dać

dać (język polski)

żołnierz dał (1.1) coś cywilom

wymowa:

IPA: [daʨ̑], AS: [dać] wymowa

znaczenia:

czasownik przechodni dokonany (ndk. aspekt niedokonany dawać)

(1.1) wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś

(1.2) pozwolić, umożliwić coś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. aspekt niedokonany dawać)

(2.1) pot. potocznie o kobiecie: umożliwić odbycie z sobą stosunku seksualnego, por. porównaj dać dupy

czasownik zwrotny dokonany dać się (ndk. aspekt niedokonany dawać się)

(3.1) umożliwić komuś pokonanie się lub oszukanie

(3.2) być możliwym do wykonania

odmiana:

koniugacja I

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		dać
czas przyszły prosty		dam	dasz	da	damy	dacie	dadzą
czas przeszły	m	dałem	dałeś	dał	daliśmy	daliście	dali
	f	dałam	dałaś	dała	dałyśmy	dałyście	dały
	n	dałom (forma potencjalna)	dałoś (forma potencjalna)	dało
pozostałe formy czas zaprzeszły m dałem był dałeś był dał był daliśmy byli daliście byli dali byli f dałam była dałaś była dała była dałyśmy były dałyście były dały były n dałom było (forma potencjalna) dałoś było (forma potencjalna) dało było forma bezosobowa czasu przeszłego dano tryb rozkazujący – daj niech da dajmy dajcie niech dadzą tryb przypuszczający m dałbym, byłbym dał dałbyś, byłbyś dał dałby, byłby dał dalibyśmy, bylibyśmy dali dalibyście, bylibyście dali daliby, byliby dali f dałabym, byłabym dała dałabyś, byłabyś dała dałaby, byłaby dała dałybyśmy, byłybyśmy dały dałybyście, byłybyście dały dałyby, byłyby dały n dałobym, byłobym dało (formy potencjalne) dałobyś, byłobyś dało (formy potencjalne) dałoby, byłoby dało imiesłów przymiotnikowy przeszły m dany dani f dana dane n dane imiesłów przysłówkowy uprzedni dawszy rzeczownik odczasownikowy danie, niedanie

przykłady:

(1.1) Tata dał mi na urodziny kolejkę elektryczną.

(1.2) Poszedłem do urzędu, ale nie dali mi nic powiedzieć, tylko od razu wysłali do innego biura.

(2.1) Wszyscy we wsi wiedzą, że Czesia chętnie da każdemu.

(3.1) Było ciężko, ale nie daliśmy się.

(3.2) Zobaczę, co się da z tym zrobić.

składnia:

(1.1-2) dać + B. biernik + C. celownik • nie dać + D. dopełniacz) + C. celownik

(2.1) dać + C. celownik

kolokacje:

(1.1) dać prezent / kwiaty / długopis / samochód / posadę komuś • dać córkę za żonę komuś

(1.2) dać komuś coś zrobić

synonimy:

(1.1) wręczyć, darować, użyczyć, przekazać, obdarować

(1.2) pozwolić, zezwolić, umożliwić

(2.1) puścić się

antonimy:

(1.1) oddać, zabrać

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik podanie n rodzaj nijaki, danie n rodzaj nijaki, dawanie n rodzaj nijaki, dawca m rodzaj męski, dawczyni f rodzaj żeński

czas. czasownik dawać, zdawać, dodać dk. aspekt dokonany, dodawać ndk. aspekt niedokonany, oddać dk. aspekt dokonany, oddawać ndk. aspekt niedokonany, podać dk. aspekt dokonany, podawać ndk. aspekt niedokonany

przym. przymiotnik podawczy

związki frazeologiczne:

dać w łapę • dać komuś szkołę • dać znać • dać ciała • dać spokój • dać sobie spokój

(2.1) pies nie weźmie, jak suka nie da • wulg. wulgarnie dać dupy

etymologia:

uwagi:

tłumaczenia:

• albański: (1.1) jap
• angielski: (1.1) give; (1.2) allow, let
• arabski: (1.1) أعطى
• chorwacki: (1.1) dati
• czeski: (1.1) (2.1) dát
• dolnołużycki: (1.1) daś
• duński: (1.1) give; (1.2) tillade, lade
• esperanto: (1.1) doni
• estoński: (1.1) andma
• fiński: (1.1-2) antaa
• francuski: (1.1) donner, offrir; (1.2) laisser
• hiszpański: (1.1) dar; (1.2) dejar
• ido: (1.1) donar
• islandzki: (1.1) gefa
• jidysz: (1.1) געבן (gebn)
• niemiecki: (1.1) geben; (3.1) sich unterkriegen lassen; (3.2) sich lassen
• norweski (bokmål): gi
• nowogrecki: (1.1) δίνω; (1.2)αφήνω
• portugalski: (1.1) dar, oferecer; (1.2) permitir, deixar
• rosyjski: (1.1) дать
• slovio: (1.1) dat (дат)
• szwedzki: (1.1) ge, skänka; (1.2) tillåta
• tetum: (1.1) fó
• włoski: (1.1) dare

źródła: