Indeks:Polski - Regionalizmy łódzkie

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika


A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ż

[edytuj] A

  • Andrzeja – lub na Andrzeja – czyli na ulicy Andrzeja Struga, inaczej niż gdzie indziej używa się tej nazwy od imienia a nie od nazwiska, pochodzi to z czasów przedwojennych, gdy ulica nosiła imię św. Andrzeja.
  • angielka – białe pieczywo o wydłużonym kształcie

[edytuj] B

  • badylarz – zawodowy hodowca kwiatów – lub bogaty, prywatny przedsiębiorca
  • bajbor – kamień
  • bałuciorz – mieszkaniec łódzkiej dzielnicy Bałuty
  • betka – drobna sprawa
  • bibczeć – używać klaksona
  • bigiel – tłum, zgiełk, miejsce spotkań
  • biurwa – pogardliwie pracownica biura
  • botanik – ogród botaniczny – jedno z osiedli łódzkich leżących obok ogrodu przyjęło nawet taką nazwę dla siebie
  • brzuszek – surowy boczek (element mięsny)

[edytuj] C

  • chałka – bułka słodka pleciona
  • chechłać – kroić, ciąć tępym narzędziem; kręcić rozrusznikiem samochodu, odpalać samochód
  • cieć – dozorca, gospodarz domu
  • cięgi – lanie
  • czarne – rodzaj krwistej kiełbasy, także zupa zaprawiana krwią drobiową (najczęściej z kaczki)
  • cztujda – gęsta zupa
  • chlanie – jedzenie
  • chęchy albo chynchy – krzaki
  • ciekać - biegać
  • cymba - przedwojenna nazwa tramwaju.

[edytuj] D

  • drach – czworokątny latawiec
  • drapoki – drewniane trepy wzmocnione drutem przymocowanym do podeszew
  • drygle – zimne nóżki (garmażeryjne)
  • dudy – płucka (podroby)
  • dulawka – lufka do papierosów
  • dyliżans - tramwaj, który jeździ z Łodzi do Zgierza i Ozorkowa

[edytuj] E

  • ekspres – suwak; zamek błyskawiczny

[edytuj] F

  • fajowo – fajnie, fantastycznie
  • fifka – to samo co dulawka
  • foliówka - torebka foliowa
  • fuksówka - impreza integracyjna dla studentów pierwszego roku

[edytuj] G

  • guma – taksówka, równorzędnie używa się też "złotówa"
  • galancie – sporo, ładnie, dobrze
  • galanty – duży, ładny, dobry

[edytuj] K

  • kanar – kontroler biletów w środkach komunikacji miejskiej
  • kapeć – pęknięta opona
  • kasiarz – mężczyzna bogaty, z grubym portfelem
  • kasiasty – posiadający dużą gotówkę
  • kijowo – fatalnie od kija, którym dostawało się lanie (inaczej niż podaje Słownik Gazety Wyborczej)
  • klapitka – rodzaj kamienicy
  • kontrol – kontrola biletów w środkach komunikacji miejskiej
  • kopsnąć – podać coś komuś
  • kozik – scyzorek
  • krańcówka – pętla linii tramwajowej lub autobusowej
  • kroić – kraść
  • komórka – piwnica
  • kulos — pogardliwie o nodze; częściej używane w liczbie mnogiej w postaci kulosy

[edytuj] L

  • landara – szafa trzydrzwiowa – wulgarnie gruba kobieta-śmieciarka
  • lebera – wątrobianka (wyrób garmażeryjny)
  • leberka – kiełbasa pasztetowa
  • lipko – wziernik w drzwiach, który służył do lukania
  • lipo – lub lajpo - podbite oko, np. "Ale masz lajpo, kto ci to zrobił"
  • lolek – mężczyzna, którego da się oszukać, okraść, lub zlekceważyć
  • lufa – 1. kieliszek wódki; 2. piękna dziewczyna
  • lukać – podglądać
  • laps – niedorajda

[edytuj] Ł

  • łapieć - but domowy
  • łoić – pić wódkę lub zamiennie i zależnie od sytuacji kraść, bić
  • łosiu – podobnie jak lolek tylko bardziej nieporadny
  • łypnąć – czyli spojrzeć na coś, wypatrywać coś.
  • łodziak - łodzianin

[edytuj] M

  • malina – oddaje oznakę najwyższego zachwytu nad kimś lub czymś, (także "gites malina")
  • manto – to samo co cięgi, czyli lanie
  • marchewka – pięta u nogi – popularnie skrobać komuś marchewki, czyli wchodzić na kogoś.
  • materac – prostytutka
  • maszynka – kobieta potężna, na której można zawiesić oko
  • meta – inaczej melina, miejsce zakupu nielegalnego alkoholu
  • miejscówka – zmiana znaczeniowa oznaczająca mieszczucha – ważniaka
  • migawka – bilet okresowy komunikacji miejskiej
  • miungwa — maruda
  • mizeria – okres nudy, braku zajęcia
  • mosiądz – monety

[edytuj] N

  • naród – zmiana znaczeniowa słowa, ograniczająca się do grupy np. z danej dzielnicy Łodzi
  • na ile – ile kosztuje

[edytuj] O

  • obceniać – spoglądać podejrzliwie
  • ogonek – kolejka w sklepie (już wymiera)
  • opchnąć – coś – czyli inaczej sprzedać coś

[edytuj] P

  • pampuchy – pyzy na parze
  • pazur – skąpiec
  • pęk - supeł
  • picno – przenikliwie zimno, mroźnie (zazwyczaj również wietrznie)
  • puszka – śmietnik
  • po czemu – po ile, za ile, ile kosztuje. Rusycyzm. Używane bardzo rzadko i najczęściej przez przedstwicieli starszego pokolenia.
  • po lewo, po prawo - na lewo, na prawo

[edytuj] R

  • rollwaga – wóz konny służący do przewożenia złomu lub bawełny
  • ruchać się – poruszać się szybko – zwrot używany przez starszych mieszkańców miasta Łodzi
  • ryga – kartka w kratkę, używana do pisania w zeszytach gładkich

[edytuj] S

  • schabik – papieros bez filtra
  • siajowy – podłej jakości, niewiele warte (wyraz pochodzi od imienia Szai Rosenbaltta, łódzkiego fabrykanta, którego fabryki słynęły z lichych wyrobów)
  • skoczyć – pójść – np. skoczyć na bałucki – czyli pójść na bałucki rynek
  • skuśka – skróty – np. pójść na skuśkę, czyli pójść na skróty
  • sładniej – łatwiej, ładniej, lepiej
  • składny – poukładany
  • statki – naczynia w zlewie, np. "Idę pozmywać statki"
  • szajski – bardzo złej jakości (wyraz pochodzi od imienia Szai Rosenbaltta, łódzkiego fabrykanta, którego fabryki słynęły z lichych wyrobów)
  • sznytka - kromka chleba

[edytuj] Ś

  • ślepotka – wódka z nielegalnego źródła

[edytuj] T

  • towar – tkanina
  • tytka – papierowa torebka, woreczek od herbaty ekspresowej
  • trambambula – gra - piłkarzyki

[edytuj] W

[edytuj] Z

  • zaciukać – zabić, stare znaczenie zaciąć kogoś nożem – słowo używane przez uliczny element
  • zapiąć – dokonać zakończenia jakiegoś procesu; dla młodzieży tyle co odbyć stosunek płciowy (zapiąłem ją wczoraj)
  • złotówa – taksówka, równorzędnie do guma.
  • z miasta Łodzi – konstrukcja składniowa przestrzegana przez łodzian starszej daty, zamiast wyrażenia "z Łodzi" nasuwającego skojarzenie ze "złodziejem"
  • żulik – chleb turecki z rodzynkami


Zobacz też: