duma

duma (język polski)

wymowa:

IPA: [ˈdũma], AS: [dũma], zjawiska fonetyczne: nazal. nazalizacja  wymowa

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poczucie osobistej godności

(1.2) zbyt wysokie mniemanie o sobie

(1.3) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1); chluba

(1.4) lit. literacko gatunek pieśni epickiej lub liryczno-epickiej wychwalającej bohaterów wojennych, rodzaj elegii

czasownik, forma pochodna

(2.1) lp liczba pojedyncza, 3 os. osoba, f rodzaj żeński, n rodzaj nijaki; zob. zobacz: dumać

odmiana:

(1.1-3) lp liczba pojedyncza dum|a, ~y, ~ie, ~ę, ~ą, ~ie, ~o; blm bez liczby mnogiej

(1.4) lp liczba pojedyncza jak (1.1-3); lm liczba mnoga dum|y, ~, ~om, ~y, ~ami, ~ach, ~y

przykłady:

(1.1) Na obrazie widać zdecydowanego XVI-wiecznego (= szesnastowiecznego) szlachcica patrzącego przed siebie z wyraźną dumą.

(1.2) Ze słyszalną dumą w głosie stwierdziła, że świat byłby piękniejszy, gdyby wszyscy byli tacy jak ona.

(1.3) Gratulujemy ci wszyscy z całego serca z okazji wygrania konkursu. Jesteś dumą naszej rodziny.

(1.4) Dumy pochodzą z XVII wieku i wykonywane były przy akompaniamencie różnych instrumentów.

składnia:

kolokacje:

(1.1-2) ~a kogoś rozpiera/roznosi • szlachetna/niepohamowana/obrażona/urażona/… ~a • ~a nie pozwala komuś płakać/kłamać/skarżyć się/… • coś napawa kogoś ~ą • czyjeś serce wzbiera/przepełnia się ~ą • mieć poczucie ~y • mówić o czymś i/lub kimś z ~ą • patrzeć/spoglądać na coś i/lub kogoś z ~ą

synonimy:

(1.1) godność, ambicja, honor

(1.2) pycha, nieprzystępność, wyniosłość

(1.3) chluba, chwała, ozdoba

antonimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik zaduma, dumanie

przym. przymiotnik dumny

czas. czasownik dumać

przysł. przysłówek dumnie

związki frazeologiczne:

(1.1-2) wzbijać kogoś w dumę (= wbijać kogoś w dumę)

etymologia:

(1.4) z ukr. ukraiński

uwagi:

tłumaczenia:

• angielski: (1.1-3) pride; (1.2) haughtiness; (1.3) glory
• arabski: (1.1-2) أنفة f rodzaj żeński (1.2) شموخ, مباهاة, بذخ, تكبر
• czeski: (1.1-2) pýcha f rodzaj żeński; (1.3) hrdost f rodzaj żeński
• hiszpański: (1.1-2) orgullo m rodzaj męski
• interlingua: (1.1-2) orgolio
• jidysz: (1.1-3) שטאָלץ m rodzaj męski (sztolc)
• kaszubski: (1.1-2) bùcha
• niemiecki: (1.1-3) Stolz m rodzaj męski
• norweski (bokmål): (1.1-2) stolthet w rodzaj wspólny
• portugalski: (1.1-2) orgulho m rodzaj męski
• rosyjski: (1.1-2) гордость f rodzaj żeński
• slovio: (1.1-2) gordost (гордост)
• włoski: (1.1-3) orgoglio m rodzaj męski

źródła: