kopać

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: kòpac

kopać (język polski)[edytuj]

chłopiec kopie (1.1) piłkę
żołnierz kopie (1.1) w drzwi
ludzie kopią (1.2) ziemię
koparka kopie (1.2) w piasku
rolnicy kopią (1.3) ziemniaki
on kopie (1.6) w archiwum
wymowa:
IPA[ˈkɔpaʨ̑], AS[kopać] wymowa ?/i
znaczenia:

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) uderzać kogoś / coś nogą
(1.2) wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny
(1.3) wydobywać minerały lub płody rolne z ziemi przy pomocy narzędzi lub maszyn
(1.4) pot. o broni palnej: odrzucać, uderzać w ramię po wystrzale
(1.5) pot. o elektryczności: razić prądem
(1.6) przen. przeglądać archiwa, stare akta, dokumenty
(1.7) przen. dochodzić prawdy, prowadzić dochodzenie

czasownik zwrotny kopać się

(2.1) kopać (1.1) samego siebie
(2.2) kopać (1.1) siebie nawzajem
(2.3) rzad. brnąć przez coś, przedostawać się z trudem
odmiana:
(1.1-7) koniugacja IX
(2.1-3) koniugacja IX
przykłady:
(1.1) Bronił się, jak mógł: bił, gryzł i kopał.
(1.2) […] pot spływał mu kroplami z czoła, a on z dziką zawziętością kopał ziemię i nie ustawał, póki korzonka nie dostał spod kamieni[1]
(2.3) Odcięty od taboru, z oczyma zasypanymi śniegiem kopał się wtedy chłopak sam, mało co drogi widząc przed sobą […].[2]
składnia:
kolokacje:
(1.2) kopać dół / rów / studnię / grób
(1.3) kopać ziemniaki
synonimy:
(1.1) pot. butować
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. kopnięcie n, kopniak m, kopacz m, koparka ż, kopalnia ż, wykopalisko nmos, wykopki nmos, kopanie n, odkopywanie n, wykop mrz, kopanina ż, kop m, kopyść ż, Kopacz ż/mrz/mos
czas. ndk. wykopywać, dk. wykopać, ndk. przekopywać, dk. przekopać, ndk. zakopywać, dk. zakopać, ndk. odkopywać, dk. odkopać, ndk. okopywać, dk. okopać
przym. okopowy, kopalniany, wykopaliskowy, kopny
związki frazeologiczne:
kopnąć w kalendarzniech cię gęś kopniesamemu kopać sobie gróbkopać się z koniemkopać pod kimś dołkiw mordę kopanykto kopie dół dla sąsiada, winien go kopać na swoją miarę
etymologia:
uwagi:
(1.2) tylko ndk.
(2.2,4) tylko ndk.
tłumaczenia:
źródła:
  1. W. Orkan: Krótki sen
  2. M. Konopnicka: Stacho Szafarczyk