ząb

ząb (język polski)

zęby (1.1) człowieka

zęby (1.2) w kołach zębatych

zęby (1.3)

wymowa:

IPA: [zɔ̃mp], AS: [zõmp], zjawiska fonetyczne: wygł. utrata dźwięczności w wygłosie • nazal. nazalizacja • asynch. ą  asynchroniczna wymowa ą 

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) med. medycyna, medyczny kość znajdująca się w jamie ustnej lub gębowej, ułatwiająca gryzienie pokarmu; zob. zobacz też zęby (anatomia człowieka) w Wikipedii

(1.2) techn. technika fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

(1.3) techn. technika ostry występ, tworzący krawędź tnącą

(1.4) trójkątna dekoracja

odmiana:

(1)

 

przypadek	liczba pojedyncza	liczba mnoga
mianownik	ząb	zęby
dopełniacz	zęba	zębów
celownik	zębowi	zębom
biernik	ząb	zęby
narzędnik	zębem	zębami
miejscownik	zębie	zębach
wołacz	zębie	zęby

przykłady:

(1.1) Kiedy kogoś bolą zęby, to powinien iść do dentysty.

(1.2) To koło ma ząb wielkości człowieka!

składnia:

kolokacje:

(1.1) myć / czyścić zęby • szczoteczka do zębów • szczerzyć / zacisnąć zęby • sztuczny ząb • złoty ząb • ząb mądrości

(1.2) ząb grzebienia / pługa / koła zębatego /...

synonimy:

antonimy:

(1.1) szczerba

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik uzębienie, zębatka, ząbek, zębisko

czas. czasownik zazębiać/zazębić (się)

przym. przymiotnik zębaty, zębowy

związki frazeologiczne:

ni w ząb • ząb czasu • z zębem • trzymać język za zębami • zjeść zęby na czymś • uzbrojony po zęby • coś na ząb • przynieść coś w zębach • mówić przez zęby • płacz i zgrzytanie zębów

przysłowia: darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby • oko za oko, ząb za ząb

etymologia:

uwagi:

nazwy zębów: siekacz, kieł, ząb trzonowy

tłumaczenia:

• albański: (1.1) dhëmb
• angielski: (1.1) tooth; (1.2) tooth
• arabski: (1.1) سن m rodzaj męski
• awarski: (1.1) ца
• baskijski: (1.1) hortz
• białoruski: (1.1) зуб m rodzaj męski
• bułgarski: (1.1) зъб m rodzaj męski
• chorwacki: (1.1) zub m rodzaj męski
• czeski: (1.1) zub
• dolnołużycki: (1.1) zub m rodzaj męski
• duński: (1.1) tand w rodzaj wspólny; (1.2) tand w rodzaj wspólny
• esperanto: (1.1) dento
• francuski: (1.1) dent f rodzaj żeński
• górnołużycki: (1.1) zub m rodzaj męski
• hebrajski: (1.1) שן f rodzaj żeński (szen)
• hiszpański: (1.1) diente m rodzaj męski
• islandzki: (1.1) tönn n rodzaj nijaki
• jidysz: (1.1) צאָן m rodzaj męski (con)
• litewski: (1.1) dantis m rodzaj męski
• łaciński: (1.1) dens m rodzaj męski
• macedoński: (1.1) заб m rodzaj męski
• niemiecki: (1.1) Zahn m rodzaj męski; (1.2) Zahn m rodzaj męski
• nowogrecki: (1.1-3) δόντι n rodzaj nijaki
• ormiański: (1.1) ատամ
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (1.1) myć zęby:
• portugalski: (1.1.-2) dente m rodzaj męski
• rosyjski: (1.1) зуб m rodzaj męski
• rumuński: (1.1) dinte m rodzaj męski
• suahili: (1.1) jino
• szwedzki: (1.1) tand w rodzaj wspólny
• ukraiński: (1.1) зуб m rodzaj męski
• wilamowski: (1.1) coon; (1.2) coon
• włoski: (1.1) dente

źródła: