matka

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: matkâ

matka (język polski)[edytuj]

matka (1.1) i córka
matka (1.2) dingo z potomkiem
ojciec i matka (1.4)
wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ˈmatka], AS[matka]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzic płci żeńskiej; zob. też matka w Wikipedii
(1.2) zool. samica mająca potomstwo
(1.3) ent. u niektórych owadów: samica zdolna do rozrodu
(1.4) rel. zakonnica, przełożona klasztoru
(1.5) bot. roślina przeznaczona na rozsadę
(1.6) sport. osoba stojąca po zewnętrznej stronie boiska podczas gry w dwa ognie
(1.7) daw. gw. więz. gąsior z alkoholem[1]
odmiana:
(1.1-6)
przykłady:
(1.1) Po rozwodzie sąd przyznał dziecko matce.
(1.2) Wysyłali łodzie z marynarzami, żeby w Atlantyku łapać w sieci delfiny wraz z orkami, w tym młode osobniki wciąż odżywiające się mlekiem matki[2].
(1.4) Na wiosnę matka generalna kazała wymalować altanę w klasztornym ogrodzie.
składnia:
kolokacje:
(1.1) Matka Boska / Matka Najświętsza / Matka Przenajświętszamatka chrzestnamatka zastępczabiologiczna matkakrólowa matka / cesarzowa matkakukułcza matkasamotna matkaszkoła matekprzybrana / przyszła / rodzona matka • Dzień Matkikochać / szanować matkę
(1.3) matka roju
synonimy:
(1.1) przest. mać, macierz; przest. gw. matula; przest. podn. rodzicielka; pot. mama; zdrobn. mamcia, mamusia, mamunia, mamuśka, mateńka, mateczka, matuchna, matczysko, matuś, matusia, staruszka; obraź. stara; slang. starsza; reg. śl. macierz
(1.3) królowa
(1.4) przełożona
(1.7) matka drutugąsior wódki[1]
antonimy:
(1.1) ojciec
hiperonimy:
(1.1) rodzic
(1.2) samica
hiponimy:
(1.1) macocha, matka zastępcza
holonimy:
(1.1) rodzice
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. mamka ż, macocha ż, matkowanie n, matecznik m
przest. mać ż, macierz ż
gw. matula ż
pot. mama ż
zdrobn. mamcia ż, mamusia ż, mamunia ż, mamuśka ż, mateńka ż, mateczka ż, matuchna ż, matczysko ż, matuś ż, matusia ż
czas. matczyć ndk., matkować ndk.
przym. matczyn, matczyny, maminy, mamusiny, mamowy, mateczny
związki frazeologiczne:
być (dla kogoś/komuś) matkąbyć ojcem i matkąmatka Polkamatka dzieciompowtarzać jak za panią matkąwrócić do łona matkiwyssać z mlekiem matkio matko i córko
przysłowia: jaka matka, taka córka / jaki chleb, taka skórka, jaka matka, taka córka / jakie matki, takie dziatkijedna matka dziesięć synów wychowa, a jednej matki dziesięć synów żywić nie mogąkto nie słucha ojca, matki, niech słucha psiej skóry / kto ojca i matki słuchać nie chce, ten katu musi przyjść w ręce / kto za młodu ojca, matki nie słucha, ten na starość byczej skóry posłuchanadzieja matką głupichojca i matki tylko za grosz nie dostanie / za pieniądze ojca, matki nie kupisz / za pieniądze wszystkiego dostanie, prócz ojca i matkipotrzeba jest matką wynalazkówpowtarzanie jest matką wiedzy
etymologia:
(1.1) zdrobn. od st.pol. mać[3][4]
(1.2-6) od (1.1)
uwagi:
zob. też matka w Wikicytatach
(1.1) por. mama • mamusia • mamunia • mamuśka • mateńka • mateczka • matuchna • matczysko • matuś • matusia • rodzicielka • mać • macierz • matula • staruszka
(1.3) por. królowa
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 Słowniczek gwary więziennej, „Język Polski” nr 10/1913, s. 297.
  2. Ingrid Newkirk, Wolność dla zwierząt
  3. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „matka, niedziela i pierścionek” w: Poradnia językowa PWN.
  4. Prof. Jan Miodek o etymologii słowa matka, raciborz.com.pl

matka (język czeski)[edytuj]

wymowa:
wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka (rodzic)
(1.2) matka (zakonnica)
odmiana:
(1.1-2)
przykłady:
(1.1)
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
przym. matčin
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
zobacz też: Indeks:Czeski - Rodzina
źródła:

matka (język fiński)[edytuj]

wymowa:
IPA/ˈmɑt̪ka/
znaczenia:

rzeczownik

(1.1) droga, podróż
odmiana:
przykłady:
(1.1)
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:

matka (język słowacki)[edytuj]

wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka[1]
(1.2) zool. matka
(1.3) ent. matka
(1.4) rel. matka
(1.5) techn. pot. nakrętka, mutra
(1.6) anat. pot. macica
odmiana:
(1.1-6)
przykłady:
(1.1)
składnia:
kolokacje:
(1.1) Matka Božia / Božia MatkaMatka Bożakrkavčia matkakukułcza matkaslobodná matkasamotna matkastará matkababka, babcialáskavá / starostlivá matkałaskawa / troskliwa matkabudúca / nastávajúca / mnohodetná matkawielodzietna / przyszła matkaDeň matiekDzień Matki
(1.3) rojová matkamatka rojowavčelia matkamatka pszczela
synonimy:
(1.1) mama, mať, mater; pot. mati; zdrobn. mamka, mamička, mamina, maminka, mamuľa, mamulienka
(1.3) kráľovná
(1.4) abatiša
(1.5) matica
(1.6) maternica
antonimy:
(1.1) otec
hiperonimy:
(1.1) rodič
(1.2) samica
hiponimy:
(1.1) macocha
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. mama ż, mať ż, mater ż, mati ż, matica ż
zdrobn. mamka ż, mamička ż, mamina ż, maminka ż, mamuľa ż, mamulienka ż
przym. matkin, matkový
związki frazeologiczne:
przysłowia: aká matka, taká Katkaopatrnosť je matkou múdrostipýcha býva matkou svárov
etymologia:
uwagi:
(1.1) por. mama • mať • mater • mati • mamka • mamička • mamina • maminka • mamuľa • mamulienka; zobacz też: Indeks:Słowacki - Rodzina
(1.3) por. kráľovná
(1.4) por. abatiša; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych
(1.5) por. matica
(1.6) por. maternica
źródła:
  1. Hasło matka w: Ferdinand Buffa, Mikuláš Stano, Poľsko-slovenský a slovensko-poľský slovník, Bratysława, Slovenské pedagogické nakladateľstvo, 1988.