babka

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: bábka

babka (język polski)[edytuj]

babka (1.1) i dziecko
babki (1.4)
babka (1.5)
babki (1.6)
babka (1.7)
kwiat babki (1.8)
babki (1.10)
babka (1.11)
wymowa:
IPA[ˈbapka], AS[bapka], zjawiska fonetyczne: utr. dźw. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka ojca lub matki
(1.2) starsza kobieta, zwykle zaniedbana, biedna[1]
(1.3) przest. wiejska kobieta pomagająca przy porodach, zajmująca się też ziołolecznictwem, znachorstwem i wróżbiarstwem
(1.4) pot. młoda, atrakcyjna kobieta[2]
(1.5) kulin. słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka[3]
(1.6) zob. babka z piasku
(1.7) bot. Plantago[4], rodzaj roślin z rodziny babkowatych; zob. też babka w Wikipedii
(1.8) bot. Alisma plantago-aquatica L.[5], roślina nadwodna z rodziny żabieńcowatych; zob. też żabieniec babka wodna w Wikipedii
(1.9) bot. lud. ślaz[6]
(1.10) mikol. zob. koźlarz babka
(1.11) icht. Gobiidae[7], ryba z rodziny babkowatych; zob. też babkowate (ryby) w Wikipedii
(1.12) roln. kopka ze snopków ustawiana na polu
(1.13) roln. gw. (Śląsk Cieszyński i Zaolzie)[8][9] gw. (Bukowina)[10] kowadełko do klepania sierpa lub kosy
(1.14) reg. (Podkarpacie) drobna moneta zdawkowa
odmiana:
(1.1-14)
przykłady:
(1.1) Moja babka ma siedemdziesiąt lat.
(1.2) Jesteś młodą kobietą, a stroisz się jak stara babka.
(1.4) Ale fajna babka idzie chodnikiem.
(1.5) Upiekłam babkę dla gości.
(1.6) Ten piasek jest świetny. Babki, które stawialiśmy, niezwykle foremne.
(1.7) Kwiatostany babki wytwarzają bardzo duże ilości pyłku.
składnia:
kolokacje:
(1.1) babka macierzysta / babka ojczysta / babka stryjeczna / babka cioteczna
(1.3) fajna / równa babka
(1.5) babka wielkanocnapiec / upiec babkę • spróbować / skosztować babki • poczęstować babką
(1.7) babka lancetowatababka średniababka zwyczajna
(1.11) babka czarnababka czarnoplamkababka karłowatababka małababka złota
synonimy:
(1.1) zdrobn. babcia, babunia, st.pol. baba
(1.2) baba, babcia, babina, babula, babulka, babuleńka, staruszka, starowina, starowinka, starucha
(1.3) szeptucha, szeptunka, majściera
(1.4) babeczka, cizia, kociak, lala, laleczka, lalunia, laska, szprycha
(1.5) baba
(1.6) babka z piasku
(1.8) babka wodna / żabieniec babka wodna
(1.9) malwa
(1.10) kozak, koźlak, koźlarek, podbrzeźniak
antonimy:
hiperonimy:
(1.1) ascendentka
(1.2) kobieta
(1.3) położna, znachorka
(1.4) kobieta
(1.5) ciasto
hiponimy:
(1.1) babka macierzysta, babka ojczysta
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. baba ż, babcia ż, babina ż, babunia ż, babusia ż, babula ż, babulka ż, babuleńka ż, babsko n, babiszcze n, babiniec m, babiarz m, babkarstwo n, babkowate nmos
zdrobn. babeczka ż
przym. babciny, babi, babski
związki frazeologiczne:
babka klozetowaślepa babkaprzysłowia i powiedzenia: ciach babkę w piach (toast) • moja babka jego babce podawała gruszki w czapcena dwoje babka wróżyłanie poznała babka swojej wnuczki w tańcuskończyło się babce sranie
etymologia:
pol. baba + -ka
uwagi:
O pochodzeniu wyrazu „babka” i „baba” w różnych znaczeniach[11].
tłumaczenia:
(1.1) zobacz listę tłumaczeń w haśle: babcia
(1.3) zobacz listę tłumaczeń w haśle: szeptucha
(1.6) zobacz listę tłumaczeń w haśle: babka z piasku
(1.9) zobacz listę tłumaczeń w haśle: ślaz
(1.10) zobacz listę tłumaczeń w haśle: koźlarz babka
źródła:
  1. publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana płatna rejestracja Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło babka w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  3. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło babka w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
  4. Hasło Plantago w: Wikispecies – otwarty, wolny katalog gatunków, Wikimedia.
  5. Hasło Alisma plantago-aquatica L. w: Wikispecies – otwarty, wolny katalog gatunków, Wikimedia.
  6. Łukasz Łuczaj, Dziko rosnące rośliny jadalne użytkowane w Polsce od połowy XIX w. do czasów współczesnych, „Etnobiologia polska”, vol. 1/2011, s. 99.
  7. Hasło Gobiidae w: Wikispecies – otwarty, wolny katalog gatunków, Wikimedia.
  8. Cieszyński słownik gwarowy, Józef Golec, Cieszyn, Macierz Ziemi Cieszyńskiej, 1989.
  9. Zachodniocieszyński słownik gwarowy, Władysław Milerski, Czeski Cieszyn, Polski Związek Kulturalno-Oświatowy w Republice Czeskiej, 2009, ISBN 978-80-87281-02-4.
  10. Zbigniew Greń, Helena Krasowska, Słownik górali polskich na Bukowinie, SOW, Warszawa 2008, s. 27; dostęp: 24 października 2018.
  11. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „babka” w: Poradnia językowa PWN.

babka (język słowacki)[edytuj]

wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) babcia[1][2]
(1.2) staruszka, babka (stara kobieta)[1][2]
(1.3) gw. akuszerka[1]
(1.4) pot. haftka, uszko[1][2]
(1.5) pot. kowadło (do klepania kosy)[1]
(1.6) pot. przest. stara węgierska moneta o niskim nominale[1][2]
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.1) stará mama, babička
(1.2) starenka
(1.3) baba
(1.4) uško
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
predať za babkukúpiť za babku
etymologia:
uwagi:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 slovník.sk
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Danuta Abrahamowicz, Zofia Jurczak-Trojan, Maryla Papierz, Mały słownik słowacko-polski, s. 15, Warszawa, WSiP, 1994, ISBN 83-02-05094-6.