tłumaczyć

tłumaczyć (język polski)

wymowa:

IPA: [twũˈmaʧ̑ɨʨ̑], AS: [tu̯ũmačyć], zjawiska fonetyczne: nazal. nazalizacja 

znaczenia:

czasownik przechodni niedokonany (dk. aspekt dokonany wytłumaczyć)

(1.1) wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś

(1.2) wyjaśniać, podawać powód, dla którego postąpiło się w dany sposób

czasownik przechodni niedokonany (dk. aspekt dokonany przetłumaczyć)

(2.1) wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. aspekt dokonany brak)

(3.1) pracować jako tłumacz, być tłumaczem

czasownik zwrotny niedokonany tłumaczyć się (dk. aspekt dokonany brak)

(4.1) wyjaśniać, podawać powód swojego postępowania (patrz znaczenie 1.3)

(4.2) dać się przetłumaczyć

odmiana:

(1-3) koniugacja VIb

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		tłumaczyć
czas teraźniejszy		tłumaczę	tłumaczysz	tłumaczy	tłumaczymy	tłumaczycie	tłumaczą
czas przeszły	m	tłumaczyłem	tłumaczyłeś	tłumaczył	tłumaczyliśmy	tłumaczyliście	tłumaczyli
	f	tłumaczyłam	tłumaczyłaś	tłumaczyła	tłumaczyłyśmy	tłumaczyłyście	tłumaczyły
	n	tłumaczyłom (forma potencjalna)	tłumaczyłoś (forma potencjalna)	tłumaczyło
pozostałe formy czas przyszły m będę tłumaczył, będę tłumaczyć będziesz tłumaczył, będziesz tłumaczyć będzie tłumaczył, będzie tłumaczyć będziemy tłumaczyli, będziemy tłumaczyć będziecie tłumaczyli, będziecie tłumaczyć będą tłumaczyli, będą tłumaczyć f będę tłumaczyła, będę tłumaczyć będziesz tłumaczyła, będziesz tłumaczyć będzie tłumaczyła, będzie tłumaczyć będziemy tłumaczyły, będziemy tłumaczyć będziecie tłumaczyły, będziecie tłumaczyć będą tłumaczyły, będą tłumaczyć n będę tłumaczyło (forma potencjalna), będę tłumaczyć będziesz tłumaczyło, będziesz tłumaczyć będzie tłumaczyło, będzie tłumaczyć czas zaprzeszły m tłumaczyłem był tłumaczyłeś był tłumaczył był tłumaczyliśmy byli tłumaczyliście byli tłumaczyli byli f tłumaczyłam była tłumaczyłaś była tłumaczyła była tłumaczyłyśmy były tłumaczyłyście były tłumaczyły były n tłumaczyłom było (forma potencjalna) tłumaczyłoś było (forma potencjalna) tłumaczyło było forma bezosobowa czasu przeszłego tłumaczono tryb rozkazujący – tłumacz niech tłumaczy tłumaczmy tłumaczcie niech tłumaczą tryb przypuszczający m tłumaczyłbym, byłbym tłumaczył tłumaczyłbyś, byłbyś tłumaczył tłumaczyłby, byłby tłumaczył tłumaczylibyśmy, bylibyśmy tłumaczyli tłumaczylibyście, bylibyście tłumaczyli tłumaczyliby, byliby tłumaczyli f tłumaczyłabym, byłabym tłumaczyła tłumaczyłabyś, byłabyś tłumaczyła tłumaczyłaby, byłaby tłumaczyła tłumaczyłybyśmy, byłybyśmy tłumaczyły tłumaczyłybyście, byłybyście tłumaczyły tłumaczyłyby, byłyby tłumaczyły n tłumaczyłobym, byłobym tłumaczyło (formy potencjalne) tłumaczyłobyś, byłobyś tłumaczyło (formy potencjalne) tłumaczyłoby, byłoby tłumaczyło imiesłów przymiotnikowy czynny m tłumaczący, nietłumaczący f tłumacząca, nietłumacząca tłumaczące, nietłumaczące n tłumaczące, nietłumaczące imiesłów przysłówkowy współczesny tłumacząc, nie tłumacząc rzeczownik odczasownikowy tłumaczenie, nietłumaczenie

przykłady:

(1.1) Dopiero wujek wytłumaczył mi, co to są procenty.

(1.2) Choroba żony tłumaczyła jego nieobecność.

(2.1) Od lat tłumaczę techniczne teksty z angielskiego na polski, ale z takim zwrotem spotykam się pierwszy raz.

(3.1) Czy twój znajomy tłumaczy jeszcze na angielski?

(4.1) Uczeń długo tłumaczył się, czemu nie zrobił pracy domowej.

(4.2) Idiomów nie tłumaczy się dosłownie.

składnia:

(1.1) tłumaczyć + B. biernik + C. celownik, nie tłumaczyć + D. dopełniacz + C. celownik

(1.2) tłumaczyć + B. biernik (nie tłumaczyć + D. dopełniacz) z + D. dopełniacz, + N. narzędnik

(2.1) tłumaczyć + B. biernik z + D. dopełniacz na + B. biernik, nie tłumaczyć +D. dopełniacz z + D. dopełniacz na + B. biernik

kolokacje:

(1.1) tłumaczyć zadanie/matematykę/wykład/… komuś (synowi/koledze/…)

(1.2) tłumaczyć się/kogoś/… ze spóźnienia/zaniedbania/… brakiem czasu/ważnymi sprawami/chorobą/…; tłumaczyć (się) mętnie/wykrętnie

(2.1) tłumaczyć film/książkę/literaturę piękną/tekst/wypowiedź/… z polskiego/angielskiego/… na polski/angielski/…;konsekutywnie/symultanicznie/pisemnie/ustnie

(3.1) tłumaczyć od dwóch/trzech… lat; długo/krótko; rzetelnie/terminowo/szybko/wolno

synonimy:

(1.1) wyjaśniać, objaśniać, uświadamiać, uczyć

(1.2) usprawiedliwiać

(2.1) przekładać

antonimy:

wyrazy pokrewne:

czas. czasownik wytłumaczyć dk. aspekt dokonany, przetłumaczyć dk. aspekt dokonany

rzecz. rzeczownik tłumaczenie, tłumacz, tłumaczka

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

Do 1936 pisane tłómaczyć.

tłumaczenia:

• albański: (2.1) përkthej
• angielski: (1.1) explain; (2.1) translate, interpret
• arabski: (3.1) ترجم
• dolnołużycki: (2.1) pśestajaś
• duński: (1.1) forklare; (2.1) oversætte, fortolke
• francuski: (1.1) expliquer; (1.2) expliquer; (2.1) traduire
• hawajski: (1.1) wehewehe; (2.1) mahele
• hiszpański: (1.1) explicar; (1.2) explicar; (2-3) traducir, interpretar
• holenderski: (1.1) uitleggen; (1.2) zich verontschuldigen; (2.1) vertalen; (3.1) vertalen
• islandzki: (1.1) skýra; (1.2) afsaka; (2.1) þýða
• niemiecki: (1.1) erklären, erläutern; (1.2) (sich) entschuldigen; (2.1) übersetzen, dolmetschen
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (1-2) czasownik kierunkowy: tłumaczyć mi, dla mnie, wytłumacz mi: , tłumaczyć ci, dla ciebie:
• portugalski: (2.1) traduzir
• rosyjski: (1.1) объяснять; (1.2) объяснять; (2.1) переводить
• slovio: (2.1) perevodit/переводит
• staropolski: (1.1) tłomaczyć
• szwedzki: (2.1) översätta
• włoski: (2.1) tradurre

źródła: