żal

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: zal.zał.zâlżâlžal

żal (język polski)[edytuj]

wymowa:
IPA[ʒal], AS[žal] wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą; zob. też żal w Wikipedii
(1.2) pretensja, uraza
(1.3) współczucie, politowanie
(1.4) skrucha, wyrzuty sumienia
(1.5) pogarda
(1.6) st.pol. zło, krzywda, przykrość

wykrzyknik

(2.1) slang. wykrzyknik wyrażający odczucie, że coś jest żałosne
(2.2) slang. wykrzyknik wyrażający zażenowanie
odmiana:
(1.1-6)
(2.1-2) nieodm.
przykłady:
(1.1) Po stracie psa dzieci płakały z żalu cały dzień.
(1.2) Miałem wielki żal do rodziców za to, że zabronili mi jechać pod namiot.
(1.3) Naprawdę, jest mi ciebie szczerze żal z powodu zwolnienia z pracy.
(1.4) Żal i skrucha oskarżonego może być czynnikiem łagodzącym karę.
składnia:
kolokacje:
żal za grzechy • żal za winydaremny żal • płakać z żalu • wylewać swoje żale • żal po stracie • żal po śmierci • żal po zdradzie
synonimy:
antonimy:
(1.1) zadowolenie
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
czas. odżałować, pożalić, pożałować, rozżalić, użalać, wyżalić, żałować, żalić
przym. nieodżałowany, rozżalony, użalający, żałosny, żalący, żałobny
rzecz. pożałowanie, użalanie, zażalenie, żale, żałoba, żałobnik, żałość
związki frazeologiczne:
czego oczy nie widzą, tego sercu nie żaldaremne żale, próżny trudgorzkie żaleGorzkie Żalegóralu, czy ci nie żal?ktoś, coś wygląda tak, że aż żal patrzećnie żal spaść z dobrego koniażal ścisnął za gardłowulg. żal dupę ściska
etymologia:
  • prasł. *žalь (cierpienie, żal, ból) ← praindoeur. *gʷel- (kłuć, kłujący ból)
  • od XIV w.
uwagi:
dla zwrotu Gorzkie Żale dopuszczalna jest dwojaka odmiana: Gorzkich Żali i Gorzkich Żalów, ze względu na dopuszczalność w związkach frazeologicznych nietypowych lub archaicznych form[1]
tłumaczenia:
źródła:

Izabela Malmor - "Słownik etymologiczny języka polskiego", Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, Warszawa - Bielsko-Biała 2010, ISBN 978–83–262–0146–2