łamać

łamać (język polski)

wymowa:

IPA: [ˈwãmaʨ̑], AS: [u̯ãmać], zjawiska fonetyczne: nazal. nazalizacja 

znaczenia:

czasownik przechodni, niedokonany

(1.1) o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając

(1.2) nie stosować się do czegoś

(1.3) niszczyć komuś życie, karierę

(1.4) druk. drukarstwo formować kolumny podczas przygotowania książki lub czasopisma do druku

(1.5) szt. sztuka dodawać do danej barwy inny kolor w celu uzyskania barwy zgaszonej, stonowanej

(1.6) o haśle, kodzie, szyfrze itp.: odgadywać

czasownik zwrotny łamać się

(2.1) o rzeczach mało elastycznych: pękać pod wpływem działania siły

(2.2) przest. przestarzałe, przestarzały dzielić się czymś, zwykle jedzeniem, odłączając jego kawałki

(2.3) przen. przenośnie poddawać się na skutek nacisków psychicznych

(2.4) przen. przenośnie tracić odporność psychiczną, ulegać depresji

(2.5) przen. przenośnie rozbijać się, rozpryskiwać się

odmiana:

(1)

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		łamać
czas teraźniejszy		łamię	łamiesz	łamie	łamiemy	łamiecie	łamią
czas przeszły	m	łamałem	łamałeś	łamał	łamaliśmy	łamaliście	łamali
	f	łamałam	łamałaś	łamała	łamałyśmy	łamałyście	łamały
	n	łamałom (forma potencjalna)	łamałoś (forma potencjalna)	łamało
pozostałe formy czas przyszły m będę łamał, będę łamać będziesz łamał, będziesz łamać będzie łamał, będzie łamać będziemy łamali, będziemy łamać będziecie łamali, będziecie łamać będą łamali, będą łamać f będę łamała, będę łamać będziesz łamała, będziesz łamać będzie łamała, będzie łamać będziemy łamały, będziemy łamać będziecie łamały, będziecie łamać będą łamały, będą łamać n będę łamało (forma potencjalna), będę łamać będziesz łamało, będziesz łamać będzie łamało, będzie łamać czas zaprzeszły m łamałem był łamałeś był łamał był łamaliśmy byli łamaliście byli łamali byli f łamałam była łamałaś była łamała była łamałyśmy były łamałyście były łamały były n łamałom było (forma potencjalna) łamałoś było (forma potencjalna) łamało było forma bezosobowa czasu przeszłego łamano tryb rozkazujący – łam niech łamie łammy łamcie niech łamią tryb przypuszczający m łamałbym, byłbym łamał łamałbyś, byłbyś łamał łamałby, byłby łamał łamalibyśmy, bylibyśmy łamali łamalibyście, bylibyście łamali łamaliby, byliby łamali f łamałabym, byłabym łamała łamałabyś, byłabyś łamała łamałaby, byłaby łamała łamałybyśmy, byłybyśmy łamały łamałybyście, byłybyście łamały łamałyby, byłyby łamały n łamałobym, byłobym łamało (formy potencjalne) łamałobyś, byłobyś łamało (formy potencjalne) łamałoby, byłoby łamało imiesłów przymiotnikowy czynny m łamiący, niełamiący f łamiąca, niełamiąca łamiące, niełamiące n łamiące, niełamiące imiesłów przymiotnikowy bierny m łamany łamani f łamana łamane n łamane imiesłów przysłówkowy współczesny łamiąc, nie łamiąc rzeczownik odczasownikowy łamanie, niełamanie

(2)

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		łamać się
czas teraźniejszy		łamię się	łamiesz się	łamie się	łamiemy się	łamiecie się	łamią się
czas przeszły	m	łamałem się	łamałeś się	łamał się	łamaliśmy się	łamaliście się	łamali się
	f	łamałam się	łamałaś się	łamała się	łamałyśmy się	łamałyście się	łamały się
	n	łamałom się (forma potencjalna)	łamałoś się (forma potencjalna)	łamało się
pozostałe formy czas przyszły m będę się łamał, będę się łamać będziesz się łamał, będziesz się łamać będzie się łamał, będzie się łamać będziemy się łamali, będziemy się łamać będziecie się łamali, będziecie się łamać będą się łamali, będą się łamać f będę się łamała, będę się łamać będziesz się łamała, będziesz się łamać będzie się łamała, będzie się łamać będziemy się łamały, będziemy się łamać będziecie się łamały, będziecie się łamać będą się łamały, będą się łamać n będę się łamało (forma potencjalna), będę się łamać będziesz się łamało, będziesz się łamać będzie się łamało, będzie się łamać czas zaprzeszły m łamałem się był łamałeś się był łamał się był łamaliśmy się byli łamaliście się byli łamali się byli f łamałam się była łamałaś się była łamała się była łamałyśmy się były łamałyście się były łamały się były n łamałom się było (forma potencjalna) łamałoś się było (forma potencjalna) łamało się było forma bezosobowa czasu przeszłego łamano się tryb rozkazujący – łam się niech się łamie łammy się łamcie się niech się łamią tryb przypuszczający m łamałbym się, byłbym się łamał łamałbyś się, byłbyś się łamał łamałby się, byłby się łamał łamalibyśmy się, bylibyśmy się łamali łamalibyście się, bylibyście się łamali łamaliby się, byliby się łamali f łamałabym się, byłabym się łamała łamałabyś się, byłabyś się łamała łamałaby się, byłaby się łamała łamałybyśmy się, byłybyśmy się łamały łamałybyście się, byłybyście się łamały łamałyby się, byłyby się łamały n łamałobym się, byłobym się łamało (formy potencjalne) łamałobyś się, byłobyś się łamało (formy potencjalne) łamałoby się, byłoby się łamało imiesłów przymiotnikowy czynny m łamiący się, niełamiący się f łamiąca się, niełamiąca się łamiące się, niełamiące się n łamiące się, niełamiące się imiesłów przymiotnikowy bierny m łamany łamani f łamana łamane n łamane imiesłów przysłówkowy współczesny łamiąc się, nie łamiąc się rzeczownik odczasownikowy łamanie się, niełamanie się

przykłady:

(1.2) Przestępca notorycznie łamał prawo.

(2.2) W Boże Narodzenie łamiemy się opłatkiem.

(2.5) Fale łamały się o falochron.

składnia:

(1.1) łamać rękę / nogę

(1.2) łamać pokój • łamać obietnice

kolokacje:

synonimy:

(1.1) burzyć, naruszać

(1.2) naruszać

(1.3) niszczyć, niweczyć

antonimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. rzeczownik lodołamacz m rodzaj męski, łamanie, łamacz, łamarka, łamaniec, łamliwość

przym. przymiotnik łamliwy, łamany

czas. czasownik złamać

związki frazeologiczne:

(1.1) łamać szyki • łamać kołem

etymologia:

uwagi:

tłumaczenia:

• angielski: (1.1,2) break
• arabski: (1.1) حطم
• duński: (1.1) brække
• hawajski: (1.1) haʻi
• hiszpański: (1.1) romper, partir; (1.2) quebrantar, violar
• jidysz: (1.1-2) ברעכן (brechn)
• niemiecki: (1.1) brechen
• rosyjski: (1.1) ломать; (1.2) нарушать
• szwedzki: (1.1) bryta
• wilamowski: (1.1) bracha

źródła: