Wikisłownik:Zasady tworzenia haseł/Odmiana

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ta strona jest rozwinięciem strony Zasady tworzenia haseł i zawiera informacje, jak powinien wyglądać opis odmiany hasła.

Zasady ogólne

Sposób zapisu odmiany zależy zarówno od języka, jak i od części mowy.

Uwaga: poniższe przykłady ilustrują ogólne zasady formatowania odmiany, lecz nie odpowiadają obecnym standardom dla haseł w języku polskim; zob. WS:Zasady tworzenia haseł/Odmiana/Polski.

rzeczowniki

Przy rzeczownikach wypisujemy najpierw formy liczby pojedynczej, a następnie mnogiej. W ramach liczby pojedynczej wypisujemy po kolei formy wszystkich przypadków (nazw przypadków nie zapisujemy), oddzielając je przecinkami. Następnie, po średniku wypisujemy po kolei formy liczby mnogiej. Nie wypisujemy rodzajników (wyjątek: rzeczowniki niemieckie), przedimków itp.

Przykład:

lp odmiana, odmiany, odmianie, odmianę, odmianą, odmianie, odmiano; lm odmiany, odmian, odmianom, odmiany, odmianami, odmianach, odmiany
{{lp}} odmiana, odmiany, odmianie, odmianę, odmianą, odmianie, odmiano; {{lm}} odmiany, odmian, odmianom, odmiany, odmianami, odmianach, odmiany

Zwróć uwagę, że nie dodajemy wykrzyknika przy wołaczu.

Przykład odpowiada tabelce:

przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga
mianownik odmiana odmiany
dopełniacz odmiany odmian
celownik odmianie odmianom
biernik odmianę odmiany
narzędnik odmianą odmianami
miejscownik odmianie odmianach
wołacz odmiano odmiany

rzeczowniki bez liczby pojedynczej i mnogiej

Istnieją rzeczowniki, które posiadają tylko liczbę pojedynczą (singulare tantum) albo tylko liczbę mnogą (plurale tantum). Zaznaczamy to w następujący sposób (tu przykład dla języka polskiego, ale oba typy rzeczowników są wspólne dla wielu języków):

''rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy''
...
{{odmiana}}
: (1.1) {{blp}}; {{lm}} widł|y, ...
''rzeczownik, rodzaj żeński''
...
{{odmiana}}
: (1.1) {{lp}} odzież, ...; {{blm}}

Uwaga: nie każdy rzeczownik, który dotyczy czegoś, co nie może mieć dwóch egzemplarzy, nie ma przez to liczby mnogiej. Na przykład Europa, Azja, Afryka i wiele innych słów tego typu ma liczbę mnogą, choć taka nie jest często używana, ale wciąż można ją znaleźć w felietonach i książkach. Dlatego "brak liczby mnogiej" można wpisywać tylko wtedy, gdy w wiarygodnym słowniku jest wprost napisane, że słowo nie ma liczby mnogiej. Jeśli w słowniku nie jest podana liczba mnoga, nie musi to oznaczać automatycznie, że słowo liczby mnogiej nie ma, bo wiele słowników pomija "zbyt proste" (regularne) odmiany słów.

przymiotniki

Odmianę przymiotników zapisujemy przez podanie po kolei form wszystkich istniejących w danym języku rodzajów (o ile odmiana przymiotnika przez rodzaje wymaga zmiany jego formy) oraz – po średniku – formę stopnia wyższego i najwyższego rodzaju męskiego używając szablonu {{stopn}}. Jeżeli przymiotnik odmienia się nieregularnie, podajemy również formy innych rodzajów. W razie potrzeby nie boimy się stosować słówek "bardziej", "najbardziej" i ich obcojęzycznych odpowiedników. Gdy przymiotnik nie stopniuje się, wpisujemy po prostu nie stopniuje się (najlepiej używając szablonu {{niestopn}}).

Przykłady:

(j. polski) prawdziwy m, prawdziwa f, prawdziwe n, prawdziwi m.-os., prawdziwe nm.-os.; st. wyższy prawdziwszy; st. najwyższy najprawdziwszy
(j. polski) czerwony m, czerwona f, czerwone n, czerwoni m.-os., czerwone nm.-os.; st. wyższy czerwieńszy; st. najwyższy najczerwieńszy
(j. polski) kwadratowy m, kwadratowa f, kwadratowe n, kwadratowi m.-os., kwadratowe nm.-os.; nie stopniuje się
(j. polski) ubogi m, uboga f, ubogie n, ubodzy m.-os., ubogie nm.-os.; st. wyższy uboższy; st. najwyższy najuboższy
(j. angielski) good; st. wyższy better; st. najwyższy best
(j. angielski) cautious; st. wyższy more cautious; st. najwyższy most cautious

Zobacz: prawdziwy, czerwony, kwadratowy, ubogi, angielskie: good, cautious zobacz też: informacje na temat przymiotników w języku polskim

przysłówki

W przypadku gdy przysłówek stopniuje się, jak np. dobrze, korzystnie, kozacko itd., wpisujemy, odpowiednio:

st. wyższy lepiej; st. najwyższy najlepiej
st. wyższy korzystniej; st. najwyższy najkorzystniej
st. wyższy bardziej kozacko; st. najwyższy najbardziej kozacko

gdy nie stopniuje się, jak np. niedawno, wpisujemy

nieodm.

czasowniki

Zobacz zasady wynikające z konwencji nazewnictwa haseł przyjętych dla czasowników dokonanych, niedokonanych i przechodnich → Wikisłownik:Nazewnictwo#czasowniki

związki wyrazowe

Odmianę związków wyrazowych podajemy w pełnej formie podając odmienione formy każdego z członów tego związku przez przypadki i liczby. Na końcu odmiany podajemy w nawiasie relację pomiędzy członami związku. Dla przykładu hasło góra lodowa:

lp góra lodowa, góry lodowej, górze lodowej, górę lodową, górą lodową, górze lodowej, góro lodowa; lm góry lodowe, gór lodowych, górom lodowym, góry lodowe, górami lodowymi, górach lodowych, góry lodowe (związek zgody)

Zasady dla poszczególnych języków