złamać

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
(Przekierowano z złamać się)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

złamać (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[ˈzwãmaʨ̑], AS[zu̯ãmać], zjawiska fonetyczne: nazal. wymowa ?/i
znaczenia:

czasownik przechodni dokonany (ndk. łamać)

(1.1) działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części[1]
(1.2) pokonać, przezwyciężyć, zwalczyć, zniweczyć, zniszczyć[1]
(1.3) zostać przyczyną czyjegoś złego samopoczucia (zazwyczaj w imiesłowie przymiotnikowym biernym – złamany)[1]
(1.4) przekroczyć, naruszyć obowiązujące prawo, zasady, przepisy; postąpić wbrew nim; także nie dotrzymać jakiegoś zobowiązania[1]
(1.5) druk. podzielić tekst gazety, książki lub czasopisma do szerokości szpalt, tabel, klisz, tytułów, itp. elementów drukarskich[1]

czasownik zwrotny dokonany złamać się (ndk. łamać się)

(2.1) zostać złamanym (1.1), pęknąć[1]
(2.2) ulec namowom lub pod przymusem; ustąpić[1]
odmiana:
koniugacja IX
przykłady:
(1.1) Rzucałeś ołówkiem o ziemię i dziwisz się, że gryfel jest złamany.
(1.1) Kierowca miał ogromne szczęście. Po tej okropnie wyglądającej kraksie złamał jedynie piszczel i kilka paliczków.
(1.2) Po czterogodzinnej walce udało się nareszcie złamać szyki nieprzyjaciela, co doprowadziło do jego ostatecznej porażki.
(1.3) Nie dziwię się, że ten człowiek chciał się zabić. Jest kompletnie złamany śmiercią żony i dwójki jego dzieci w pożarze.
(1.4) Jeżdżąc po pijanemu złamałeś prawo, więc musisz ponieść tego konsekwencje.
(1.5) Ta kobieta od adiustacji tekstu nie nadaje się do swojej pracy, złamała słowo "przewód" po literze "w".
(2.1) Zgiąłem linijkę tak mocno, że się złamała.
(2.2) Po długim i ciężkim przesłuchaniu złamał się i przyznał się do postawionych zarzutów.
składnia:
(1.1-5) złamać +B.
kolokacje:
(1.1) złamać kredkę / ołówek / nartę / patyk / laskę / pieczęć / drzewo / miecz /… • złamać rękę / nogę / ząb / nos / kark / kręgosłup /…
(1.2) złamać opór • złamać szyki nieprzyjaciela • złamać dumę / pychę / upór
(1.3) być kompletnie / całkowicie / zupełnie złamanym • złamany chorobą / nieszczęściem
(1.4) złamać słowo / przysięgę / przyrzeczenie / obietnicę / ciszę wyborczą / prawo / przepisy / regulamin / konstytucję / zasady /… • złamać post
(1.5) złamać tekst
synonimy:
(1.1) popsuć, zniszczyć, uszkodzić, naruszyć, pokonać, pęknąć, rozerwać
antonimy:
(1.1) naprawić, zreperować
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
czas. wyłamywać, ndk. łamać, przełamać, wyłamać, rozłamać
rzecz. łamliwość ż, załamka ż, łamanie n, złamanie
przym. złamany
związki frazeologiczne:
(1.1) złamany we dwoje, złamać hasło/kod/szyfr/zabezpieczenia, nie mieć/nie dać komuś złamanego grosza, złam ręce i nogi (= połam ręce i nogi), złam kark, złamać pióro, przysłowia: żeby/gdyby kózka nie skakała, toby nóżki nie złamała
(1.2) złamać serce, złamać życie
etymologia:
pol. z- + łamać
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Hasło złamać w: Słownik języka polskiego, red. Mieczysław Szymczak, t. III, s. 1028, Warszawa, PWN, 1982-3, ISBN 83-01-00281-6.