ruszać

ruszać (język polski)

wagon rusza (1.1)

wymowa:

IPA: [ˈruʃaʨ̑], AS: [rušać]

znaczenia:

czasownik niedokonany (dk. aspekt dokonany ruszyć)

(1.1) wprawiać w ruch lub utrzymywać w ruchu, powodować wykonanie ruchu

(1.2) rozpoczynać działanie

(1.3) pot. potocznie dotykać

(1.4) pot. potocznie powodować silne emocje

(1.5) pot. potocznie uszczuplać zasoby

czasownik zwrotny niedokonany ruszać się (dk. aspekt dokonany ruszyć się)

(2.1) wprawiać siebie w ruch lub w nim pozostawać, wykonywać ruch

(2.2) wykonywać jakieś działanie, rozpoczynać wykonywanie działania

(2.3) pot. potocznie uprawiać aktywność fizyczną

odmiana:

(1.1-5) koniugacja I

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		ruszać
czas teraźniejszy		ruszam	ruszasz	rusza	ruszamy	ruszacie	ruszają
czas przeszły	m	ruszałem	ruszałeś	ruszał	ruszaliśmy	ruszaliście	ruszali
	f	ruszałam	ruszałaś	ruszała	ruszałyśmy	ruszałyście	ruszały
	n	ruszałom (forma potencjalna)	ruszałoś (forma potencjalna)	ruszało
pozostałe formy czas przyszły m będę ruszał, będę ruszać będziesz ruszał, będziesz ruszać będzie ruszał, będzie ruszać będziemy ruszali, będziemy ruszać będziecie ruszali, będziecie ruszać będą ruszali, będą ruszać f będę ruszała, będę ruszać będziesz ruszała, będziesz ruszać będzie ruszała, będzie ruszać będziemy ruszały, będziemy ruszać będziecie ruszały, będziecie ruszać będą ruszały, będą ruszać n będę ruszało (forma potencjalna), będę ruszać będziesz ruszało, będziesz ruszać będzie ruszało, będzie ruszać czas zaprzeszły m ruszałem był ruszałeś był ruszał był ruszaliśmy byli ruszaliście byli ruszali byli f ruszałam była ruszałaś była ruszała była ruszałyśmy były ruszałyście były ruszały były n ruszałom było (forma potencjalna) ruszałoś było (forma potencjalna) ruszało było forma bezosobowa czasu przeszłego ruszano tryb rozkazujący – ruszaj niech rusza ruszajmy ruszajcie niech ruszają tryb przypuszczający m ruszałbym, byłbym ruszał ruszałbyś, byłbyś ruszał ruszałby, byłby ruszał ruszalibyśmy, bylibyśmy ruszali ruszalibyście, bylibyście ruszali ruszaliby, byliby ruszali f ruszałabym, byłabym ruszała ruszałabyś, byłabyś ruszała ruszałaby, byłaby ruszała ruszałybyśmy, byłybyśmy ruszały ruszałybyście, byłybyście ruszały ruszałyby, byłyby ruszały n ruszałobym, byłobym ruszało (formy potencjalne) ruszałobyś, byłobyś ruszało (formy potencjalne) ruszałoby, byłoby ruszało imiesłów przymiotnikowy czynny m ruszający, nieruszający f ruszająca, nieruszająca ruszające, nieruszające n ruszające, nieruszające imiesłów przymiotnikowy bierny m ruszany ruszani f ruszana ruszane n ruszane imiesłów przysłówkowy współczesny ruszając, nie ruszając rzeczownik odczasownikowy ruszanie, nieruszanie

(2.1-3) koniugacja I

 

forma		liczba pojedyncza			liczba mnoga
		1 os.	2 os.	3 os.	1 os.	2 os.	3 os.
bezokolicznik		ruszać się
czas teraźniejszy		ruszam się	ruszasz się	rusza się	ruszamy się	ruszacie się	ruszają się
czas przeszły	m	ruszałem się	ruszałeś się	ruszał się	ruszaliśmy się	ruszaliście się	ruszali się
	f	ruszałam się	ruszałaś się	ruszała się	ruszałyśmy się	ruszałyście się	ruszały się
	n	ruszałom się (forma potencjalna)	ruszałoś się (forma potencjalna)	ruszało się
pozostałe formy czas przyszły m będę się ruszał, będę się ruszać będziesz się ruszał, będziesz się ruszać będzie się ruszał, będzie się ruszać będziemy się ruszali, będziemy się ruszać będziecie się ruszali, będziecie się ruszać będą się ruszali, będą się ruszać f będę się ruszała, będę się ruszać będziesz się ruszała, będziesz się ruszać będzie się ruszała, będzie się ruszać będziemy się ruszały, będziemy się ruszać będziecie się ruszały, będziecie się ruszać będą się ruszały, będą się ruszać n będę się ruszało (forma potencjalna), będę się ruszać będziesz się ruszało, będziesz się ruszać będzie się ruszało, będzie się ruszać czas zaprzeszły m ruszałem się był ruszałeś się był ruszał się był ruszaliśmy się byli ruszaliście się byli ruszali się byli f ruszałam się była ruszałaś się była ruszała się była ruszałyśmy się były ruszałyście się były ruszały się były n ruszałom się było (forma potencjalna) ruszałoś się było (forma potencjalna) ruszało się było tryb rozkazujący – ruszaj się niech się rusza ruszajmy się ruszajcie się niech się ruszają tryb przypuszczający m ruszałbym się, byłbym się ruszał ruszałbyś się, byłbyś się ruszał ruszałby się, byłby się ruszał ruszalibyśmy się, bylibyśmy się ruszali ruszalibyście się, bylibyście się ruszali ruszaliby się, byliby się ruszali f ruszałabym się, byłabym się ruszała ruszałabyś się, byłabyś się ruszała ruszałaby się, byłaby się ruszała ruszałybyśmy się, byłybyśmy się ruszały ruszałybyście się, byłybyście się ruszały ruszałyby się, byłyby się ruszały n ruszałobym się, byłobym się ruszało (formy potencjalne) ruszałobyś się, byłobyś się ruszało (formy potencjalne) ruszałoby się, byłoby się ruszało imiesłów przymiotnikowy czynny m ruszający się, nieruszający się f ruszająca się, nieruszająca się ruszające się, nieruszające się n ruszające się, nieruszające się imiesłów przysłówkowy współczesny ruszając się, nie ruszając się rzeczownik odczasownikowy ruszanie się, nieruszanie się

przykłady:

(1.2) Na trasę rusza kolejny zawodnik! – Krzyknął do mikrofonu sprawozdawca sportowy.

(1.4) To mnie rusza.

(2.2) Rusz się! Musimy już iść.

(2.3) On się prawie nie rusza, nic dziwnego, że grubnie.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

(1.4) kręcić

antonimy:

(1.1) zatrzymywać, wstrzymywać

wyrazy pokrewne:

czas. czasownik ruszyć dk. aspekt dokonany, poruszać ndk. aspekt niedokonany, poruszyć dk. aspekt dokonany, wyruszać ndk. aspekt niedokonany, wyruszyć dk. aspekt dokonany, rozruszać, wzruszać, obruszać

rzecz. rzeczownik rozruch m rodzaj męski, poruszenie n rodzaj nijaki, wzruszenie n rodzaj nijaki, ruszanie n rodzaj nijaki, ruch m rodzaj męski, ruchomość f rodzaj żeński, nieruchomość f rodzaj żeński, ruszenie n rodzaj nijaki

przym. przymiotnik ruchomy, ruchliwy, ruchowy, rozruchowy, poruszający, wzruszający

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) move; (1.2) move on, start; (1.3) start; (1.4) move; (1.5) touch
• arabski: (1.1) تحرك (2.1) حرك
• japoński: (2.1, 2.2) 動く
• niemiecki: (1.1) rühren; (2.1) rücken; (2.2) sich rühren
• nowogrecki: (1.1) κινώ
• szwedzki: (1.1) röra; (1.3) röra; (2.1) röra sig

źródła: