kopać

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podobna pisownia Podobna pisownia: kòpac

kopać (język polski)[edytuj]

chłopiec kopie (1.1) piłkę
żołnierz kopie (1.1) w drzwi
ludzie kopią (1.2) ziemię
koparka kopie (1.2) w piasku
rolnicy kopią (1.3) ziemniaki
on kopie (1.6) w archiwum
wymowa:
IPA[ˈkɔpaʨ̑], AS[kopać] wymowa ?/i
znaczenia:

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) uderzać kogoś / coś nogą
(1.2) wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny
(1.3) wydobywać minerały lub płody rolne z ziemi przy pomocy narzędzi lub maszyn
(1.4) pot.  o broni palnej: odrzucać, uderzać w ramię po wystrzale
(1.5) pot.  o elektryczności: razić prądem
(1.6) przen.  przeglądać archiwa, stare akta, dokumenty

czasownik zwrotny kopać się

(2.1) kopać (1.1) samego siebie
(2.2) kopać (1.1) siebie nawzajem
(2.3) rzad.  brnąć przez coś, przedostawać się z trudem
odmiana:
(1.1-5) koniugacja IX
(2.1-3) koniugacja IX
przykłady:
(1.1) Bronił się jak mógł: bił, gryzł i kopał.
(1.2) […] pot spływał mu kroplami z czoła, a on z dziką zawziętością kopał ziemię i nie ustawał, póki korzonka nie dostał spod kamieni[1]
(2.3) Odcięty od taboru, z oczyma zasypanymi śniegiem kopał się wtedy chłopak sam, mało co drogi widząc przed sobą […][2]
składnia:
kolokacje:
(1.1) kopać dół / rów / studnię / grób
(1.3) kopać ziemniaki
synonimy:
(1.1) pot.  butować
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz.  kopnięcie n , kopniak m , kopacz m , koparka f , kopalnia f , wykopalisko nm.-os. , wykopki nm.-os. , kopanie n , odkopywanie n , wykop mrz , kopanina f , kop m 
czas.  ndk.  wykopywać, dk.  wykopać, ndk.  przekopywać, dk.  przekopać, ndk.  zakopywać, dk.  zakopać, ndk.  odkopywać, dk.  odkopać, ndk.  okopywać, dk.  okopać
przym.  okopowy, kopalniany, wykopaliskowy, kopny
związki frazeologiczne:
kopnąć w kalendarzniech cię gęś kopniesamemu kopać sobie gróbkopać się z koniemkopać pod kimś dołkiw mordę kopany
etymologia:
uwagi:
(1.2) tylko ndk. 
(2.2,4) tylko ndk. 
tłumaczenia:
źródła:
  1. W. Orkan: Krótki sen
  2. M. Konopnicka: Stacho Szafarczyk