serce

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: serçesərçə

serce (język polski)[edytuj]

serce (1.1)
serce (1.5)
serce (1.6)
wymowa:
IPA[ˈsɛrʦ̑ɛ], AS[serce]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat.  u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie; zob.  też serce w Wikipedii
(1.2) przen. , pot.  współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
(1.3) przen.  zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej
(1.4) przen. , pot.  miejsce, gdzie czyjeś uczucia, często miłości
(1.5) część dzwonu, która uderza w jego ściany i powoduje dźwięk
(1.6) przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości
(1.7) przen.  centrum, najważniejsza część czegoś
odmiana:
(1.1-7)
przykłady:
(1.1) Płazy mają tylko jedną komorę serca.
(1.2) Zmarły ksiądz miał wiele serca dla bezdomnych dzieci.
(1.3) Nasi piłkarze nie mają serca do gry.
(1.4) Informacja o śmierci papieża napełniła bólem serca wielu osób.
(1.5) Stary dzwon przetopiono na armaty, a serce oddano do muzeum.
(1.7) W samym sercu miasta czytam to na twojej twarzy, / W samym sercu miasta coś się nam przydarzy.[1]
składnia:
(1.2) serce dla + D. 
(1.3) serce do + D. 
kolokacje:
(1.1) zawał serca • serce pracuje / pompuje krew / bije / boli / … • rytm serca • komora / przedsionek serca
(1.2) być bez serca, nie mieć serca
(1.3) wkładać w coś wiele / mało / … serca
synonimy:
(1.1) pot.  pikawa, st.pol.  sirce, st.pol.  sierce
(1.4) wątroba
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  serdeczność f 
zdrobn.  serduszko n 
zgrub.  serducho
przym.  sercowy, wewnątrzsercowy, serdeczny
przysł.  sercowo, serdecznie
związki frazeologiczne:
głos sercagołębie sercekamień komuś spadł z sercamieć serce z kamieniależeć na serculwie serceotworzyć swoje sercerobić coś z drżeniem sercaserce lgnie do kogośserce się komuś krajeserce komuś krwawiserce się rwie do kogośserce zamiera z trwogisercem być przy kimśśmiać się z całego sercaz całego sercaz ręką na sercuzłamać serce
etymologia:
ogólnosłowiańskie (por.  czes.  srdce, ros.  сердце) < czes.  srdce (wcześniej istniały w polszczyźnie formy sirce, sierce) < prasł.   *sŕdъce < prasł.   *sŕdъ (por.  litew.  širdis) < praindoeur.   *k'erd-środek, wnętrze, serce (skąd także niem.  Herz, st.ang.  heorte, łac.  cor, łac.  cordis)[2]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. Pod Budą Piosenka o mojej ulicy, słowa Andrzej Sikorowski
  2. hasło serce w: Izabela Malmor, Słownik etymologiczny języka polskiego, s. 366, Warszawa-Bielsko-Biała, Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, 2009, ISBN 978-83-262-0146-2.