piekło

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

piekło (język polski)[edytuj]

wyobrażenie piekła (1.1)
wymowa:
IPA[ˈpʲjɛkwɔ], AS[pʹi ̯eku̯o], zjawiska fonetyczne: zmięk.i → j  wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. teol. filoz. miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi; zob. też piekło w Wikipedii
(1.2) przen. miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień
(1.3) st.pol. smoła[1]

czasownik, forma fleksyjna

(2.1) 3. os. n przesz. oznajm. od: piec
odmiana:
(1.1-2)
(2.1) zob. piec
przykłady:
(1.1) Będziesz się smażył w piekle za swoje grzechy!
(1.2) Żołnierze przeszli przez prawdziwe piekło, torując sobie drogę przez dżunglę pod niemal nieustającym ostrzałem wroga.
(1.2) Porwane dziecko przez trzy lata żyło w piekle.
(2.1) Mamo, czy długo będzie piekło się ciasto?[2]
(2.1) W miejscu, gdzie puginał przygwoździł mnie do masztu, ramię piekło mnie jak rozpalonym żelazem[3].
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.1) książk. inferno, otchłań, pandemonium; przest. gehenna; st.pol. pkieł
(1.2) gehenna, droga przez mękę, mordęga
antonimy:
(1.1) niebo, raj
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
(1.1) zaświaty
meronimy:
(1.1) przedpiekle
wyrazy pokrewne:
rzecz. piekielnik m, piekielnica ż
zdrobn. piekiełko n
czas. pieklić się
przym. piekielny
związki frazeologiczne:
aż w piekle będzie słychać[4]ciekawość to pierwszy stopień do piekładobrymi chęciami jest piekło wybrukowanekto daje i odbiera, ten się w piekle poniewieraposłać do piekłapolskie piekłoprędzej piekło zamarznieprzedsionek piekłatłuc się jak marek po pieklewrzask jak w pieklez piekła rodempiekło na ziemipycha się w niebie urodziła, a w piekle mieszka
etymologia:
(1.1-3) st.pol. pkieł < prasł. *pьkъlъsmoła, por. czes. peklo, ros. пекло, chorw. pakao; utworzone od praindoeur. *pik-smoła, por. łac. pix, gr. πίσσα, niem. Pech; jako termin religijny wyraz został przejęty do języka polskiego ze staroczeskiego, to tam też zmienił rodzaj na nijaki, być może pod wpływem wyrazu niebo[5]
uwagi:
(1.1) daw. pkieł
(1.1) por. czyściec • niebo • hades • gehenna • szeol • naraka
tłumaczenia:
(1.3) zobacz listę tłumaczeń w haśle: smoła
źródła:
  1. Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 2002, s. 29.
  2. Barbara Niedźwiedzka, Przygody Agatki.
  3. Robert Louis Stevenson Wyspa skarbów, s. 80.
  4. Jan Miodek, Od świętego Marcina zima się zaczyna, w: Odpowiednie dać rzeczy słowo. Szkice o współczesnej polszczyźnie, Wrocław 1987.
  5. Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2006, ISBN 83-08-03648-1.