cały

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

cały (język polski)[edytuj]

wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ˈʦ̑awɨ], AS[cau̯y]
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
(1.2) jedyny, wyłączny
(1.3) duży, wielki
(1.4) nie uszkodzony
odmiana:
(1.1-4)
przykłady:
(1.1) Nie sprzedam panu całej kolekcji, najwyżej niektóre elementy.
(1.2) Ta cela to cały mój świat.
(1.3) Mam całą masę problemów.
(1.4) Na szczęście żołnierze wrócili cali i zdrowi.
składnia:
kolokacje:
na cały regulator; z całej siły, z całą pewnością
synonimy:
(1.1) pełen, reg. pozn.  całki
antonimy:
(1.1) częściowy
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  całość f , całka f 
przym.  całkowity, całościowy
związki frazeologiczne:
całe szczęściecały i zdrowyna całej liniiszukać dziury w całymz całego serca
etymologia:
Od XIV-XV wieku; ogsłow.  (por. czes.  celý 'cały', ros.  целый cełyj 'cały, całkowity', scs.  cĕlъ 'cały, zdrowy') z prasł.   *cĕlъ z prasł.   *kailŭ- 'obejmujący całość, nienaruszony, wszystek, pełny, zupełny, zdrowy, prawdziwy' (spokrewniony z goc.  hails, swn.  hail) z praindoeur.   *kai-lo /  *kai-lu 'zdrowy, nieuszkodzony, nienaruszony'[1]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. hasło cały w: Izabela Malmor, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa-Bielsko-Biała, Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, 2009, ISBN 978-83-262-0146-2.