kopać

kopać (język polski)

chłopiec kopie (1.1) piłkę

żołnierz kopie (1.1) w drzwi

ludzie kopią (1.2) ziemię

koparka kopie (1.2) w piasku

rolnicy kopią (1.1) ziemniaki

wymowa:

IPA: [ˈkɔpaʨ̑], AS: [kopać] wymowa

znaczenia:

czasownik przechodni

(1.1) uderzać kogoś / coś nogą

(1.2) wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny

(1.3) wydobywać minerały lub płody rolne z ziemi przy pomocy narzędzi lub maszyn

(1.4) pot. potocznie o broni palnej: odrzucać, uderzać w ramię po wystrzale

(1.5) pot. potocznie o elektryczności: razić prądem

czasownik zwrotny kopać się

(2.1) kopać (1.1) samego siebie

(2.2) kopać (1.1) siebie nawzajem

(2.3) pot. potocznie w aspekcie dokonanym: pójść gdzieś, przejść się, pobiec

(2.4) rzad. rzadki, rzadko używany brnąć przez coś, przedostawać się z trudem

odmiana:

(1) kop|ać, koniugacja IX, wyjątki: czas teraźniejszy p→pi; aspekt dokonany kopnąć

przykłady:

(1.1) Bronił się jak mógł: bił, gryzł i kopał.

(1.2) […] pot spływał mu kroplami z czoła, a on z dziką zawziętością kopał ziemię i nie ustawał, póki korzonka nie dostał spod kamieni... (W. Orkan: Krótki sen)

(2.3) Kopnij się do kiosku po paczkę szlugów.

(2.4) Odcięty od taboru, z oczyma zasypanymi śniegiem kopał się wtedy chłopak sam, mało co drogi widząc przed sobą […] (M. Konopnicka: Stacho Szafarczyk)

składnia:

kolokacje:

(1.1) kopać dół / rów / studnię / grób

(1.3) kopać ziemniaki

synonimy:

(1.1) pot. potocznie butować

antonimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik kopnięcie n rodzaj nijaki, kopniak m rodzaj męski, kopacz m rodzaj męski, koparka f rodzaj żeński, kopalnia f rodzaj żeński, wykopalisko nm.-os. rodzaj niemęskoosobowy, wykopki nm.-os. rodzaj niemęskoosobowy, kopanie n rodzaj nijaki, odkopywanie n rodzaj nijaki

czas. czasownik ndk. aspekt niedokonany wykopywać, dk. aspekt dokonany wykopać, ndk. aspekt niedokonany przekopywać, dk. aspekt dokonany przekopać, ndk. aspekt niedokonany zakopywać, dk. aspekt dokonany zakopać, ndk. aspekt niedokonany odkopywać, dk. aspekt dokonany odkopać, ndk. aspekt niedokonany okopywać, dk. aspekt dokonany okopać

przym. przymiotnik okopowy, kopalniany, wykopaliskowy, kopny

związki frazeologiczne:

kopnąć w kalendarz • niech cię gęś kopnie • samemu kopać sobie grób • kopać się z koniem • kopać pod kimś dołki • w mordę kopany

etymologia:

uwagi:

(1.2) tylko ndk. aspekt niedokonany; (2.2,4) tylko ndk. aspekt niedokonany

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) kick; (1.2) dig
• duński: (1.1) sparke; (1.2) grave
• esperanto: (1.1) piedbati
• francuski: (1.2) creuser
• hiszpański: (1.1) patear; (1.2) cavar
• japoński: (1.1) 蹴る
• jidysz: (1.1) בריקען (briken)
• niemiecki: (1.1) treten, (piłkę) kicken; (1.2-3) graben, buddeln; (1.2) ausheben; (1.3) fördern
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (1.?)
• rosyjski: (1.1) пинать, лягать, лягаться, толкать ногой; (1.2) копать, добывать
• szwedzki: (1.2) gräva
• węgierski: (1.2) ás
• włoski: (1.1) calciare; (1.2) zappare, scavare

źródła: