święty

stopień wyższy świętszy
przypadek	liczba pojedyncza				liczba mnoga
przypadek	mos/mzw	mrz	ż	n	mos	nmos
mianownik	świętszy		świętsza	świętsze	świętsi	świętsze
dopełniacz	świętszego		świętszej	świętszego	świętszych
celownik	świętszemu		świętszej	świętszemu	świętszym
biernik	świętszego	świętszy	świętszą	świętsze	świętszych	świętsze
narzędnik	świętszym		świętszą	świętszym	świętszymi
miejscownik	świętszym		świętszej	świętszym	świętszych
wołacz	świętszy		świętsza	świętsze	świętsi	świętsze

stopień najwyższy najświętszy
przypadek	liczba pojedyncza				liczba mnoga
przypadek	mos/mzw	mrz	ż	n	mos	nmos
mianownik	najświętszy		najświętsza	najświętsze	najświętsi	najświętsze
dopełniacz	najświętszego		najświętszej	najświętszego	najświętszych
celownik	najświętszemu		najświętszej	najświętszemu	najświętszym
biernik	najświętszego	najświętszy	najświętszą	najświętsze	najświętszych	najświętsze
narzędnik	najświętszym		najświętszą	najświętszym	najświętszymi
miejscownik	najświętszym		najświętszej	najświętszym	najświętszych
wołacz	najświętszy		najświętsza	najświętsze	najświętsi	najświętsze

(2)

przypadek	liczba pojedyncza	liczba mnoga
mianownik	święty	święci
dopełniacz	świętego	świętych
celownik	świętemu	świętym
biernik	świętego	świętych
narzędnik	świętym	świętymi
miejscownik	świętym	świętych
wołacz	święty	święci

przykłady:: (1.1) Stąd patrzą na nas, święty Zeusie, // I nieśmiertelnym drżą wyrzutem!^[1]; (1.2) Weźmi święty miecz, dar od Boga, a tym pogromisz nieprzyjacioły ludu mojego izraelskiego^[2].; (1.3) Takiem imieniem u ludu wybranego było święte imię Boga, z czterech zgłosek złożone, które wielki kapłan nosił na czole, wyryte na złotym diademacie, oznaczającym koronę najwyższej władzy duchowej w religii starego Zakonu, której on był głową widzialną^[3].; (1.4) Święty Marcin był w wielkim poważaniu na dworze cesarskim; sama cesarzowa poczytywała sobie za zaszczyt, usługiwać mu do stołu …^[4]; (1.6) Ten zaś odpowiedział: Ja ci nie mogę poradzić, bo z dyabłami sprawa nie łatwa, a nawet potężny i święty cadyk nie tak rychło w to się wda^[5].; (1.8) Młody był, silny, piękny co się patrzy, i zacny człowiek, ino już nie taki zelant jak nasz ksiądz, co był święty, a nie zwyczajny człowiek, i taki już miał charakter, że chociażby mógł się posłużyć drugim, to wolał wszelki ciężar sam wziąść na barki^[6].; (1.9) Jak uważano, nie liczył się on ze świętym prawem własności, a szlachta uznawała za swoją własność nie tylko pańszczyznę czy serwituty, ale również wszystko to, co chłopi na wsi posiadali^[7].; (1.10) Wasza Cesarska Mość stoi przed koniecznością stoczenia walki o święte prawo pruskiego monarchy - prawo samodzielnego decydowania o wszystkim^[8].; (2.1) Święty Brendan wsiadł na statek; rozpostarto żagle i zaczęła się żegluga w kierunku letniego przesilenia słonecznego^[9].

składnia:

kolokacje:: (1.1) święty Mikołaj • Duch Święty • Trójca Święta • Święta Rodzina • świętej pamięci • Ojciec Święty • świętoandrzejski • świętobernardzki • świętoferdynandzki • świętogórski • świętojakubski • świętojański • świętojerski • świętojózefski • świętokarolski • świętokatarzyński • świętokrzyski • świętomarciński • świętomikołajski • świętopatricki • świętopawelski • świętopiotrski • świętoprokopski • świętostefański / świętoszczepański • świętotomaski • świętowacławski • świętowicki • świętowojcieski • świętowawrzyniecki • żywoty świętych; (1.2) dzień święty • Pismo Święte • Święta Inkwizycja; (1.10) święty węzeł małżeństwa • święte prawo własności • święta racja

synonimy:: (1.8) cnotliwy; (1.9) nietykalny, nienaruszalny, niepodważalny; (2.1) santon

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. święto n, świętość ż, świątynia ż, świątek m, świętoszek m, świętoszkowatość ż, święcone n, święconka ż, święcenie n, świętowanie n, wyświęcanie n

forma żeńska święta ż

czas. święcić ndk., świętować ndk.

przym. świąteczny, świątynny, świętoszkowaty

przysł. świątecznie, święcie, świętobliwie

związki frazeologiczne:: ojciec święty • Święty Hufiec / Święty Zastęp • Wszystkich Świętych • Ziemia Święta • być świętszym od papieża • dać święty spokój • goły jak święty turecki • na świętego Dygdy • na święty nigdy • święta wojna • święta krowa • święty lej • taniec świętego Wita • przysłowie święta Katarzyna klucz zgubiła, święty Jędrzej znalazł, zamknął skrzypki zaraz • na święty Antoni pierwsza się jagódka zapłoni

etymologia:: prasł. *svętъ < prabałtosł. *śwentás < praindoeur. *ḱwentós → święty, godny czci; por. litew. šveñtas, awest. 𐬯𐬞𐬆𐬧𐬙𐬀 (spəṇta) → święty, goc. 𐌷𐌿𐌽𐍃𐌻 (hunsl) → ofiara

