rozeta

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

rozeta (język polski)[edytuj]

rozeta (1.1)
rozeta (1.2)
rozeta (1.3) liściowa
rozeta (1.4)
rozeta (1.6)
wymowa:
IPA[rɔˈzɛta], AS[rozeta]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit[1]
(1.2) archit. okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej[1]; zob. też rozeta w Wikipedii
(1.3) bot. zespół liści pędu ułożonych na jednym poziomie u części roślin o krótkiej łodydze, tuż nad powierzchnią ziemi[1]; zob. też rozeta liściowa w Wikipedii
(1.4) muz. intarsja wokół otworu rezonansowego w instrumentach szarpanych
(1.5) jubil. szlifowany diament rżnięty w różę z jednej strony, płaski z drugiej[2][3]
(1.6) daw. bot. rezeda[2]
(1.7) daw. hutn. zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem[2]
odmiana:
(1.1-7)
przykłady:
(1.1) Sufity większości pomieszczeń pałacu w Igołomi zdobią rozety, ułożone z liści akantu.
(1.2) Trzy wielkie rozety zdobią katedrę w Chartres, z czego dwie wpisane w łuk lancetowy.
(1.3) Skalnica klinolistna to roślina wieloletnia, bylina darniowa tworząca niskie rozety liściowe.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.2) różyca
(1.5) raut, różyczka
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. rozarium m, rozetowanie n, róża ż
zdrobn. rozetka ż
czas. rozetować
przym. rozetowy
związki frazeologiczne:
etymologia:
(1.1-5) franc. rosette → rozeta, kokarda; zdrobn. od roseróża < łac. rosariumróżanka < łac. rosariusróżany < łac. rosaróża[4][5]
uwagi:
tłumaczenia:
(1.6) zobacz listę tłumaczeń w haśle: rezeda
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło rozeta w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. 2,0 2,1 2,2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło rozeta w: Słownik języka polskiego, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, t. V, s. 609, Warszawa 1900–1927.
  3. Hasło raut w: Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, De Agostini Polska.
  4. Hasło rozeta w: Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, De Agostini Polska.
  5. Hasło rosette w: Online Etymology Dictionary.