diabeł

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj

diabeł (język polski)[edytuj]

wyobrażenie diabła (1.1)
wymowa:
IPA[ˈdʲjabɛw], AS[dʹi ̯abeu̯], zjawiska fonetyczne: zmięk.i → j  wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) rel. upadły anioł, kuszący do grzechu; zob. też diabeł w Wikipedii
(1.2) zool.; zob.: diabeł tasmański
odmiana:
(1.1)
(1.2)
przykłady:
(1.1) Wiedźma zdecydowanie wyparła się znajomości z diabłem.
(1.1) Nie zmieni się za wiele, a zwłaszcza w niedzielę, gdy nic się nie dzieje, a diabeł z nudów śpi.[1]
składnia:
kolokacje:
(1.1) wierzyć w diabła • zawrzeć pakt z diabłem
synonimy:
(1.1) szatan, demon; przest. czart, bies
antonimy:
(1.1) anioł
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. diaboliczność f, diabelstwo n, diablotka f, półdiablę n
zdrobn. diabełek m, diablik m, diablątko m, diablę m
zgrub. diablisko n
forma żeńska diablica f, diabliczka f
przym. diabelski, diabli, diaboliczny, diabelny
przysł. diablo, diabelnie, diabolicznie
związki frazeologiczne:
adwokat diabłaani w Boga wierzy, ani się diabła boibać się jak diabeł święconej wodydiabeł kogoś opętałdiabli nadalidiabeł tkwi w szczegółachdiabeł ogonem nakryłdiabeł wcielonydiabeł tasmańskidiabli kogoś biorądiabli wiedzą / diabeł wiediabli gdzieś kogoś nosządiabła świtado diabła! • do stu diabłów! • iść do diabławyskoczyć jak diabeł z pudełkajak sto diabłówjak diablijeden diabełki diabełktoś diabła wartdiabeł nie śpina diabłaniech to diabli wezmąPanu Bogu świeczkę, a diabłu ogarekpo kiego diabłaposłać do diabła / posłać do wszystkich diabłówpójść w diabłyrzucić w diabłysam diabeł czegoś nie zrobitam, gdzie diabeł mówi dobranocigraszki z diabłemw starym piecu diabeł paligdzie diabeł nie może, tam babę poślebędzie z niego ksiądz, jak z diabła kościelnybogatemu diabeł dzieci kołyszeBoga na języku, a diabła ma w sercuBogu się kłaniaj, a diabła nie gniewajBogu służ, a diabła nie gniewajco nagle, to po diablediabeł się w ornat ubrał i ogonem na mszę dzwoninie taki diabeł straszny, jak go malująPan Bóg stworzył jedzenie, a diabeł wymyślił kucharzyPanu Bogu lichtarz, a diabłowi świeczkastoi jak diabeł nad grzeszną dusząw kobiecym sercu społem mieszka diabeł z aniołemdo Pana Boga się módl, a diabła nie obrażajgdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszymodli się pod figurą, a diabła ma za skórąu diabławyglądać jak wenecki diabełza babą i diabeł nie trafizłego diabli nie biorą / złego diabli nie wezmązaprzedać duszę diabłudiabeł kogoś podkusiłwygnać z kogoś diabłaŻyd okpi Niemca, diabeł Żyda, Rusin diabła, a Rusina niewiasta
zobacz też: polskie przysłowia o diable
etymologia:
(1.1) st.pol. dyjabeł < st.czes. diábel[2] < łac. diabolus[2] < gr. διάβολος (diabolos)[2][3]oszczerca[4]
uwagi:
zob. też diabeł (ujednoznacznienie) w Wikipedii
zob. też diabeł w Wikicytatach
tłumaczenia:
źródła:
  1. Wojciech Waglewski, Diabeł z nudów śpi
  2. 2,0 2,1 2,2 hasło diabeł w: Słownik wyrazów obcych, Wydawnictwo Naukowe PWN, wyd. 1995 i nn.
  3. hasło diabeł w: Słownik Języka Polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  4. Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 2002, s. 133.