zalać

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: żalać

zalać (język polski)[edytuj]

wymowa:
znaczenia:

czasownik przechodni dokonany (ndk. zalewać)

(1.1) lejąc płyn przykryć nim coś, pogrążyć w nim, wypełnić nim coś[1][2]
(1.2) o płynie, rzece itp.: wypełnić, zatopić coś[1]
(1.3) zamoczyć coś częściowo; pokryć, spryskać płynem; o płynie: obficie spłynąć po czymś, po kimś[1][2]
(1.4) przypadkiem wylewając płyn, zamoczyć, zaplamić coś lub kogoś[1][2]
(1.5) przen. pojawić się w wielkiej ilości[1]
(1.6) przen. o uczuciach: opanować kogoś całkowicie[1]
(1.7) przen. o świetle, barwie, dźwięku itp.: objąć jakieś miejsca swoim zasięgiem[1]
(1.8) pot. zwykle ndk. zmyślić coś, mocno przesadzić[1]
(1.9) zasklepić, wzmocnić, uszczelnić coś, wypełniając krzepliwą substancją[1]
(1.10) slang. uzupełnić liquid w elektronicznym papierosie

czasownik zwrotny dokonany zalać się (ndk. zalewać się)

(2.1) wylać coś na siebie[1][2]
(2.2) zostać czymś zalanym (1.4), umoczyć się[2]
(2.3) posp. napić się dużo alkoholu, upić się[1][2]
odmiana:
(1.1-10)
(2.1-2)
przykłady:
(1.1) Mąkę zalać połową wody, wymieszać drewnianą łyżką i pozostawić w glinianym naczyniu w cieple (18–200°C) do zakwaszenia[3].
(1.2) Wisła zalała obszar o powierzchni stu kilometrów kwadratowych[4].
(1.3) Wyrwałem się spod jej dłoni, uskoczyłem w bok, obróciłem na Ciotkę twarz zalaną teraz łzami szczęścia i gniewu[5].
(1.4) Wczoraj zalałem herbatą z cukrem mojego asusa[6].
(1.5) W 1939 roku wojska sowieckie zalały wschodnie tereny Polski uniemożliwiając Polakom walkę z Niemcami[7].
(1.6) Miłość zalała całą moją duszę. Rozpłakałem się. Łzy nie chcą przestać płynąć, wylewają się ze mnie strumieniami[8].
(1.7) Nastał świt, purpurowy blask zalał niebo, a wiatr poranny szumiał w jodłach, chybotając ich potężnemi [współcz. potężnymi] konarami[9].
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. zalewajka ż, zalewanie n, zalanie n, zalew m, lanie n, zalewa ż
czas. olać, oblewać ndk., zalewać dk., lać ndk., wylać dk., wylewać ndk., podlewać ndk., podlać dk.
przym. zalewowy, zalany
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło zalać — zalewać w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło zalać w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  3. Stanisława Olko, Makrobiotyka w polskiej kuchni czyli Powrót do dawnego naturalnego sposobu odżywiania, 1994, Narodowy Korpus Języka Polskiego.
  4. Karol Adamaszek: Lubelszczyzna. To nie powódź, to już katastrofa.. Gazeta.pl Wiadomości, 2010-05-22. [dostęp 2019-11-25].
  5. Wilhelm Mach, Życie duże i małe, 1984, Narodowy Korpus Języka Polskiego.
  6. Zalany laptop – jak reanimować?. Elektroda.pl, 2007-12-27. [dostęp 2019-11-25].
  7. Romuald Szeremietiew: ZdRadziecka napaść. Wojska sowieckie zalały wschodnie tereny Polski uniemożliwiając Polakom walkę z Niemcami. wPolityce.pl, 2013-09-17. [dostęp 2019-11-25].
  8. Jak to Bóg przyszedł do mnie. gosc.pl, 2014-06-12. [dostęp 2019-11-25].
  9. Johanna Spyri, Heidi, rozdz. XVI.