kroić

kroić (język polski)

ktoś kroi (1.1) chleb

kroić się (1.2) na burzę

oni kroją (1.3) buty

kroić (1.4)

wymowa:

IPA: [ˈkrɔ.^jiʨ̑], AS: [kro.^i ̯ić], zjawiska fonetyczne: epenteza i ̯  epenteza /j/  wymowa

znaczenia:

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

(1.2) przen. przenośnie pot. potocznie szykować się na coś złego

(1.3) slang. slangowo środ. środowiskowy kraść

(1.4) pot. potocznie dokonywać operacji chirurgicznej

odmiana:

przykłady:

(1.2) Już przed meczem widać było, że kroi się na niezłą rozróbę.

składnia:

kolokacje:

(1.1) kroić chleb / szynkę / jabłko / ogórek / ser / materiał / tkaninę • o sposobie: kroić w (na) plasterki / w (na) kromki / w kostkę / w (na) półplasterki / w piórka / w (na) ćwiartki / w ósemki / w dzwonka / w krążki / na połówki / na pół / na zapałki / w słupki / na talarki / na porcje / na kawałki / na paski / na skos • o przeznaczeniu: kroić na kanapkę (do kanapki) / na chleb (do chleba) / do bułki / do obiadu / do potrawy • kroić grubo / drobno / równo / dokładnie / precyzyjnie / krzywo / zgrubnie / pod kątem • kroić nożem / scyzorykiem / nożycami / nożyczkami / szablą / krajarką / krajalnicą • kroić na desce / na talerzu / na stole / na blacie / na stolnicy

(1.2) kroi się na awanturę / na rozróbę / na bójkę / na deszcz / na burzę / na sztorm / strajk / podwyżka cen

(1.3) kroić fanty / radio / portfel / samochód • kroić komuś / skądś / z czegoś / coś

(1.4) dać się kroić

synonimy:

siekać, ciąć

(1.1) ciąć, ciachać, rżnąć, rzezać, rozbierać; reg. łódz. regionalizm łódzki chechłać; reg. pozn. regionalizm poznański bzybzać

(1.2) szykować się, zanosić się, zapowiadać się

(1.3) kraść, świsnąć, wykraść; wulg. wulgarnie zapierdolić, zajebać

(1.4) operować, zoperować

antonimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik krajalnica, krajanka, krajarka, krawcowa, krawczyk, krawiec, krawiectwo, krojczy, krojenie, krojownia, krój, skrawanie, skrawarka, skrawek, wykrój

czas. czasownik dokroić, krajać, nadkroić, okrawać, okroić, pokroić, przekroić, przykroić, rozkroić, skrawać, ukroić, wkrajać, wkroić, wykrawać

przym. przymiotnik dokrojony, krajany, krawiecki, krojczy, krojony, okrojony, nadkrojony, pokrojony, przekrojony, rozkrojony, skrawany, skrojony, ukrojony, wkrojony, wykrojony

związki frazeologiczne:

kroić kogoś na kawałki • kroić skórę na niedźwiedziu • kroić tępym nożem • serce się kroi • z cudzej skóry szeroko się rzemień kroi

etymologia:

uwagi:

„kroić” najczęściej dotyczy jedzenia; por. porównaj ciąć

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) cut, slice
• arabski: (1.1) قطع
• dolnołużycki: (1.1) rězaś
• duński: (1.1) skære
• esperanto: (1.1) tranĉi
• francuski: (1.1) couper
• hiszpański: (1.1) cortar
• islandzki: (1.1) sneiða
• jidysz: (1.1) שנײַדן (sznajdn)
• niemiecki: (1.1) schneiden
• norweski (bokmål): (1.1) skjære, skive
• nowogrecki: (1.1) κόβω, τεμαχίζω
• rosyjski: (1.1) резать
• węgierski: (1.1) vág

źródła: