niebo

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: niebò

niebo (język polski)[edytuj]

niebo (1.1)
niebo (1.2)
wymowa:
wymowa ?/i, IPA[ˈɲɛbɔ], ASebo], zjawiska fonetyczne: zmięk.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. meteorol. część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca sfera; zob. też niebo w Wikipedii
(1.2) rel. mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie
(1.3) przen. Bóg, bóstwo
odmiana:
(1.1-3)
przykłady:
(1.1) Niebo pociemniało, pojawiły się chmury.
(1.2) Katolicy wierzą, że po śmierci duszę czeka niebo, piekło lub czyściec.
(1.3) Cóż nam robić, taki już wyrok niebios.
składnia:
kolokacje:
(1.1) czyste / zachmurzone niebo • patrzeć w / na niebo • coś jest na niebie • coś leci po niebie
(1.2) iść / trafić do nieba
synonimy:
(1.2) raj, kraina wiecznej szczęśliwości, Elizjum, Pola Elizejskie, łono Abrahama, Królestwo Niebieskie
antonimy:
(1.1) ziemia
(1.2) piekło, pandemonium
hiperonimy:
hiponimy:
(1.2) raj
holonimy:
(1.2) zaświaty
meronimy:
(1.1) firmament, chmura, słońce, księżyc, gwiazda, gwiazdozbiór, ptak
wyrazy pokrewne:
rzecz. niebieski m, niebianin m, niebianka f, zaniebieszczenie n
czas. zaniebieścić dk.
przym. niebieski, niebiański, niebieskawy
przysł. niebiesko
związki frazeologiczne:
być jak niebo i ziemiabyć w siódmym niebieczuć się jak w niebiejak grom z jasnego niebamanna z niebaniebo w gębiepod gołym niebemporuszyć niebo i ziemięprośba niebiosa przebijaprzychylić nieba / przychylać niebapsie głosy nie idą w niebiosyspaść jak piorun z jasnego niebaspaść z niebawołać o pomstę do nieba
etymologia:
od prasł. *nebo[1][2] (w licznie mnogiej *nebesa), od praindoeur. *nébhoschmura, obłok[2]
por. białor. неба, bułg. небе, chorw. nebo, czes. nebe, dłuż. njebjo, głuż. njebjo, ros. небо, scs. нєбо, słc. nebo, słń. nebo i ukr. небо
por. gr. νέφος, łac. nebula i sanskr. नभस्
uwagi:
Formy liczby mnogiej zaczynające się na „niebios-” są używane do nadania wypowiedzi bardziej podniosłego charakteru. Formy liczby mnogiej tworzone w sposób standardowy nie są praktycznie używane.
Słownik poprawnej polszczyzny pod redakcją W. Doroszewskiego uznaje formę „niebiosy” za błędną[3], jednak jest ona notowana przez inne słowniki[4][5][6].
tłumaczenia:
źródła:
  1. Oleg Trubaczow, Этимологический словарь славянских языков, t. XXIV, s. 101, 102, 103 i 104, Moskwa, 1974.
  2. 2,0 2,1 Hasło nebo w: Hrvatski jezični portal.
  3. Słownik poprawnej polszczyzny, red. Witold Doroszewski, s. 395, Polskie Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1980, ISBN 83-01-03811-X.
  4. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło niebiosa, niebiosy w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  5. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło niebiosy w: Zygmunt Saloni, Włodzimierz Gruszczyński, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Danuta Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego — wersja online.
  6. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło niebiosa w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.