bić

bić (język polski)

bić (1.1)

bić (1.2)

bić (1.3)

bić (1.4)

bić (1.5)

bić (1.6)

bić (1.7)

bić (1.8)

bić się (2.1)

wymowa:

wymowa, IPA: [bʲiʨ̑], AS: [bʹić], zjawiska fonetyczne: zmięk. zmiękczenie 

znaczenia:

czasownik przechodni

(1.1) uderzać kogoś, zadawać komuś ból

(1.2) o dzwonie i zegarze wytwarzać głośne odgłosy pracy

(1.3) o skrzydłach i rękach machać nimi

(1.4) o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls

(1.5) w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.

(1.6) o monetach, medalach produkować za pomocą stempla lub prasy

(1.7) uderzać w jakiś instrument perkusyjny

(1.8) zabijać zwierzęta

czasownik zwrotny

(2.1) ~ się → walczyć z przeciwnikiem lub wrogiem

(2.2) ~ się → zmagać się z jakimiś trudnościami

odmiana:

(1) koniugacja Xa

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		bić
czas teraźniejszy		biję	bijesz	bije	bijemy	bijecie	biją
czas przeszły	m	biłem	biłeś	bił	biliśmy	biliście	bili
	f	biłam	biłaś	biła	biłyśmy	biłyście	biły
	n	biłom (forma potencjalna)	biłoś (forma potencjalna)	biło
pozostałe formy czas przyszły m będę bił, będę bić będziesz bił, będziesz bić będzie bił, będzie bić będziemy bili, będziemy bić będziecie bili, będziecie bić będą bili, będą bić f będę biła, będę bić będziesz biła, będziesz bić będzie biła, będzie bić będziemy biły, będziemy bić będziecie biły, będziecie bić będą biły, będą bić n będę biło (forma potencjalna), będę bić będziesz biło, będziesz bić będzie biło, będzie bić czas zaprzeszły m biłem był biłeś był bił był biliśmy byli biliście byli bili byli f biłam była biłaś była biła była biłyśmy były biłyście były biły były n biłom było (forma potencjalna) biłoś było (forma potencjalna) biło było forma bezosobowa czasu przeszłego bito tryb rozkazujący – bij niech bije bijmy bijcie niech biją tryb przypuszczający m biłbym, byłbym bił biłbyś, byłbyś bił biłby, byłby bił bilibyśmy, bylibyśmy bili bilibyście, bylibyście bili biliby, byliby bili f biłabym, byłabym biła biłabyś, byłabyś biła biłaby, byłaby biła biłybyśmy, byłybyśmy biły biłybyście, byłybyście biły biłyby, byłyby biły n biłobym, byłobym biło (formy potencjalne) biłobyś, byłobyś biło (formy potencjalne) biłoby, byłoby biło imiesłów przymiotnikowy czynny m bijący, niebijący f bijąca, niebijąca bijące, niebijące n bijące, niebijące imiesłów przymiotnikowy bierny m bity bici f bita bite n bite imiesłów przysłówkowy współczesny bijąc, nie bijąc rzeczownik odczasownikowy bicie, niebicie

