serce

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: serçesərçə

serce (język polski)[edytuj]

serce (1.1)
serce (1.5)
serce (1.6)
wymowa:
IPA[ˈsɛrʦ̑ɛ], AS[serce]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie; zob. też serce w Wikipedii
(1.2) przen. pot. współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
(1.3) przen. zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej
(1.4) przen. pot. miejsce, gdzie czyjeś uczucia, często miłości
(1.5) część dzwonu, która uderza w jego ściany i powoduje dźwięk
(1.6) przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości
(1.7) przen. centrum, najważniejsza część czegoś
odmiana:
(1.1-7)
przykłady:
(1.1) Płazy mają tylko jedną komorę serca.
(1.2) Zmarły ksiądz miał wiele serca dla bezdomnych dzieci.
(1.3) Nasi piłkarze nie mają serca do gry.
(1.4) Informacja o śmierci papieża napełniła bólem serca wielu osób.
(1.5) Stary dzwon przetopiono na armaty, a serce oddano do muzeum.
(1.7) W samym sercu miasta czytam to na twojej twarzy, / W samym sercu miasta coś się nam przydarzy.[1]
składnia:
(1.2) serce dla + D.
(1.3) serce do + D.
kolokacje:
(1.1) zawał serca • serce pracuje / pompuje krew / bije / boli / … • rytm serca • komora / przedsionek serca • serce przebite strzałą
(1.2) być bez serca, nie mieć serca
(1.3) wkładać w coś wiele / mało / … serca
synonimy:
(1.1) pot. pikawa, st.pol. sirce, st.pol. sierce
(1.4) wątroba
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. serdeczność f, sercowiec m
zdrobn. serduszko n
zgrub. serducho
przym. sercowy, wewnątrzsercowy, serdeczny
przysł. sercowo, serdecznie
związki frazeologiczne:
głos sercagołębie sercekamień komuś spadł z sercamieć serce z kamieniależeć na serculwie serceotworzyć swoje sercerobić coś z drżeniem sercaserce lgnie do kogośserce się komuś krajeserce komuś krwawiserce się rwie do kogośserce zamiera z trwogisercem być przy kimśśmiać się z całego sercaz całego sercaz ręką na sercuzłamać serce
etymologia:
ogólnosłowiańskie (por. czes. srdce, ros. сердце) < czes. srdce (wcześniej istniały w polszczyźnie formy sirce, sierce) < prasł. *sŕdъce < prasł. *sŕdъ (por. litew. širdis) < praindoeur. *k'erd-środek, wnętrze, serce (skąd także niem. Herz, st.ang. heorte, łac. cor, łac. cordis)[2]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. Pod Budą Piosenka o mojej ulicy, słowa Andrzej Sikorowski
  2. hasło serce w: Izabela Malmor, Słownik etymologiczny języka polskiego, s. 366, Warszawa-Bielsko-Biała, Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, 2009, ISBN 978-83-262-0146-2.