chcieć
chcieć (język polski)
[edytuj]- znaczenia:
czasownik modalny niedokonany
- odmiana:
- (1.1) koniugacja VIIa z obocznościami
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os. bezokolicznik chcieć czas teraźniejszy chcę chcesz chce chcemy chcecie chcą czas przeszły m chciałem chciałeś chciał chcieliśmy chcieliście chcieli ż chciałam chciałaś chciała chciałyśmy chciałyście chciały n chciałom chciałoś chciało tryb rozkazujący niech chcę chciej niech chce chciejmy chciejcie niech chcą pozostałe formy czas przyszły m będę chciał,
będę chciećbędziesz chciał,
będziesz chciećbędzie chciał,
będzie chciećbędziemy chcieli,
będziemy chciećbędziecie chcieli,
będziecie chciećbędą chcieli,
będą chciećż będę chciała,
będę chciećbędziesz chciała,
będziesz chciećbędzie chciała,
będzie chciećbędziemy chciały,
będziemy chciećbędziecie chciały,
będziecie chciećbędą chciały,
będą chciećn będę chciało,
będę chciećbędziesz chciało,
będziesz chciećbędzie chciało,
będzie chciećczas zaprzeszły m chciałem był chciałeś był chciał był chcieliśmy byli chcieliście byli chcieli byli ż chciałam była chciałaś była chciała była chciałyśmy były chciałyście były chciały były n chciałom było chciałoś było chciało było forma bezosobowa czasu przeszłego chciano tryb przypuszczający m chciałbym,
byłbym chciałchciałbyś,
byłbyś chciałchciałby,
byłby chciałchcielibyśmy,
bylibyśmy chcielichcielibyście,
bylibyście chcielichcieliby,
byliby chcieliż chciałabym,
byłabym chciałachciałabyś,
byłabyś chciałachciałaby,
byłaby chciałachciałybyśmy,
byłybyśmy chciałychciałybyście,
byłybyście chciałychciałyby,
byłyby chciałyn chciałobym,
byłobym chciałochciałobyś,
byłobyś chciałochciałoby,
byłoby chciałoimiesłów przymiotnikowy czynny m chcący, niechcący ż chcąca, niechcąca chcące, niechcące n chcące, niechcące imiesłów przymiotnikowy bierny m chciany, niechciany chciani, niechciani ż chciana, niechciana chciane, niechciane n chciane, niechciane imiesłów przysłówkowy współczesny chcąc, nie chcąc rzeczownik odczasownikowy chcenie, niechcenie
- przykłady:
- (1.1) Na koniec, jakby ślepym chciał uderzyć ciosem, / Zasłonił oczy ręką i rzekł mocnym głosem: / „Jam jest Jacek Soplica…”[1]
- składnia:
- (1.1) chcieć + B. lub + D. • z pojęciami abstrakcyjnymi (wolność, sprawiedliwość, pokój, …) tylko + D. • nie chcieć + D. • chcieć + bezok.
- synonimy:
- (1.1) pragnąć, pożądać, mieć chęć, mieć ochotę, odczuwać brak, potrzebować, życzyć sobie, pot. mieć chrapkę, napalić się
- antonimy:
- (1.1) nie chcieć, nie pragnąć, odmawiać, rezygnować
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. chciwość ż, zachcianka ż, chciejstwo n, chcica ż, chcenie n, zechcenie n
- czas. zechcieć dk.
- przym. chciwy
- przysł. chciwie
- związki frazeologiczne:
- chcąc nie chcąc • chcieć, a nie móc, to piekło[2] • chcieć to móc • cierp ciało, kiedy ci się chciało • dla chcącego nic trudnego • jakby chciał, a nie mógł • kogo Pan Bóg chce ukarać, temu rozum odbiera • kto chce krowę doić, powinien ją paść • kto chce psa uderzyć, ten kij zawsze znajdzie • nie chce góra przyjść do Mahometa, przyszedł Mahomet do góry • niech się dzieje, co chce
- uwagi:
- tłumaczenia:
- albański: (1.1) dua
- angielski: (1.1) want, like
- arabski: (1.1) أراد, رغب, شاء, ود, lewant. arab. بد
- asturyjski: (1.1) querer
- baskijski: (1.1) nahi izan, gura izan
- białoruski: (1.1) хацець
- bułgarski: (1.1) искам
- chiński standardowy: (1.1) 要 (yào), 想 (xiǎng)
- chorwacki: (1.1) htjeti, željeti
- czeski: (1.1) chtít
- dolnołużycki: (1.1) kśěś
- duński: (1.1) ville
- esperanto: (1.1) voli
- fidżyjski: (1.1) vinakata
- fiński: (1.1) haluta
- francuski: (1.1) vouloir
- franko-prowansalski: (1.1) volêr
- górnołużycki: (1.1) chcyć
- hawajski: (1.1) makemake
- hindi: (1.1) चाहना (cāhnā)
- hiszpański: (1.1) querer
- interlingua: (1.1) voler
- islandzki: (1.1) vilja
- jaćwieski: (1.1) wułd
- jidysz: (1.1) וועלן (weln)
- kataloński: (1.1) voler
- łaciński: (1.1) malo, volo
- łotewski: (1.1) gribēt, vēlēties
- niderlandzki: (1.1) willen
- niemiecki: (1.1) wollen
- norweski (bokmål): (1.1) ville
- norweski (nynorsk): (1.1) vilje
- nowogrecki: (1.1) θέλω
- nowopruski: (1.1) kwaitītun
- polski język migowy: (w zapisie SignWriting)(1.1)
, nie chcieć: 
, 
, nie chcieć się: 
- rosyjski: (1.1) хотеть
- skolt: (1.1) âskkeed
- staroegipski: (1.1)
(ỉb) - szwedzki: (1.1) vilja
- tagalski: (1.1) gusto, ibig, magnasa
- tetum: (1.1) hakarak
- toki pona: (1.1) wile
- tok pisin: (1.1) laik
- turecki: (1.1) istemek
- tuvalu: (1.1) loto
- ukraiński: (1.1) хотіти
- wenedyk: (1.1) wlar
- węgierski: (1.1) akar
- wilamowski: (1.1) wełła, weła
- włoski: (1.1) volere
- źródła:
- ↑
Księga dziesiąta: Emigracja. Jacek [w:] Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Lwów, Warszawa, Kraków 1921, 327, OCLC 1413187709. - ↑ Jan Tokarski, A ileż to kłopotu… ze spójnikiem „a”, „Poradnik Językowy” nr 4/1951, s. 1.
- ↑ Edward Łuczyński, Jolanta Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, wyd. II rozszerzone i uzupełnione, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2002, s. 119