(2) koniugacja Xa

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		bić się
czas teraźniejszy		biję się	bijesz się	bije się	bijemy się	bijecie się	biją się
czas przeszły	m	biłem się	biłeś się	bił się	biliśmy się	biliście się	bili się
	f	biłam się	biłaś się	biła się	biłyśmy się	biłyście się	biły się
	n	biłom się (forma potencjalna)	biłoś się (forma potencjalna)	biło się
pozostałe formy czas przyszły m będę się bił, będę się bić będziesz się bił, będziesz się bić będzie się bił, będzie się bić będziemy się bili, będziemy się bić będziecie się bili, będziecie się bić będą się bili, będą się bić f będę się biła, będę się bić będziesz się biła, będziesz się bić będzie się biła, będzie się bić będziemy się biły, będziemy się bić będziecie się biły, będziecie się bić będą się biły, będą się bić n będę się biło (forma potencjalna), będę się bić będziesz się biło, będziesz się bić będzie się biło, będzie się bić czas zaprzeszły m biłem się był biłeś się był bił się był biliśmy się byli biliście się byli bili się byli f biłam się była biłaś się była biła się była biłyśmy się były biłyście się były biły się były n biłom się było (forma potencjalna) biłoś się było (forma potencjalna) biło się było forma bezosobowa czasu przeszłego bito się tryb rozkazujący – bij się niech się bije bijmy się bijcie się niech się biją tryb przypuszczający m biłbym się, byłbym się bił biłbyś się, byłbyś się bił biłby się, byłby się bił bilibyśmy się, bylibyśmy się bili bilibyście się, bylibyście się bili biliby się, byliby się bili f biłabym się, byłabym się biła biłabyś się, byłabyś się biła biłaby się, byłaby się biła biłybyśmy się, byłybyśmy się biły biłybyście się, byłybyście się biły biłyby się, byłyby się biły n biłobym się, byłobym się biło (formy potencjalne) biłobyś się, byłobyś się biło (formy potencjalne) biłoby się, byłoby się biło imiesłów przymiotnikowy czynny m bijący się, niebijący się f bijąca się, niebijąca się bijące się, niebijące się n bijące się, niebijące się imiesłów przymiotnikowy bierny m bity bici f bita bite n bite imiesłów przysłówkowy współczesny bijąc się, nie bijąc się rzeczownik odczasownikowy bicie się, niebicie się

przykłady:

(1.1) Wiktorio, nie bij pana, bo się spocisz!

(1.2) Na Anioł Pański biją dzwony.

(1.3) Pisklak bije powietrze skrzydłami bezskutecznie, próbując wzlecieć.

(1.4) Ale mi serce bije ze strachu.

(1.4) Na widok Pawła, Eli mocniej zabiło serce.

(1.7) Już tam ociec do swej Basi mówi zapłakany: "słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany". (J. Wybicki Mazurek Dąbrowskiego)

(1.8) Muchy i karaluchy można bić złożoną gazetą.

składnia:

kolokacje:

bić brawo / rekordy / monetę

synonimy:

(1.1) uderzać, tłuc

(1.2) tykać

(1.3) machać

(1.6) emitować, wybijać

(1.7) bębnić

(1.8) tłuc

antonimy:

wyrazy pokrewne:

czas. czasownik dobić, nabić, obić, odbić, przybić, podbić, ubić, wbić, wybić, zabić

rzecz. rzeczownik bicie, bitka, bitwa, bijak

przym. przymiotnik bity, bitny, bitewny

związki frazeologiczne:

bić pianę • bić się z myślami • bić się w czoło • bić się w piersi • bić się w cudze piersi • bić pokłony • bić na alarm • bić głową w mur • bić w dzwony • bić na trwogę • czyjeś serce bije dla kogoś • bić kogoś w czambuł • bić pięścią w stół • bić kogoś na głowę • komu bije dzwon? • gdzie dwóch się bije tam trzeci korzysta • niech cię kule biją • biją Boże bębny • bić po oczach • a u was biją murzynów • wulg. wulgarnie bić konia

etymologia:

uwagi:

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) beat, hit
• duński: (1.1) banke; (1.1,6) slå; (1.6) præge
• esperanto: (1.1) bati
• francuski: (1.1) frapper, battre; (1.2) sonner; (1.4) battre; (1.5) battre; (1.6) frapper, battre
• hiszpański: (1.1) pegar, golpear; (1.2) doblar, tocar; dar las horas; (1.4) latir; (1.5) matar; (1.6) acuñar
• interlingua: (1.1) bastonar, colpar, disgranar, frappar, massar, percuter; (1.4) palpitar
• nowogrecki: (1.1-5,7) χτυπάω, χτυπώ; (1.6) κόβω
• rosyjski: (1.1-2,4) бить; (1.2) тикать; (1.5) крыть
• słowacki: (1.1) biť
• suahili: (1.1) chapa; (1.1,4) dunda
• szwedzki: (1.1,2,4) slå; (1.6) prägla
• wilamowski: śłön

źródła: