kopać

Z Wikisłownika – wolnego, wielojęzycznego słownika
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podobna pisownia Podobna pisownia: kòpac

kopać (język polski)[edytuj]

chłopiec kopie (1.1) piłkę
żołnierz kopie (1.1) w drzwi
ludzie kopią (1.2) ziemię
koparka kopie (1.2) w piasku
rolnicy kopią (1.3) ziemniaki
on kopie (1.6) w archiwum
wymowa:
IPA[ˈkɔpaʨ̑], AS[kopać] wymowa ?/i
znaczenia:

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) uderzać kogoś / coś nogą
(1.2) wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny
(1.3) wydobywać minerały lub płody rolne z ziemi przy pomocy narzędzi lub maszyn
(1.4) pot. o broni palnej: odrzucać, uderzać w ramię po wystrzale
(1.5) pot. o elektryczności: razić prądem
(1.6) przen. przeglądać archiwa, stare akta, dokumenty

czasownik zwrotny kopać się

(2.1) kopać (1.1) samego siebie
(2.2) kopać (1.1) siebie nawzajem
(2.3) rzad. brnąć przez coś, przedostawać się z trudem
odmiana:
(1.1-5) koniugacja IX
(2.1-3) koniugacja IX
przykłady:
(1.1) Bronił się, jak mógł: bił, gryzł i kopał.
(1.2) […] pot spływał mu kroplami z czoła, a on z dziką zawziętością kopał ziemię i nie ustawał, póki korzonka nie dostał spod kamieni[1]
(2.3) Odcięty od taboru, z oczyma zasypanymi śniegiem kopał się wtedy chłopak sam, mało co drogi widząc przed sobą […].[2]
składnia:
kolokacje:
(1.2) kopać dół / rów / studnię / grób
(1.3) kopać ziemniaki
synonimy:
(1.1) pot. butować
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. kopnięcie n, kopniak m, kopacz m, koparka f, kopalnia f, wykopalisko nm.-os., wykopki nm.-os., kopanie n, odkopywanie n, wykop mrz, kopanina f, kop m, kopyść f
czas. ndk. wykopywać, dk. wykopać, ndk. przekopywać, dk. przekopać, ndk. zakopywać, dk. zakopać, ndk. odkopywać, dk. odkopać, ndk. okopywać, dk. okopać
przym. okopowy, kopalniany, wykopaliskowy, kopny
związki frazeologiczne:
kopnąć w kalendarzniech cię gęś kopniesamemu kopać sobie gróbkopać się z koniemkopać pod kimś dołkiw mordę kopany
etymologia:
uwagi:
(1.2) tylko ndk.
(2.2,4) tylko ndk.
tłumaczenia:
źródła:
  1. W. Orkan: Krótki sen
  2. M. Konopnicka: Stacho Szafarczyk