uwagi:: war. reg. śl. świynty

tłumaczenia:

angielski: (1.1) holy; (1.2) holy, sacred; (1.3) holy, sacred; (1.4) saint; (1.8) holy; (1.9) sacred; (1.10) sacred
chorwacki: (1.1) svȇt; (1.2) svȇt; (1.3) svȇt; (1.4) svȇt; (2.1) svetac m
czeski: (1.1) svatý; (1.2) svatý; (1.3) svatý; (1.4) svatý; (2.1) svatý m
dolnołużycki: (1.1) swěty; (1.2) swěty; (1.3) swěty; (1.4) swěty; (2.1) swěty m
duński: (1.1) hellig; (1.2) hellig; (1.11) hellig
esperanto: (1.1) sankta; (1.2) sankta; (2.1) sanktulo
francuski: (1.1) saint; (1.2) saint, sacré; (2.1) saint m
górnołużycki: (1.1) swjaty; (1.2) swjaty; (1.3) swjaty; (1.4) swjaty; (2.1) swjaty m
haitański: (2.1) sen, lwa
hiszpański: (1.1) santo; (1.2) santo, sacro, sagrado; (1.11) santo; (2.1) santo
islandzki: (1.1) helgur, heilagur; (1.2) helgur, heilagur; (2.1) dýrlingur m
japoński: (1.1) 聖者 (せいじゃ, seija), 聖人 (せいじん, seijin)
jidysz: (1.1) הייליק (hejlik); (1.2) הייליקער m (hejliker)
liwski: (1.1) piva; (1.2) piva
łaciński: (1.1) sānctus; (1.2) sānctus; (1.3) sānctus; (2.1) sānctus m
niemiecki: (1.1) heilig; (1.2) heilig; (1.11) unschuldig; (2.1) Heiliger m
nowogrecki: (1.1) άγιος; (1.2) άγιος, θείος, ιερός; (1.11) άγιος; (2.1) άγιος m
nowopruski: (1.1) swints, swents; (1.2) swints, swents; (2.1) swintiks m, swentiks m
polski język migowy:
(w zapisie SignWriting)
(1.1)
połabski: (1.1) sjǫtĕ; (1.2) sjǫtĕ
rosyjski: (1.1) свято́й; (1.2) свято́й; (1.3) свято́й; (1.4) свято́й; (1.9) свято́й; (1.10) свято́й; (2.1) свято́й
słowacki: (1.1) svätý; (1.2) svätý; (1.3) svätý; (1.4) svätý; (2.1) svätý m
staroangielski: (2.1) sanct m
szwedzki: (1.1) helig; (1.2) helig; (2.1) helgon w
tajski: (2.1) นักบุญ
ukraiński: (1.1) святи́й; (1.2) святи́й; (1.3) святи́й; (1.4) святи́й; (2.1) святи́й m
wilamowski: (1.1) haeliḱ, hǡliḱ, haliky, sanktus; (1.2) haeliḱ, hǡliḱ, haliky, sanktus, hȧlikjy m
włoski: (1.1) santo; (2.1) santo m

źródła:

↑ Władysław Pilars de Pilar, Tragedja, 1927, s. 37.
↑ Fabian Birkowski, Kazania obozowe o Bogarodzicy, 1859, s. 148.
↑ Father Prokop, Majowe wielbienia Maryi w litaniach Loretańskich na kaźdy dzień tego miesiąca rozłożone, 1894, s. 39.
↑ André Jean Marie Hamon, Rozmyslania na wszystkie dni roku do uzytku kaplanow i osob swieckich, Kraków 1895, s. 375.
↑ Binjamin W. Segel, Materyały do etnografii Żydów wchodnio-galicyjskich, Akademia Umiejętności, Kraków 1893, s. 33.
↑ Waleria Solecka, Ksiądz Nykoła. Z opowiadania Dyaczka, Świat, Kraków 1888, s. 13.
↑ Marian Stolarczyk, Działalność Lwowskiej Centralnej Rady Narodowej w świetle źródeł polskich, 1994, s. 56.
↑ Edward Radzinski, Aleksander II. Ostatni wielki car, Eugenia Siemaszkiewicz, René Śliwowski (tłum.), Magnum, 2005, s. 215.
↑ Wiek V-XV w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii, studentów i uczniów, Melania Sobańska-Bondaruk, Stanisław B. Lenard (red.), Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, ISBN 83-01-12361-3, s. 140.

[1] Władysław Pilars de Pilar, Tragedja, 1927, s. 37.

[2] Fabian Birkowski, Kazania obozowe o Bogarodzicy, 1859, s. 148.

[3] Father Prokop, Majowe wielbienia Maryi w litaniach Loretańskich na kaźdy dzień tego miesiąca rozłożone, 1894, s. 39.

[4] André Jean Marie Hamon, Rozmyslania na wszystkie dni roku do uzytku kaplanow i osob swieckich, Kraków 1895, s. 375.

[5] Binjamin W. Segel, Materyały do etnografii Żydów wchodnio-galicyjskich, Akademia Umiejętności, Kraków 1893, s. 33.

[6] Waleria Solecka, Ksiądz Nykoła. Z opowiadania Dyaczka, Świat, Kraków 1888, s. 13.

[7] Marian Stolarczyk, Działalność Lwowskiej Centralnej Rady Narodowej w świetle źródeł polskich, 1994, s. 56.

[8] Edward Radzinski, Aleksander II. Ostatni wielki car, Eugenia Siemaszkiewicz, René Śliwowski (tłum.), Magnum, 2005, s. 215.

[9] Wiek V-XV w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii, studentów i uczniów, Melania Sobańska-Bondaruk, Stanisław B. Lenard (red.), Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, ISBN 83-01-12361-3, s. 140.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]