róża

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: rozarozzarozărożarožaRóżaróžarōza

róża (język polski)[edytuj]

róża (1.1)
róża (1.2)
róża (1.3)
róże (1.4) pustyni
motyw róży (1.5) herbowej
róże (1.6) na pniu jodły
róże (1.8) kalafiora
róża (1.9)
róża (1.10) na torcie
wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ˈruʒa], AS[ruža]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rodzaj krzewów z rodziny różowatych; zob. też róża w Wikipedii
(1.2) kwiat róży (1.1)
(1.3) med. bakteryjna choroba skóry wywołana przez paciorkowce ropne; zob. też róża (choroba) w Wikipedii
(1.4) geol. skupienie kryształów w formie rozety; zob. też róża (geologia) w Wikipedii
(1.5) jeden z motywów w heraldyce; zob. też Poraj (herb szlachecki) w Wikipedii
(1.6) zmarszczka na korze kryjąca sęk; zob. też róża (wada drewna) w Wikipedii
(1.7) rel. grupa wiernych odmawiająca różaniec
(1.8) kulin. pot. cząstka kwiatu kalafiora lub brokuła
(1.9) łow. zgrubienie u nasady poroża zwierzyny płowej
(1.10) przedmiot przypominający różę (1.2)
(1.11) gw. węzeł, kokarda[1]
(1.12) gw. przestęp. choroba weneryczna[2]
(1.13) gw. więz. kara dyscyplinarna[2]
(1.14) uczn. pochwała, nagroda[2]
odmiana:
(1.1-7)
przykłady:
(1.1) W tym roku zasadzę w ogrodzie róże.
(1.2) Chłopak dał swojej dziewczynie piękną różę na Dzień Kobiet.
(1.3) Do zakażenia różą dochodzi w wyniku urazu mechanicznego lub miejscowego upośledzenia krążenia.
(1.4) Róże barytowe bywają znajdowane na pustyniach w towarzystwie róż gipsowych.
(1.5) W herbie Rola widnieje srebrna róża w czerwonym polu i trzy kroje w rosochę.
(1.6) Na wszystkich gatunkach drzew z grubą, płytkową korowiną, występują róże kryjące sęki.
(1.7) Nasza róża spotyka się co piątek, o osiemnastej u pani Jadzi.
(1.8) Do zupy, należy podzielić brokuł na róże.
(1.9) Wyrastające z możdżeni poroże składa się z dwóch tyk, na których wyróżnia się róże, perły i odnogi.
(1.10) Urodzinowy tort Jacka ozdobiony był czekoladowymi różami.
składnia:
kolokacje:
(1.1) polna / dzika róża • róża ogrodowa / pnąca / miniaturowa / wielkokwiatowa / krzewiastahodować / pielęgnować / sadzić / przycinać / nawozić / pielić / rozsadzać róże
(1.2) bukiet / wiązanka / kosz róż • wręczyć / wręczać / podarować / przysłać róże • dziewczyna jak róża
(1.3) róża zgorzelinowa / pęcherzowa / krwotoczna / pełzająca (wędrująca) / nawrotowaróża nowotworowa
(1.4) róża piaskowaróża kamiennaróża pustyniróża gipsowaróża barytowa
synonimy:
(1.2) książk. peryfr. królowa kwiatów
(1.4) skupienie rozetowe
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
(1.1) róża alpejska, róża bengalska, róża damasceńska, róża francuska, róża herbaciana, róża indyjska, róża jabłkowata, róża polna, róża stulistna[2]
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. różanecznik[3] m, rozeta ż, rosarium n, różaniec m, różowiec m, różokrzyżowiec m, Róża ż, różyca[3] ż, różowce nmos, różowe nmos, różowate nmos, różanka[3] ż, różyczka[3] ż
nazwiska: Różewicz, Różyczka i in.[3]
zdrobn. różyczka ż
czas. różowić ndk., różowieć ndk., zaróżowieć dk., zróżowieć dk., podróżować
przym. różany[3], różowy[3], różowawy, różanopalcy, różowiutki, różańcowy, różowaty[3]
przysł. różowo, różano
związki frazeologiczne:
nie ma róży bez kolcówżycie usłane różamidroga usłana różamiróża Lutraróża wiatrówróża kompasowaróża jerychońskaRóża Wschoduna gnój i różę słońce jednako świecinie czas żałować róż, gdy płoną lasyi na starym krzaku róże kwitnąpodobne jak róża do makówkimiędzy cierniem kwitną różew domu pokrzywa, róża za domemróży co szkodzi, choć w pokrzywach stoipo różach chodzić / po różach stąpaćkto róże zrywa, skaleczon bywa[4], słać róże pod nogi[4]
etymologia:
(1.1) łac. rosa[1]
(1.3) < (1.1) podobieństwo koloru[1]
(1.9) < (1.1) podobieństwo formy[1]
uwagi:
(1.1) Istnieją także w botanice nazwy zawierająca słowo róża, które dotyczą roślin nienależących do różowatych; por. chińska róża, róża jerychońska, włoska róża i in.[2]
(1.3) nie mylić z różyczką i różycą
zob. też róża (ujednoznacznienie) w Wikipedii
zob. też róża w Wikicytatach
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Alicja Nowakowska, Róża w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis” no 2282, Język a Kultura, t. 16, Wrocław 2001, s. 17.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Alicja Nowakowska, Róża w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis” no 2282, Język a Kultura, t. 16, Wrocław 2001, s. 18.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Alicja Nowakowska, Róża w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis” no 2282, Język a Kultura, t. 16, Wrocław 2001, s. 24.
  4. 4,0 4,1 Alicja Nowakowska, Róża w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis” no 2282, Język a Kultura, t. 16, Wrocław 2001, s. 23.

róża (język kaszubski)[edytuj]

wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) róża
odmiana:
przykłady:
(1.1)
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła: