się

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: Siesie

się (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[ɕɛ], AS[śe], zjawiska fonetyczne: zmięk. denazal.  wymowa ?/i
znaczenia:

zaimek zwrotny

(1.1) …używany w stronie zwrotnej (konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków), siebie
(1.2) …używany jako forma bezosobowa
(1.3) …używany dla oznaczenia zbiorowości wykonującej czynność
odmiana:
(1) nieodm. 
przykłady:
(1.1) Krzysztof poruszył się przez sen.
(1.1) Anna się umyła.
(1.1) Dzioby wielkich ptaków drapieżnych z wiekiem coraz bardziej zakrzywiają się i na koniec wierzchnie ostrze, zagiąwszy się, dziób zamyka, i ptak z głodu umierać musi. To mniemanie gminne przyjęli niektórzy ornitologowie.[1]
(1.2) Robi się późno.
(1.3) Mówi się, że Janek ma się ożenić z Judytą.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.1) siebie
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
  • Istnieją czasowniki (np. bać się) używane zawsze z zaimkiem się. Są również takie czasowniki, które z zaimkiem się mają zupełnie inne znaczenie niż bez niego (np. stawać oraz stawać się).
  • Zaimek się nie powinien stać ani na początku zdania, ani na końcu (chyba że zdanie składa się z samego czasownika, np. Wypogodziło się), ani po przyimku. Najlepiej umieszczać go przed czasownikiem, można go nawet oddzielić od czasownika innymi wyrazami, np. Chciałbym się z tobą spotkać o drugiej (nie: Chciałbym z tobą spotkać się o drugiej)[2][3].
  • Jeśli w zdaniu występują dwa wzajemnie zależne czasowniki z zaimkiem się, jeden z zaimków należy opuścić, np. Starał się nią opiekować jak najlepiej (nie: Starał się nią opiekować się jak najlepiej)[2].
tłumaczenia:
źródła:
  1. Adam Mickiewicz: Pan Tadeusz, objaśnienia poety do ks. IV w. 536-537
  2. 2,0 2,1 Słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa 2000.
  3. Edward Łuczyński, Jolanta Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, wyd. II rozszerzone i uzupełnione, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2002, s. 112.