryształ.

(1.4) Lotna jaskółka muska kryształy jeziora, / I kogut bijąc skrzydły zapieje z wieczora

(1.4) Kryształ brylantowy wielu oczy zwodził; / Gdy się więc nad rubiny i szmaragdy drożył, / Ktoś prawdziwy dyament z nim obok położył.

(1.5) Mama wie, jak było naprawdę… że Leszek to kryształ i że właśnie dzięki Leszkowi i takim kolegom jak Leszek uwierzyłem w coś i jestem… dziś… taki, jak jestem…

(1.6) Podczas przeszukania u podejrzanego policja znalazła znaczne ilości haszyszu i tzw. kryształu – metaamfetaminy.

składnia:

kolokacje:

(1.1) kryształ soli / kwarcu • występować pod postacią kryształu • tworzyć kryształy

(1.2) projektować / produkować / dmuchać / barwić / zdobić / rżnąć / szlifować kryształy • kryształ zdobiony ręcznie / zdobiony maszynowo • kryształy Svarowskiego

synonimy:

(1.1) ciało krystaliczne

(1.2) szkło ołowiowe

(1.3) cukier kryształ

(1.5) ideał

antonimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik krystalizacja, dekrystalizacja, monokryształ, polikryształ, kwazikryształ, krystalizator, krystalografia, krystalit, krystaloid, krystalochemia, krystalofizyka, krystalina, krystalizarnia, krystalomancja, krystalometria, krystalotechnika, nanokryształ, biokrystalografia

zdrobn. zdrobniale kryształek

czas. czasownik krystalizować, dekrystalizować, wykrystalizować, skrystalizować, przekrystalizować

przym. przymiotnik kryształowy, krystaliczny, drobnokrystaliczny, skrystalizowany, wykrystalizowany, krystalograficzny, krystalizacyjny, ciekłokrystaliczny

przysł. przysłówek krystalicznie, kryształowo

związki frazeologiczne:

ciekły kryształ • kryształ górski • kryształ doskonały • symetria kryształu • pan, urząd, marszałek ma być jak kryształ • kryształ tak, ale ile razy rżnięty? • kryształ wód • być jak kryształ

etymologia:

gr. starogrecki κρύσταλλος

uwagi:

zob. zobacz też kryształ (ujednoznacznienie) w Wikipedii

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) crystal
• arabski: (1.1) بلورة f rodzaj żeński
• nowogrecki: (1.1) κρύσταλλος m rodzaj męski
• starogrecki: (1.1) κρύσταλλος m rodzaj męski
• szwedzki: (1.1-2) kristall w rodzaj wspólny

źródła: