טאָן

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj

טאָן (jidysz)[edytuj]

transliteracja:
YIVO: ton; polska: ton
wymowa:
IPA: /tɔn/; IPA[tɔn]
znaczenia:

czasownik przechodni

(1.1) robić, czynić, działać, wykonywać

czasownik posiłkowy

(2.1) … w połączeniu z rzeczownikiem w formie tematu czasownika (z rodzajnikiem nieokreślonym) wyrażający krótką czynność jednokrotną
(2.2) … w połączeniu z rzeczownikiem w formie bezokolicznika czasownika (bez rodzajnika) podkreślający daną czynność

czasownik zwrotny

(3.1) טאָן זיךdziać się, wydarzać się, zdarzać się, stawać się, odbywać się

rzeczownik, rodzaj męski

(4.1) muz. ton, nuta, dźwięk
(4.2) przen. ton, nuta, brzmienie, wydźwięk, odcień, zabarwienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(5.1) tona
odmiana:
(1-3) lp איך טו, דו טוסט, ער / זי / עס טוטlm מיר טוען, איר טוט, זיי טועןfp האָבן + געטאָן
(4.1-2) lp טאָן; lm טענער
(5.1) lp טאָן; lm טאָנען (w połączeniu z liczebnikami głównymi: טאָן)[1]
przykłady:
(1.1) ?וואָס טוען זייCo oni robią?
(1.1) ?וואָס טוט מעןCo robić?
(1.1) ?וואָס וועסטו אים טאָןI co mu zrobisz?[2]
(2.1) טאָן אַ קוקspojrzeć, rzucić okiem (wobec: patrzeć)
(2.1) טאָן אַ זאָגpowiedzieć, rzec, rzucić uwagę (wobec: mówić)
(2.1) טאָן אַ קלאַפּstuknąć (wobec: stukać)
(2.2) טאָן דערמאָנעןprzypominać nieustająco, nie szczędzić przypomnień (wobec: przypominać)
(3.1) ?וואָס טוט זיך דאָCo się tu dzieje?
(3.1) ?וואָס טוט זיך מיט דירCo się z tobą dzieje?
(3.1) .עפּעס טוט זיךCoś się dzieje.[3]
składnia:
(3.1) טאָן זיך מיטdziać się / stawać się / być z + N., przydarzać się + C.
kolokacje:
(1.1) טאָן אַן אַרבעטwykonywać pracę[4]
(1.1) טאָן גוטסczynić dobro[4]
(1.1) טאָן אַ פֿעלערrobić / popełniać błąd[4]
(1.1) תּפֿילה טאָןodmawiać modlitwę, modlić się
(4.1-2) פֿאַלשער טאָןdosł. i przen. fałszywy ton, fałszywa nuta
(4.2) געבן / אָנגעבן דעם טאָןnadawać ton[2]
(4.2) אין דעם טאָןw tym tonie, na nutę, w tym duchu[2]
synonimy:
(2.1) געבן
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
(1.1) האָבן צו טאָןmieć do czynienia
etymologia:
(1-3) śwn. tuon, por. niem. tun[5]
(4) śwn. tōn < łac. tonus < gr. τόνος (tónos), por. niem. Ton[6]
(5) franc. tonne < śr.łac. tonna, por. niem. Tonne
uwagi:
(1-3) Wariant: טון (tun), z częściowo inną odmianą.
źródła:
  1. hasło טאָן w: Борис Вайнблат, Идиш-русский словарь, s. 333, 2008.
  2. 2,0 2,1 2,2 hasło טאָן w: Uriel Weinreich, Modern English-Yiddish, Yiddish-English dictionary, s. 602, Nowy Jork, YIVO Institute for Jewish Research, 1968.
  3. Yitskhok Niborski, Bernard Vaisbrot, Dictionnaire yiddish-français, s. 287, Paryż, Bibliothèque Medem, 2002, ISBN 2951137273.
  4. 4,0 4,1 4,2 hasło טאָן w: Дмитрий Владимирович Тищенко, Идиш-русский словарь, s. 517, 2012.
  5. hasło tun w: Das Digitale Wörterbuch der deutschen Sprache, Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften.
  6. hasło Ton w: Das Digitale Wörterbuch der deutschen Sprache, Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften.